Sahîh-i Müslim 5387. Hadis

Ahmed Davudoğlu açıklaması: Bu hadîsi Buhârî ile İbni Mâce «Kitâb'ul~Eşribe»'de Nesâî «Velîme» bahsinde tahrîc etmişlerdir. Cercere: Suyun akarken çıkardığı ses yâni şırıltıdır. Ulemâ bu hadîsteki «nâr» kelimesinin mansub mu yoksa merfu mu okunacağında ihtilâf etmişlerdir. Muhakkıklardan Ezheri ile başkaları kat'iyyetle mansûb okunacağını söylemişlerdir. Ki: Zeccâc, Hattâbî ve ekser ulemâ bu kavli tercih etmişlerdir. Hadîsin üçüncü rivayetinde bu kelimenin «naran» okunmuş olması da bunu te'yîd eder. Bu takdirde mânâ bizim terceme ettiğimiz gibi olur. Yâni fiilin faili o kablardan su içendir. Merfû okunduğuna göre ise fiilin faili «nâr» kelimesi olur.'Bu takdirde cümlenin mânâsı : «Gümüş kabtan içen kimsenin karnında cehennem ateşi şırıldar» şekline girer. Her iki mânâya göre de altın ve gümüş kabtan içilen şeye ateş denilmesi netice ona vardığı içindir. Kaadi iyâd diyor ki: «Bu hadîsten murad ne olduğu hususunda ihtilâf edilmiştir. Bâzıları: Bu, acem v.s. milletlerin kâfir olan kırallarının akıbetini haber vermektir. Onların âdetleri altın ve gümüş kablardan içmekti. Nitekim başka bir hadîste Nebi (Sallallahu Aleyhi ve Sellem}: «Bu kablar dünyada onların, âhirette. ise sizindir.» buyurmuş, dünyada onları kullananlar küffardır demek istemiştir. Ve yine Nebi (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) ipek elbise hakkında: «Bunu anoak âhirette nasibi olmayan giyer.» buyurmuştur. Hadîsten murad müslümanları bundan nehy etmek olduğunu ve bu nehyi irtikâb edenin şu azabı hak edeceğini, ama bazan Allah'ın bundan af ettiğini söyleyenler de vardır.» Nevevî buradaki nehyin kâfir, müslim bütün altın, gümüş kullananlara şamil olduğunu söylemiş: Çünkü sahih kavle göre küffâr şeriatın füru'u ile de muhatabdırlar.» demiştir. • Maamafih mesele ihtilaflıdır. Erkek ve kadına altın, gümüş kablardan yeyip içmenin haram olduğuna ulema ittifak etmişlerdir. Yalnız İmam Şafiî'nin eski bir kavline göre mekruh, Dâvud-u Zahiri ye göre içmek, haram yemek caizdir. Nevevî, Şafiî mezhebinde olduğu halde: «Bu kavillerin ikisi.de batıldır.» demektedir. Altın ve gümüşü yiyecek, içecek kablarından başka kaşık, çatal ve buhurdanlık gibi şeyler yapmak suretiyle kullanmak da haramdır. Bütün bu husûsatta kadın ve erkek müsâvî ise de zinet olarak kullanma hususunda ayrılırlar. Bir kimse altın veya gümüş kabtan abdest alsa fiilen günah işlemiş olmakla beraber abdesti sahihtir. Ulemâ bu hususta da müttefiktir. Yalnız Dâvûd-u Zahirî bu abdestin sahih olmayacağına kaildir. Bittabî zaruret halinde sair zaruretlerde olduğu gibi, altın ve gümüşün kullanılması da caiz olur.