Duhân Suresi 37. Ayet

“Tübba”, Yemen hükümdarlarına verilen addır.  

Kur’an burada, tarihe bir atıf yaptıktan sonra Hz. Peygamber’in inkârcı muhataplarına yöneliyor, dünya hayatını kötü etkileme bakımından en önemli inkâr konusu olan “öldükten sonra yeniden dirilme” inancını ele alıyor, bu inancın ispatı için iki önemli delil kullanıyor: 1. Yine tarihten, kendilerine Tübba‘ denilen Yemen’in güçlü hükümdarlarından ve bunlara tâbi olan halktan söz ederek onca güçlerine, şevket ve şanlarına rağmen nasıl bunlar helâk olup gittilerse Arap müşriklerinin de öyle helâk olacakları, bu dünyada ebedî kalamayacakları; 2. Yere, göklere ve bunların arasında/içinde bulunanlara bakıldığında bunların bir yaratıcısının bulunmasının zaruri olduğu sonucuna varılacağı, bu yaratıcının hayatı, yalnızca geçici dünya hayatından ibaret kılmış olmasının anlamsız olacağı, bu takdirde birçok olay ve olgunun yerine oturmayacağı, düşünüldüğünde birçok şeyin bambaşka bir âleme ve hayata bırakılmış olduğunun anlaşılacağı.

[Tübba‘] kelimesi, Yemen krallarının unvanıdır. [Kavmu tübba‘ın] ifadesi ise bu kralların yönetiminde yaşayan halk demektir. Çevredeki devletçikleri kendilerine bağladığı için bu adı aldıkları ifade edilmektedir.  

[544] Tübba’ halkı hakkında geniş bilgi için bk. Bayraklı, KUR’ÂN TEFSÎRİ, XVII, 418-419.  

1- Daha güçlü, üstün. 2- Tûbba, Yemen krallarına verilen isimdir.  

[Not: Kuzey Yemen’de ve Himyer kabilesinde MÖ 300-110 arası hüküm süren ve peygamberlerini yalanladıkları, güç ve konforla gururlandıkları için helak edilen bir kavimdir. Meşhur Sebe’ Melikesi de bu kabiledendir.]  

Tubba’, Himyerli bir hükümdardır. Tebaası çok olduğu için bu adla anılmıştır.  

(*) Yemen’de büyük bir medeniyet kuran bir kavim.. Tübbe, Yemen sultanı demektir.  

“Tübba’”, bütün Güney Arabistan’ı (Yemen’i) yüzyıllarca yönetmiş ve sonuçta M. S. 4. yüzyılda Habeşliler tarafından devrilmiş olan güçlü Himyer krallarına takılan bir addır. Babadan oğula intikal eden hükümdarlık uzun yıllar devam ettiği için onlara “Himyeri Devleti” denmiştir. Himyeri Devleti, Mekke ve çevresindekilerden her bakımdan çok daha güçlüydü. Onlar da küfür ve isyanları sebebiyle helâk edilmiştir.  

 Tübba’, Yemen hükümdarlarına verilen isimdir. Peygamberimizden rivayet edildiğine göre, bu hükümdar iyi bir insandı, fakat kavmi yoldan çıkmıştı. Âyette, Tübba’ ve diğer kavimlere göre Kureyş’in, güç, kuvvet ve sayı itibariyle daha zayıf olduğu hatırlatılmıştır.  

[8] Yemen padişahlarına Tübba' denirdi. Cahiliyet zamanında Tübba', İslâm zamanında halife makamındaydı. Kavmi putperest, kendisi ise Tevrat'a inanmış bir muvahhitdi. İsmi Ebu Kerb Es'at idi.  

(Tubba Yemen hükümdarlarının lakabıdır. Tubba kavmi ise Arap yarımadasında hüküm süren bazı Himyer krallarının soydaşlarıdır.)  

1 Tübba‘: Eski Yemen krallarının ünvanı ve Kur’an’da günahkârlıkları ve elçileri yalanlamaları yüzünden helâk edildiği bildirilen bir kavmin adıdır. Tübba‘ adı Kur’ân-ı Kerîm’de (Duhân: 37 ve Kāf: 14.) ayetlerde geçmektedir. Firavun; Mısır, Kisrâ; İran, Kayser; Bizans ve Necâşî; Habeş krallarının ünvanı olduğu gibi, Tübba‘ da; Yemen (Himyer) krallarının ünvanıdır. Yemenlilerin aslını oluşturan Kahtânîler, Cürhüm ve Ya‘rub olmak üzere iki kola ayrılmış, Ya‘rub b. Kahtân bölgede ilk devleti tesis etmiş, Ya‘rub’un soyundan gelen Sebe’ de bölgede birliği yeniden sağlayıp Sebe’ Devleti’ni kurmuştur. Bu dönemde kendilerine tübba‘ adı verilen Himyerî kralları Güneybatı Arabistan’ın tamamına hâkim olmuştur. Hz. Peygamber’den: “Tübba’a küfretmeyin, zira o Müslüman olmuştur, Es‘ad el-Himyerî’ye küfretmeyin, zira o Kâbe’ye ilk örtü giydirendir” meâlinde hadisler nakledilmiştir. (Müsned) Kur’an’da tübba‘ halkının cezalandırılmasıyla ilgili bilgiler Sebe’ kavminin helâkine dair olabileceği gibi Himyerîler Devleti’nin Tübba’lar döneminin sonunda Ebrehe’nin Kâbe’yi yıkma teşebbüsünün sonuçsuz bırakılması ve onun Mekke’ye gelen ordusunun helâk edilmesine ait de olabilir.2 Hz. Aişe’ye göre, “Tübba’ salih bir adamın ismi idi” Peygamber Efendimizden de: “Tübba’a sövmeyin, çünkü o, Müslüman olmuştu.” buyurduğu rivâyet edilmiştir. Zâten âyette de Tübba’ değil, toplumu kötülenmektedir. Bazılarına göre de; “Yemen krallarına, Tübba’ denilirdi. Bu şahsın Müslüman olduğu, hattâ nebi bile olduğu hakkında muhtelif rivâyetler de mevcuttur. (Kurtubî)  

[4454] Tubba‘, Güney Arabistan’da güçlü ve görkemli bir uygarlık kurmuş olan Himyer krallarına veya devletine verilen isimdir. Etraftaki tüm devletçikleri kendilerine ‘bağladıkları’ için Tubba‘ adını almışlardır. Başlangıcı Milat öncesine kadar giden Tubba‘ devletine, MS. 4. yüzyılda Habeşliler son vermiştir. Kur’an, muhataplarının hafızasında hatırası canlı olan Tubba‘ uygarlığını bir “ibret” olarak sunmaktadır. Taberî gibi kaynaklarımız Tubba’ halkının sonradan müslüman olduğunu zikrederler.  

Kayser, Kisra, Firavun sırasıyla: Roma, İran, Mısır hükümdarlarının lakapları olduğu gibi Yemen (Himyer) hükümdarlarına da Tübba’ denirdi. M.Ö. 115 - M.S. 300 arasında Sebe ülkesinde hükümran olmuşlardır.  

Tubba', Yemen hükümdarlarının unvânıdır. Hz. peygamber'den aktarıldığına göre bu hükümdar iyi bir insanmış. Fakat kavmi yoldan çıkmış.