Âl-i İmran Suresi 50. Ayet

Hz. Îsâ’nın kendisinden önceki ilâhî bildirimlerin hak olduğunu onaylayacağı, dolayısıyla tevhid inancının yerleşmesi için Allah tarafından görevlendirilen peygamber dizisinin bir halkasını teşkil edeceği, bununla birlikte onun getireceği dinin pratiğinde öncekine göre farklılıklar bulunmasına bir engel de bulunmadığı bildirilmektedir. Hz. Îsâ’nın artık helâl olduğunu bildirdiği hususlar, müfessirlerin çoğuna göre, İsrâiloğulları’nın yanlış tutumları sebebiyle kendilerine yasaklanmış olan bazı gıdalardır. Cumartesi günü çalışma yasağının da bu kapsamda olup olmadığı konusunda farklı görüşler vardır. Bazı tefsir kaynaklarında Hz. Îsâ’nın helâl olduğunu bildirdiği hususların, Hz. Mûsâ’dan sonra yahudi din adamları tarafından konan yasaklarla ilgili olduğu belirtilir (İbn Atıyye, I, 441; Zemahşerî, I, 191; Şevkânî, I, 380; bu haramlarla ilgili olarak bk. En‘âm 6:146). Hz. Îsâ’nın kavmine söyleyeceği “Bana da itaat edin” sözünün öncesinde “Allah’a karşı gelmekten sakının” ifadesinin, sonrasında da “Kuşkusuz Allah benim de rabbim sizin de rabbiniz; öyleyse O’na kulluk edin, işte doğru olan yol budur” uyarısının yer alması göstermektedir ki, Hz. Îsâ kendine itaati asla kendi iradesinin kutsallığı anlamında takdim etmeyecek, aksine “kul” özelliğini ön plana çıkaracak ve kendisine itaatin ancak Allah’ın iradesine boyun eğmenin bir sonucu olması halinde değer taşıyacağı fikrini canlı tutmaya çalışacaktır. Kur’an-ı Kerîm bu âyet-i kerîmede Hz. Îsâ’nın öğretilerine hâkim olacak ilkelerin daha dünyaya gelmeden annesine bildirilmiş olduğunu haber vermek ve başka birçok âyette de onun her vesileyle tevhid inancını yerleştirmek için çaba sarfettiğini açıklamak suretiyle, böylesine açık delillere rağmen bir dinin aslî hüviyetini değiştirip Hz. Îsâ’yı –hâşâ– Tanrı’nın oğlu şeklinde takdim eden din adamlarının ne ağır bir suç işlediklerine ve taklitçi bir zihniyetle bu inanca teslim oluveren kitlelerin ne büyük gaflet içinde olduğuna, tefekküre ve muhakemeye çağrıda bulunan farklı üslûplar içinde tekrar tekrar dikkat çekmektedir.

Bu mesaj İsrailoğulları’nın azgınlığı nedeniyle onlara özel bir ceza olarak haram kılınan bazı yiyeceklerin aslına döndürülmesi, yani helal kılınmasıyla ilgilidir. Bu ayet En‘âm 6:146. ayetle okunmalıdır.  

1. Bir kanıtla. 2. Korunma; Allah'ın buyruklarına içtenlikle uyarak, o buyruklarla kötü ve zararlı şeylere karşı kendisini korumaya, güvenceye almak.  

bk. Kur’ân-ı Kerim, 43:63.  

 Nisâ sûresinin 160., En’âm sûresinin 146. ve Nahl sûresinin 118. âyetlerinde ifade edildiği üzere yahudilere, zulüm ve isyanları yüzünden bazı şeyler üzerinde yasaklar konmuştu ki, 50. âyet, Hz. İsa’nın şeriatının, bu yasakları kaldırmak suretiyle, Musa (a.s.)nın tebliğ ettiği bir takım hükümleri neshettiğini ortaya koymaktadır.  

