En'am Suresi 91. Ayet

183. Yani Allah’ı, şanına yaraşır şekilde tanımadılar, bilemediler.184. Yahudiler, Peygamberi ve ona indirilen Kur’an’ı inkâr etmek uğruna, kendi peygamberlerini ve kitaplarını inkâr etme durumuna düşmüşlerdi.  

Bu âyet, peygamberler ve onların gösterdikleri hidayet yolu, getirdikleri dinler ve kitaplarla ilgili önceki âyetlerin bir sonucu olarak görünmektedir. “Allah hiçbir insana hiçbir şey indirmedi” diyerek bütün peygamberleri ve ilâhî kitapları inkâr edenlerin kim veya kimler olduğu hususunda tefsirlerde değişik görüşler ileri sürülmüştür. Bir görüşe göre bu sözü söyleyen kişi bir yahudi hahamıdır. İbn Abbas’a isnad edilen bir rivayete göre Hz. Peygamber kendisiyle tartışmaya kalkışan bu hahama “Tevrat’ı Mûsâ’ya indiren Allah için doğru söyle, Tevrat’ta Allah’ın şişman hahamı sevmeyeceği yazılmış mıdır?” diye sormuş; kendisi de şişman olan haham, bu söze öfkelenerek “Allah hiçbir insana hiçbir şey indirmedi” demiştir (Vâhidî, Esbâbü’n-nüzûl, s. 164). Bu rivayetin doğruluğunu kabul eden müfessirlere göre En‘âm sûresi Mekkî olmakla beraber 91. âyet Medine’de inmiştir. Çünkü Mekke’de yahudi cemaati bulunmadığından böyle bir tartışmadan da söz edilemez. Ancak söz konusu rivayetin sıhhati tartışmalıdır. Öncelikle Resûlullah’ın bir insanı şişmanlığından dolayı küçük düşürmesi onun üstün ahlâkıyla bağdaşmaz. Çünkü o, insanların dinî ve ahlâkî kusurlarını bile yüzlerine vurmaz; “İçinizde şöyle şöyle yapanları görüyorum” gibi sözlerle uyarılarını isim vermeden yapardı. Ayrıca, bir yahudi din adamının bütün peygamberleri ve kitapları inkâr etmesi inanılır gibi görünmüyor. Söz konusu rivayette hahamın bu inkârı üzerine, yahudilerin kendisini görevinden uzaklaştırarak yerine Kâ‘b b. Eşref’i getirdikleri belirtiliyor. Ancak Kâ‘b’ın Arap asıllı ve bir Arap kabilesinin lideri olması göz önüne alınırsa, bu rivayetin asılsız olma ihtimali daha da artar. Bu durum karşısında, âyette peygamberleri ve kitapları inkâr ettikleri bildirilenlerin müşrik Araplar olduğu görüşü ağırlık kazanmaktadır. Onlar bu gibi inkârcı ifadeleriyle, önceki âyetlerde bir kısmı isimleriyle anılan peygamberleri, aynı âyetlerde üzerinde durulan Allah’ın hidayetini, tebliğlerini ve dolayısıyla insanlara yönelik rahmetini inkâr etmiş; bu suretle Allah’ı gerektiği şekilde tanımadıklarını, hakkıyla takdir etmediklerini göstermişlerdir. Onların bu tutumlarına karşı yüce Allah, peygamberine şu soruyu sormasını öğütlemiştir: “Öyleyse Mûsâ’nın insanlara bir nur ve hidayet olarak getirdiği kitabı (Tevrat’ı) kim indirdi?” Çünkü Araplar yahudi olmamakla birlikte, daha çok ticarî seyahatler esnasında az çok bilgi edindikleri Yahudiliğe, onun peygamberlerine ve kutsal kitabına bir ölçüde saygı duyuyorlardı. Âyette bu duruma da işaret edilerek, buna rağmen “Allah hiçbir insana hiçbir şey indirmedi” demelerinin bir çelişki olduğu ortaya konmuştur.

Benzer mesajlar: Yâsîn 36:15; Mülk 67:9.  

1- İlahi hiçbir özelliği olmayan, sıradan bir varlık olan insana. 2- Aydınlık.  

bk. Kur’ân-ı Kerim, 10:2; 17:94, 95.  

