Ankebut Suresi 20. Ayet

Bu bölümün, Hz. İbrâhim ve onun halkıyla ilgili önceki âyetlerin devamı sayılabileceği gibi –bir tür parantez içi ifadesi olarak– Hz. Peygamber ve onun kavmiyle ilgili olabileceği de belirtilmektedir. Her iki durumda da önemli olan, varlığı, oluşu ve hayatı başlatanın da devam ettirenin de Allah olduğunun ortaya konmasıdır. Bu gerçeğin “... görmezler mi?” şeklinde soru ifadesiyle dile getirilmesi ise insanın duyu ve zihin imkânlarını kullanmasının gerekliğine işaret etmektedir. Ayrıca sağlıklı bir şekilde incelenip üzerinde düşünüldüğünde varlığın arkasındaki hikmeti, planı ve o planın sahibini anlama imkânının elde edilebileceğine de işaret vardır. Bu yaratılış olgusunun hatırlatılmasında, –Kur’an’da değişik vesilelerle sık sık altı çizildiği gibi– aynı yaratıcı kudretin âhiret denilen ikinci hayatı gerçekleştirmeye de muktedir olduğuna bir ima bulunmaktadır. 19. âyeti şu şekilde anlayanlar da vardır: “Görmez mi onlar, Allah varlığı ilk baştan nasıl yoktan yaratıyor? Sonra O, yaratılışı tekrar gerçekleştirecektir.” Bu yoruma göre önce evrendeki sürekli yaratılış hatırlatılmakta, ardından da âhiret hayatının başlangıcı olmak üzere ikinci yaratılışın gerçekleşeceğine dikkat çekilmektedir. İlk yaratılışın geniş zaman (muzâri) fiiliyle zikredilmesi bu yaratılışın sürekliliğine işaret eder (bk. Kurtubî, XIII, 349; İbn Âşûr, XX, 228). Ancak âyetin bütününde dünyadaki yaratılışa, bu yaratılışın sürekliliğine dikkat çekildiği şeklindeki görüş daha isabetli görünmektedir. 20. âyette ise hem dünyadaki yaratma hem de dünya hayatının sona ermesinin ardından ikinci hayat için diriltme söz konusu edilmiş; ilk yaratma, ikinci yaratmanın mümkün olduğuna delil olarak gösterilmiştir (Taberî, XX, 138-139). 21. âyette ikinci yaratılışın yani âhiret hayatının gerçekleşme sebebi dolaylı bir ifadeyle belirtilmiştir ki bu da Allah’ın dilediğine azap etmesi, dilediğine de merhametiyle muamele edip azaptan esirgemesidir. Kuşkusuz Allah, adalet ve hikmet sahibi olduğu için, dünya hayatını inkâr ve isyanla geçirenleri cezaya çarptıracak, iman ve itaatle geçirenleri de azaptan koruyup lutuf ve merhametiyle onlara ikramda bulunacaktır. Nitekim 23. âyet, ilâhî rahmetin ve cezanın adalet temeline dayandığına dikkat çekmektedir.

1- Mevcut.  

(*) Mecaz-ül Kur’an.  

Arkeolojik araştırmalar, yaratılışın mikroskobik organizmalardan başlayarak, genetik mutasyon ve doğal seleksiyon metodlarıyla evrimleştiğini gösteriyor. Bak 15:26-28; 71:14-17.  

[1] Birinci neş'etten sonra diğer neş'et gelir, yani ilk defa yarattığı gibi ikinci kere de yaratır.  

1 Âyetin bu bölümü, metne sadık kalarak: “Yeryüzünde dolaşın ve Allah (her şeyi) ilk baştan nasıl yaratmış bakın. İşte Allah bundan sonra âhiret hayatını da (aynı şekilde) yaratacaktır.” diye de tercüme edilebilir.  

İlk neş'e (yaratma) kâinâtın yapılmasıdır. Son neş'e de dünyâdan sonraki hayâtın yaratılmasıdır. Dünyâ hayâtına neş'e-i ûlâ, âhiret hayâtına neş'e-i sâniye denilir.  

3441 Travel through the earth: again, literally as well as symbolically. If we actually go through this wide earth, we shall see the wonderful things in His Creation—the Grand Canyon and the Niagaras in North America, beautiful harbours like that at Sydney in Australia, mountains like Fujiyama, the Himalayas, and Elburz in Asia, the Nile with its wonderful cataracts in Africa, the Fiords of Norway, the Geysers of Iceland, the city of the midnight sun in Tromsoe, and innumerable wonders everywhere. But wonders upon wonders are disclosed in the constitution of matter itself, the atom, and the forces of energy, as also in the instincts of animals, and the minds and capacities of man. And there is no limit to these things. Worlds upon worlds are created and transformed every moment, within and presumably beyond man's vision. From what we know we can judge of the unknown.