Ra'd Suresi 12. Ayet

Şimşek hem yağmurun müjdecisi hem de yıldırımın habercisidir. Kendisi veya malı açıkta bulunanlar yıldırımdan, gürültüden ve ıslanmaktan korkarlar, yağmur bekleyenler ise habercisini görünce sevinirler. Böylece insanlar şimşek çaktığında korku ile ümidi yaşamış olurlar. Yağmurdan fayda görenler onun gelmesine sevinirken, zarar görenler üzülürler. Bulutların elektrik yüklerinin çatışmasından gök gürültüsü doğar. 13. âyette gök gürültüsünün Allah’ı överek tesbih ettiği yani Allah’ın ortaklardan, noksan sıfatlardan uzak ve şanının yüce olduğunu ifade ettiği haber verilmektedir. Müfessirler gök gürültüsünün Allah’ı tesbih etmesini birkaç türlü yorumlamışlardır: ☼a) Burada tesbih (Allah’ın eksiksizliğinin dile getirilmesi) hakikat mânasında kullanılmıştır; her şey gibi gök gürültüsü de Allah’ı tesbih eder, fakat insanlar onun dilini anlayamazlar (İsrâ 17:44). ☼b) Gök gürültüsünün Allah’ı tesbih etmesi mecazdır. Aslında Allah’ı tesbih eden, gök gürültüsünü işitip yağmur bekleyen kullardır; gök gürültüsü kulların tesbihine sebep olduğu için tesbih ona isnat edilmiştir. ☼c) “Gök gürültüsü” anlamına gelen ra‘d kelimesi bir meleğin ismi, işitilen ses de o meleğin tesbihidir (bu yorumlar için bk. Râzî, XIX, 25-26; Şevkânî, III, 82; melekler hakkında bk. Bakara 2:30; Ahmet Saim Kılavuz, “Melek”, İFAV Ans., III, 187). Bize göre, gök gürültüsünün mahiyeti bellidir; meleklerin tesbihi ayrıca zikredilmiştir. Gök gürültüsünün tesbihini, bütün yaratılmışların tesbihi çerçevesinde anlamak gerekir. Evet, bütün yaratılmışlar âlemi yaratıcının büyüklük, yücelik ve mutlak kemalini –hal diliyle, işleyişleriyle– dile getirmektedir.

Şimşek bir taraftan “büyük bir fırtınanın gelme­si”nin ve 13. ayette de dile getirildiği üzere “yıldırımların gönderilmesi”nin habercisi olabileceği için insanlara “korku” verir; diğer taraftan da yağmur bekleyen insanlar için de “ümit” vesilesidir. Şimşek hem sebep olacağı tahribatın korkusunu içerir; hem de yağmurun habercisi olduğu için insanların ona karşı ümit beslemelerini beraberinde bulundurur.  

Allah’ın bulutlara taşıttığı suyu, insanın kendisi taşımaya kalksa bunun ne kadarını taşıyabilir, az bir kısmını taşısa da bu iş insana neye mal olur hiç düşündük mü? Sıradan bir orman yangınını söndürmek için bütün dünya seferber oluyor da birkaç tanker suyu bir araya getirip yangını söndüremiyor. Üstelik tuzlu denizlerden aldığı acı suyu temiz olarak bize indiriyor. Allah’ın kudretini anlamak için bulutların taşıdığı suyu düşünmek bile yeter.  

(1)“Atılmış pamuk gibi bu câmid (ruhsuz), şuursuz bulut, elbette bizleri bilmez ve bize acıyıp imdâdımıza kendi kendine koşmaz ve emirsiz meydana çıkmaz ve gizlenmez. Belki gāyet Kadîr ve Rahîm (sonsuz kudret ve şefkat sâhibi olan) bir kumandanın emriyle hareket eder ki, bir iz bırakmadan gizlenir ve def‘aten (âniden) meydana çıkar. (...) Bir Hâkim-i Müdebbir’in (herşeyin hâkimi ve tedbircisi olan Allah’ın) tedbîriyle rüzgâra biner ve dağlar gibi yağmur hazînelerini bindirir, muhtaç olan yerlere yetişir. Güyâ onlara acıyıp ağlayarak, gözyaşlarıyla gelerek, onları çiçeklerle güldürür, güneşin şiddet-i ateşini serinlettirir ve sünger gibi bahçelerine su serper ve zemin yüzünü yıkar, temizler.” (Şuâ‘lar, 7. Şuâ‘, 101)  

[6] Zararından korkmak, yağmur ummak için.  

1 Bu ayette temsili bir istiare düşünülebilir. Yani Allah, size şimşeği çaktırır ve onu size gösterir. Siz de onu görünce hem korkarsınız, hem de ümide kapılırsınız. Yani yıldırım düşmesinden korkarsınız, hem de o karanlıkları yaran parlamasından neşelenir, arkasından rahmet bekler, bereket ümit edersiniz. Bu durum tıpkı şuna benzer. Kur'ân ve özellikle bu sûre de böyledir. Allah hafif buhar zerreciklerinden havaya yükselmiş, yağmurla dolu olan ağır bulutlar meydana getirir. O bulutlarla kurumuş topraklara can verir. Orada nadide bitkiler bitirir. Aynen bunun gibi toplumlara peygamberler gönderir. Onlar birer ikişer iman eden mü’minlerle yağmur dolu bulutlar gibi gönülleri dopdolu olan mümin toplumlarını oluşturur da onlar küfür kuraklığındaki toplumlardan Allah’ın izni ve bereketiyle nadide imanlı toplumlar oluşturur. En doğrusunu Allah bilir.  

[1952] Hayatın yasası budur: “Zorlukla beraber tarifsiz bir kolaylık vardır” (94:5).  

Şimşeği görünce onun tahribatından korkarsınız, fakat yağmurun işâreti olduğu için sevinir, yağmur umarsanız.  

(7) Şimşek, Güneş yüzeyini kat kat geride bırakan sıcaklığıyla ve koca şehirlerin uzun zaman enerji ihtiyacını karşılamaya yetecek gücüyle ürkütücü bir kudret eseri olduğu gibi, aynı zamanda, göklerde kurulu bir gübre fabrikası gibi çalışarak ürettiği azotlu bileşiklerle de en az o kadar muhteşem bir rahmet eseri olarak, semâmızda her an binlercesiyle çakıp durmaktadır. İnsan ise, hem o kudretin muhtacıdır, hem de o rahmetin. O kudretin azabından kurtulmak için sığınacağı yer de yine o rahmetten başkası değildir.(8) 7:57’nin açıklamasına bakınız.  

1818 Here then is the climax to the answer of the sarcastic challenge of the Unbelievers for punishment, in language of great sublimity. Why look to evil rather than to good?— to punishment rather than to mercy?—to the fear in the force and fire of the lightning rather than to the hope of good and abundant crops in the rain which will come behind the lightning clouds? (Cf. 30:24)