Sahîh-i Müslim 4597. Hadis

Ahmed Davudoğlu açıklaması: Bu hadisi Buhâri «Kitâbü'l-Cihâd», «Kitâbü'l-isti'zân» ve «Kitâbü'I-Megâzî.'de; Ebû Dâvûd «Kitabü'l-Edeb»'de; Nesâî «Menâkıb», «Siyer»ve «Fedâil» bahislerinde muhtelif râvilerden tahrîc etmişlerdir. Sa'd b. Muâz (Radiyallahu anh) Evs kabîlesindendir. Evs kabilesi Benî Kureyza'nın müttefiki idi. Meşhur rivayete göre Evsliler Nebi (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)'den Benî Kureyza'nın affını istemişler; o da: «Benî Kureyza hakkında sizden bir adamın hakemliğine razı olmaz mısınız?» diye sormuştu. Yahudiler Sa'd b. Muâz'ın hakemliğini kabul ettiklerini söylemişler; bunun üzerine Resul-i Ekrem (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) Hz. Sa'd'a haber gönderdi. Hz. Sa'd Nebi (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)'in yanına Ensâr'dan bazı akrabası ile birlikte gelmiş; ve yahudiler tarafından karşılanarak kendisine: «Yakınlarına iyilik et!» denilmişti. O da kendilerine şu cevabı verdi: «Gerçekten Sa'd için Allah uğrunda hiç bir kimsenin levmine aldırış etmeyeceği zaman gelmiştir!» Bundan sonra da hükmünü verdi. Kaadî İyâd bu hadîsteki mescid kelimesinin râvi tarafından yapılmış bir tashif olmasını muhtemel görmektedir. Bu rivayet Buhâri’de de «mescide yaklaşınca» şeklindedir. Kaadî şöyle diyor: «Eğer bundan Mescid-i Nebevi'yi kasdetti ise ben bunu vehim sayarım. Çünkü Sa'd Mescid-i Nebev! 'den gelmişti. Nitekim ikinci rivayette tasrîh edildiği vecihle Hz. Sa'd orada bulunuyordu. Nebi (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) Sa'd'a haber gönderdiği zaman Benî Kureyza'nın yanında idi. Sa'd'a, gelmesi için oradan haber göndermişti. Eğer râvi Nebi (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)*in Benî Kureyza'da kaldığı müddetçe içinde namaz kılmak için bir mescid sınırladığını söylemek istedi ise vehim yoktur. Sahih olan rivayet, Müslim'den başkalarının rivayetidir ki, onda: Sa'd Nebi (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)'e yaklaşınca... denilmiştir...» Yine Kaadî İyâd'in beyanına göre hadîste geçen «Melik» tâbiri «Sahîh-i Müslim»in bazı nüshalarında «melek» şeklinde; «Sahîh-i Buhâri»nin bazı nüshalarında ise hem «melik» hem de «melek» olarak harekelenmiştir. Kaadî: «Eğer melek rivayeti doğru ise ondan murâd Cibril (Aleyhisselâm)'dır.» diyorsa da Îbni'l-Cevzl bunu iki vecihle reddetmiştir: 1- Gökten yahudiler hakkında meleğin bir şey indirdiği naklolunmamıştır. Bir şey indirmiş olsaydı. Nebi (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) ona tâbi olur: Sad'ın içtihadını terk ederdi. 2- Sahihin bazı lâfızlarında: «Onlar hakkında Allah'ın hükmü ile hükmettin!» buyurulmuştur. Mâmâfîh îbni Tîn her iki okunuşa göre de mânânın bir olduğunu söylemiştir.