

Ahmed Davudoğlu açıklaması: Bu hadîsi Buhari ile Nesâi dahî «Hacc» bahsinde tahrîc etmişlerdir. Bu babda Ebû Davûd, Tirmizî ve îbni Mace Hz. Ebû Saîd-i Hudrî'den, İmam Ahmed b. Hanbel, îbni Abbâs (Radiyallahu anh)'dan, Buhârî ile Müslim, Hz. îbni Ömer 'den hadîsler rivayet etmişlerdir, Abdullah b. Ömer (Radiyallahu anh) rivayetleri az sonra kitabımızda görüleceklerdir. Fısk: Lügatte çıkmak mânâsına gelir. Bâzı kimselere fâsık denilmesi Allah'a itaattan çıktıkları içindir. Öldürülmesi mubah kılınan hayvanlara neden fâsık denildiği ulemâ arasında ihtilaflıdır. Hanefiler'le İmâm Mâlik'e göre mezkûr hayvanlar eziyyet verdikleri için onlara fâsık denilmiştir. Zarar veren her mahlûk öldürülür. İmam Şâfiî'ye göre bu hayvanlara fâsık denilmesi, etleri yenilmediği ve başka hayvanların hükmünden çıkarak öldürülmeleri helâl kılındığı içindir; bu gibi hayvanları ihrâmh bir kimse dahî öldürebilir; onlardan dolayı fidye lâzım gelmez. Ulemâ mezkûr hayvanların eziyet ve zararlarını şöyle tesbît etmişlerdir: Karga ev hayvanlarının sırtlarını gagalar; gözlerini çıkarır; insanların yiyeceklerini kapar. Çaylak et ve piliçleri götürür. Akreb zehirli bir hayvandır; insanları sokar. Fare yiyeceklere musallat olur; elbise ve sâireyi kemirir; hattâ mumun fitilini alarak evleri yakabilir. Nitekim îbni Mâce 'nin tahrîc ettiği Ebû Saîd-i Hudri (Radiyallahu anh) hadîsinde: «Hz. Ebû Saîd'e Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)'in fareye niçin fâsık dediği soruldu da şu cevâbı verdi: — Çünkü Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) bir akşam fare şamatasına uyandı. (Bir de baktı ki) tam fare fitili almış; evi yakacakmış, denilmektedir. Kuduz köpek de insanları ısırır. Kuduzdan muradın ne olduğu biraz aşağıda görülecektir. Hadîs-i Şerîf muhtelif lâfızlarla rivayet olunmuştur. Bâzı rivayetlerde : «Bu hayvanları öldürmekde günah yoktur» buyurulmuş; bir rivayette: «İhramlı öldürebilir» başka bir rivayette: «öldürmelerine izin verdi» denilmiştir. «Öldürmelerini emir buyurdu» rivayeti de vardır. Bu rivayetlerin hepsi zikri geçen beş nevi' hayvanın Harem-i Şerîfde hacılar tarafından öldürülebileceğini göstermektedir. Hacıların öldürmesi caiz olunsa, hacı olmayanlara bu işin cevazı evleviyette kalır. Mamafih bu husûsda nefs-i hadîsde sarahat da vardır. Harem'den murâd: Mekke-i Mükerremenin haremidir. Bazıları bu kelimeyi «hurum» şeklinde tesbît etmişlerdir. Hurum: Haramın çoğulu olup haram kılınan yerler mânâsına gelir. Bu hadîs hakkında daha fazla tafsilat, diğer rivayetleri görüldükten sonra verilecektir.

Zincir sözün kaynağından musannife doğru sıralanmıştır: 1 = sözü söyleyen/ilk aktaran, sonrakiler onu sırayla nakledenler, en altta eseri derleyen Müslim. Râviye tıklayınca aynı râvinin geçtiği tüm hadisler listelenir; parantezdeki sayı râvinin sitedeki hadis kitaplarında geçtiği hadis sayısıdır.