Küsur" üç ile on arasını ifade eder. Şube" ile kasdedilen parçadır. Bununla "iman altmış küsur özellikten oluşur" şeklinde bir anlam kasdedilmektedir. Haya Haya" çirkin şeyden kaçınmaya yönlendiren ve hak sahibinin hakkı konu sunda kusurlu davranmayı engelleyen bir huydur. Bu sebeple başka bir hadiste: "Hayanın bütünü hayırdır" buyruîmuştur. Şayet "haya doğuştan gelen bir huy dur, bu durumda nasıl imanın bir şubesi olabilir?"
denilirse şu şekilde cevap verilir: "Haya yaratılıştan da gelebilir, sonradan da edinilebilir. Ancak bunu dine uygun kullanmak çaba, bilgi ve niyeti gerektirir. İşte bu sebeple imandan olur. Ayrıca taati yapmaya, günahtan kaçınmaya yönlendirdiği için de imandandır. "Burada Hz. Peygamber niçin sadece hayadan bahsetmiştir?" diye sorulursa şu şekilde cevap veririz: Haya bir bakıma geri kalan iman şubelerini yapmaya sevkeden bir etkendir. Çünkü hayalı kişi dünya ve ahirette rezil olmaktan korkarak Allah'ın emirlerini tutar, yasaklarından sakınır.
İmanın Şubeleri Kadı Iyaz şöyle demiştir: "Bir grup alîm kendi ictihadları ile burada bahsedilen imanın şubelerini belirlemeye çalışmışlardır. Ancak hadiste kasdedilenin bunlar olduğunu söylemek çok güçtür. Burada sayısı belirtilen şubeleri ayrıntılı olarak bilmemek imanı zedelemez". Alimlerin bu konuda ortaya koyduğu görüşlerden yola çıkarak imanın şubelerini aşağıdaki şekilde belirledim: Bu şubeler kalbin, dilin ve bedenin amelleri olarak üç kısma ayrılır.
A. Kalbin amelleri: Kalbin amelleri inanç ve niyet ile ilgili hususları içerir. Bu bölümde yirmi dört özellik bulunmaktadır: 1. Allah'a inanmak: Allah'ın zatına, sıfatlarına, birliğine, O'na benzer hiçbir şeyin bulunmadığına, O'ndan başka her şeyin sonradan yaratıldığına inanmak buna girer. 2. Meleklere inanmak, 3. Kitaplara inanmak, 4. Peygamberlere inanmak, 5. Kadere, hayır ve şerrin Allah'tan olduğuna İnanmak, 6. Ahiret gününe inanmak: Kabir suali, ba's (yani öldükten sonra dirilme’ya), neşir, hesap, mizan, sırat, cennet ve cehenneme inanmak da buna dahildir.
7. Allah'ı sevmek, 8. Allah için sevmek- Allah için buğzetmek, 9. Hz. Peygamber (Sallallahu aleyhi ve Sellem)’i sevmek ve onun yüceliğine inanmak: Hz. Peygamber'e selam getirmek, sünnetine uymak da buna girer. 10. İhlas. Riya ve nifakı terk etmek de buraya girer. 11. Tevbe, 12. Havf (Allah'tan korkmak), 13. Reca (Allah'ın rahmetini ümit etmek) 14. Şükür, 15. Vefa, 16. Sabır, 17. Kazaya rıza göstermek, 18. Tevekkül, 19. Rahmet, 20. Tevazu: Büyüğe saygı, küçüğe merhamet göstermek de buna girer.
21. Kibir ve kendini beyenmeyî terk etmek, 22. Kıskançlığı terk etmek, 23. Kin’i terk etmek, 24. Öfkeyi terk etmek. B. Dilin amelleri: Dilin amelleri yedi özelliği içerir: 1. Tevhid'i telaffuz etmek, 2. Kur'an okumak, 3. İlim öğrenmek, 4. ilim öğretmek, 5. Dua, 6. Zikir: İstiğfar da buna girer. 7. Boş sözlerden kaçınmak. C. Bedenin amelleri: Bedenin amelleri otuz üç özelliği içerir.
a. Bunlardan on beş özellik kişinin bizzat kendisi ile ilgilidir: 1. Hissen ve hükmen temizlenmek: Necasetlerden kaçınmak da buna girer. 2. Avret yerlerini örtmek, 3. Farz ve nafile namazları kılmak, 4. Zekat, 5. Köle azat etmek, 6. Cömertlik: Yemek yedirmek ve misafirleri ağırlamak da buna girer. 7. Farz ve nafile oruçları tutmak, 8. Hacca gitmek ve umre yapmak 9. Tavaf etmek 10. İtikafta bulunmak, 11. Kadir gecesini araştırmak, 12. Dinini fitnelerden korumak: Şirk ülkesinden hicret etmek de buna girer.
13. Adağı yerine getirmek, 14. Yeminlerini tutmak, 15. Keffaretleri eda etmek. b. Altı özellik de kişinin kendisine bağlı olanlara karşı yerine getirmesi gereken görevlerdir: 1. Evlenmek suretiyle iffetini korumak, 2. Aile fertlerinin haklarını yerine getirmek, 3. Ana babaya iyilik etmek, onlara isyan etmekten kaçınmak, 4. Çocukları terbiye etmek, 5. Akrabalarla ilişkiyi sürdürmek, 6. İtaati hak eden efendilere itaat etmek (veya kölelere iyi davranmak).
c. Bunlardan on yedi özellik topluma karşı yerine getirilmesi gereken Özelliklerdir: 1. Adaletle hükmetmek, 2. Yöneticilere itaat etmek, 3. İnsanların arasını düzeltmek, (Haricîlerle ve eşkıya fle savaşmak da buna girer.) 4. İyilik konusunda yardımlaşmak: İyiliği emretmek ve kötülüğü yasaklamak da buna girer. 5. Dinde belirtilen cezalan (had cezalarını) uygulamak, 6. Cihad etmek, İslam ülkesinin sınırlarını korumak, 7. Emaneti eda etmek, ganimetin beşte birini hazineye ödemek, 8. Borç vermek, borç aldığında geri ödemek, 9. Komşuya ikram etmek, 10. İnsanlarla güzel ve iyi geçinmek, 11. Helal yoldan mal kazanmak ve bu malı gereken yere harcamak, 12. İsrafı ve gereksiz yere harcamayı terk etmek, 13. Selam’a karşılık vermek, 14. Hapşırana "yerhamükallah" demek, 15. İnsanlara eziyet vermemek, 16. Oyun ve eğlence gibi boş şeylerden kaçınmak.
17. Yoldan gelip geçenleri rahatsız eden şeyleri kaldırmak. Bunlar toplam altmış dokuz özellik etmektedir. Burada birbirine eklenen özellikleri ayırmak suretiyle bunları yetmiş dokuza çıkarmak da mümkündür. Müslim'in rivayetinde şu fazlalık yer almaktadır: "Bu özelliklerin en üstünü La ilahe illallah, en alt derecesi de gelip geçenleri rahatsız eden şeyleri yoldan kaldırmaktır". Bu hadis, imanla ilgili özelliklerin mertebelerinin birbirinden farklı olduğunu göstermektedir.