91.İbnu Ebi Hatim`in Said bin Cubeyr`den rivayet ettiğine göre yahudilerden Malik bin es-Sayf adında bir adam gelip Resulullah (a.s.) ile tartışmaya girdi. Resulullah (a.s.) ona: "Musa`ya Tevrat`ı indirenin adına söylemeni istiyorum; Tevrat`ta Allah`ın şişman hahama kin duyduğuna dair bir şey görüyor musun?" diye sordu. Adam şişman bir hahamdı. Bu soru üzerine adam kızdı ve: "Allah bir beşere herhangibir şey indirmemiştir" dedi. Arkadaşları da: "Yazık sana, Musa`ya da mı?" diye konuştular. Bunun üzerine bu ayeti kerime indirildi. Bu rivayet mürseldir.İbnu Cerir`in Abdullah bin Abbas (r.a.)`tan rivayet ettiğine göre bu ayeti kerime, yahudilerin: "Vallahi Allah gökten kitap indirmemiştir" demeleri üzerine indirildi.  

Bkz. 10:2, 17:94, 95  

(1)Yahudi âlimlerinden pek şişman bir adam olan Mâlik bin Sayf, bir kısım yahudilerle birlikte Resûl-i Ekrem (asm)’ın yanına gelerek, Kur’ân hakkında tartışmaya başladı. Peygamber Efendimiz (asm)da: “Mûsâ (as)’a Tevrât’ı indiren Allah aşkına soruyorum, ‘Allah, bir hıbr-ı semîne (şişman âlime) buğz eder!’ diye Tevrât’ta buluyorsun değil mi? Sen ise hıbr-ı semînsin!” buyurunca Mâlik bu söze kızarak, önce “evet” dediği hâlde sonra: “Allah hiçbir insana bir şey indirmedi” dedi. Bunu işiten diğer yahudiler: “Yazık sana! Mûsâ’ya da mı? Ne için Mûsâ’ya indirileni de inkâr ettin?” dediklerinde: “Beni Muhammed kızdırdı da ondan böyle dedim” dedi. Yahudiler de ona öfkelenerek, onu reislik makāmından azledip, yerine Ka‘b bin Eşref’i ta‘yîn ettiler. (Celâleyn Şerhi, c. 2, 395)  

[1] Hakkıyle tanımadılar da hukukuna riayet etmediler, hakkıyle tâzim edemediler, hakkıyle Allah'ı tavsif edemediler.[2] Tehdit makamındadır.  

1 Malik b. Sayf, şişman bir adam idi. Rasûlullah’ın yanında konuşurken Rasûlullah kendisine: “Mûsa’ya Tevrât’ı indiren Allah’a yemin vererek soruyorum, Tevrât’ta Allah şişman âlimlere buğz eder diye yazdığını biliyorsun değil mi? Hâlbuki sen şişman bir âlimsin, Yehudîlerin yedirdiği şeylerden semizlemişsin” buyurdu. Bunun üzerine orada bulunanlar gülüşünce Malik kızdı ve Hz. Ömer’e dönüp: “Allah, insanlara hiçbir şey göndermemiştir.” dedi. Bu sözünden dolayı Yahûdîler de bu adamı reislikten azledip yerine Kâb b. Eşref’i geçirdiler. Bu âyetin iniş sebebi bu olaydır. (Vâhidî)2 Allah’ı tam olarak tanıyamadılar. Allah’ın her şeye kadir, rahman, rahîm olduğuna iman etmediler. Nimet ve rahmetinin kadrini bilmediler. Hâsılı takdirsizlik ve nankörlük yaptılar ve “Allah bir beşere hiçbir şey indirmedi” dediler. Böyle demekle yalnız beşeriyet hakkında bir takdirsizlik değil, Allah hakkında takdirsizlik ettiler, Allah’ın en büyük rahmet ve nimeti olan vahyi, inkâr etmek cüretinde bulundular. Allah dediği zaman ne dediğini bilmeyerek, bu ismin ne kadar sonsuz bir kudret ifade ettiğini gereği gibi düşünemediler. Hem de bunu güya Allah’a iman ettiklerini söyleyen Yahudiler dediler. 3 Bu âyet; o “basit kâğıt parçaları” haline getirilen, asıl Tevrât’ın günümüze kadar gelmiş halinin mükemmel bir tarifidir. Bu sebeple bugün, Yahûdîlerin elindeki kitap; Tevrât değil, Tevrât olduğu zannedilen veya Tevrât diye pazarlanmaya çalışılan kâğıt parçalarıdır. Bu durumdaki Yahûdîler de “kitap ehli” değil, kendilerine “Yahûdî” adını veren kâfirlerdir.  

[1087] “Allah’ı hakkıyla takdir etmek”, Allah’ın hakkını bilmekle olur. Allah’ın hakkını bilen, Allah’a hakkını teslim eder. Bunun bir tek yöntemi vardır: Allah’a kayıtsız şartsız teslim olmak. Yani müslüman olmak, Allah’a hakkını teslim etmektir.  

[*] Ayetin devamından bunların Yahudiler olduğu anlaşıldığı için bu ifade kullanılmıştır. [2] Nur, ışık kaynağının sebep olduğu aydınlıktır. Bkz: Rahman 55:5.