(3)İsrâiloğulları, zulüm ve günah işlemede haddi aştıklarından, sığır ve koyunların içyağı ve deve eti gibi bazı şeylerde İlâhî yasaklarla karşı karşıya bırakılmışlardı. Hz. Îsâ (Aleyhisselâm)’ın şeriatıyla bu yasaklar kaldırılmıştır. (Nesefî, c. 1, 240)  

[3] Allah'ın Kitaplarını, veya yazı yazmağı.[4] Ulûmu ve tehzib-i ahlâkı.  

1 “Âyet” kelimesi, cins isim olduğu için çoğul olarak tercüme edilmiştir.  

[592] Her nebi kendisinden öncekini tasdik eder (Bkz: 81. âyet, not 73). [593] Bu sûrenin 93. âyeti ışığında açılımı: İsrâiloğullarının kendi kendilerine uydurdukları haramların helâl olduğunu ilan etmek için… Mutlak ölçü ve sınır koyma hakkı zâtına mahsus olan Allah’a hakkını teslim etmek için… Bu âyet, “Rabbimiz! Bizden öncekilere yüklediğin gibi bize de ağır yük yükleme” (2:286) duasında neyin kastedildiğini de ele vermektedir. Hakikatte bu yükü ‘bizden öncekilere’ Allah yüklememiştir. Onlar, Allah’ın indirmediği uydurulmuş dini gönüllü yüklenmişler, Allah da yüklerini başlarına sarmıştır. Tarihi bir hakikattir ki, Yahudileşen İsrailoğullarına mensup din adamları, Allah ile Tevrat’a iman eden mü’minler arasında kendilerine bir konum bulma telaşına düştüler. Bu konum Allah ile Museviler arasında aracılık konumuydu. Bunu da indirilmiş dinin dışında uydurulmuş bir din icat ederek yaptılar. Tevrat’ı anlama işini yalnızca bazı din büyüklerine ve bazı Hahamlara hasrettiler. Cahil Yahudi kitlelerin Tevrat’la ilişkisini, “kutsal nesne” ile ilişki düzeyine indirgediler. Vahiyde yer almayan bir sürü haram ihdas ettiler. Bu, kendilerini şeriata uyucu (müteşerri) olmaktan çıkarıp şeriat koyucu (şâri) ilan etmekti. Cahil kitlelerin sahte dini hassasiyetlerini tahrik ve tatmin için kılı kırk yardılar. Bütün bu uydurulmuş dini Talmud adlı eserde topladılar. Şerh ve şerhin şerhi Mişna ve Gemara’yı vahyin yerine geçirdiler. Bütün bunları “gelenek” (kabbala) ilan ettiler ve “gelenek değilse kabulümüz değil” (im kabbalah na kabbal) dediler.  

Hz. Mûsâ (a.s.)’dan sonra gelen Benî İsrail peygamberleri, esas itibariyle onun şeriatını uyguladılar. Ancak tâli meselelerde, zamanın ihtiyaçlarını gözönünde bulundururlardı. Hz. Îsâ da böyle yapmıştı.  

[1] Matta İncil'inde İsa'ya ait şöyle bir söz geçer: "Kutsal Yasa'yı (Tevrat'ı) ya da elçilerin sözlerini geçersiz kılmak için geldiğimi sanmayın. Ben geçersiz kılmaya değil, tamamlamaya geldim. Size doğrusunu söyleyeyim, gök ve yer ortadan kalkmadan, her şey gerçekleşmeden, Kutsal Yasa'dan ufacık bir harf ya da bir nokta bile eksilmeyecek. Bu nedenle, bu buyrukların en küçüklerinden birini kim çiğner ve başkalarına öyle yapmayı öğretirse, Göklerin Egemenliğinde en küçük sayılacak. Ama bu buyrukları kim yerine getirir ve başkalarına öğretirse, Göklerin Egemenliğinde büyük sayılacak." (Matta 5,/17-19) [2] Yahudilere özel olarak nelerin haram kılındığını görmek için (Al-i İmran 3:93) âyetin dipnotuna bkz.