Bu ayet Hafs Mushafı sırasına göre baştan 6062, sondan 175. ayet; 92. sure ve bu surenin 4. ayetidir. Bu ayetin kelime sayisi 3, harf sayısı 11 ve toplam ebced değeri ise 991 olarak hesaplanmıştır.
Şüphesiz sizin çabalarınız elbette çeşit çeşittir.
Bu yeminler, üzerine yemin edilen varlıkların değerini, onları yaratan gücün büyüklüğünü göstermekte; ayrıca gelecek konunun önemine dikkat çekmektedir. Allah Teâlâ, 3. âyetteki yeminle ilim ve kudretinin sonsuzluğuna ve sanatının üstünlüğüne işaret etmiştir. Zira aynı maddeden yaratılmış olan erkek ve dişi arasındaki cinsiyet farkının şuursuz tabiat tarafından bir tesadüf eseri olarak meydana getirilmesi ihtimal dışıdır. 4. âyette, insanların çabalarının, yaptıkları işlerin türleri, nitelikleri ve amaçları bakımından başka başka olduğu belirtilerek sonucu etkileyecek asıl farklılığın cinsiyete değil davranışların mahiyetine bağlı olduğu ima edilmiş; sonraki âyetlerde ise bu çeşitli işlerin yararlı ve zararlı olanları tanıtılmıştır.
İşleriniz çeşit çeşittir.
Doğrusu sizin çalışmalarınız çeşitlidir.
Çabalarınız çeşit çeşittir.
Ki gerçekten, sizin sa’yü gayretleriniz (ilgi, bilgi, beceri ve hedefleriniz) pek çeşitli, çelişkili (ve darmadağınıktır).
Şüphe yok ki çalışmanız, elbette çeşitlidir, başkabaşka.
gerçekte ey insanlar! Siz çok çeşitli hedefler peşindesiniz.
Kesinlikle ailedeki ve toplumdaki faaliyet alanlarınız – işlevleriniz farklıdır.
Gerçekten sizin çabalarınız çeşit çeşittir.
Gerçekten sizin çabalarınız (çelişkili, parça parça) darmadağınıktır.
Muhakkak çalışmanız çeşit çeşittir.
Sizin çalışmanız çeşit çeşittir. (Zıtların çarpışması ile imtihan sonucu olarak çeşitli mertebeler ortaya çıkmıştır.)
Sizin çalışmalarınız sonuçları itibarı ile farklı farklıdır (farklı hedefler peşinde başka başka işler yaparsınız).
Burada insanların farklı kabiliyetlerle ve bu kabiliyetlere bağlı olarak farklı iş yapma istekleriyle yaratıldığına dikkat çekilmektedir. Zira dünyanın ayakta durması, gelişmesi ve dünya hayatının düzenli ve sistemli bir şekilde devam etmesi için insanların kabiliyetlerinin ve mesleklerinin de farklı olması gerekiyor. Herkes aynı kabiliyette yaratılsaydı ve aynı mesleğe talip olsaydı dünya bugünlere gelemezdi. Bugün dünyada insanoğlunun icra ettiği binlerce farklı meslek vardır ve bu mesleklerin her biri insan için zorunludur. Allah’ın insanları farklı mesleklere yönlendirecek irade ve kabiliyette yaratması da Allah’ın bir lütfudur. Nitekim İsra sûresi
17:84. âyeti de bunu doğrular niteliktedir: “… ‘Herkes kendi varlık yapısına/kabiliyetine/istidadına/mizacına göre iş yapar’…” (İsra
17:84)
Doğrusu sizin çalışmalarınız çeşitlidir.
1, 2, 3, 4. (Karanlığı ile etrafı) bürüyüp örttüğü zaman geceye, açılıp ağardığı vakit gündüze, erkeği ve dişiyi yaratana yemin ederim ki işleriniz başka başkadır.
İşleriniz çeşit çeşittir.
Gerçekten sizin işiniz başka başkadır.
Ki sizin sa'yiniz dağınıktır
ki hakıykaten sizin sa'y (-ü amel) iniz bölüm bölüm (çeşid çeşid) dir.
(Ki) şübhesiz amel(ler)iniz gerçekten çeşit çeşittir.
Sizin çabalarınız (uğraşlarınız) farklı farklıdır.
Dünyadaki çalışmanız dağınıktır [⁵].
[5] Kiminiz sevaba, kiminiz günaha çalışır.
Ki gerçekten sizin çabalarınız çeşit çeşittir.
Evet; bütün bu karşıt kutuplu varlıklara yemin olsun ki, sizin çabalarınızve ulaşmak istediğiniz hedefleriniz de böyle çeşit çeşittir. Kiminiz iman edip dürüst ve erdemlice davranışlar ortaya koyarken, kiminiz inkârı ve zulmü tercih ediyor. Oysa bu iki yol ve neticeleri arasındaki fark, gece-gündüz, karanlık-aydınlık, erkek-dişi arasındaki fark kadar büyüktür.
Sizin çaba ve çalışmalarınız, elbette dağınıktır.
Gerçekten sizin hedefleriniz de (aynen bunlar gibi) birbirine zıttır.1
1 Yani çalışmalarınız birbirini tutmaz şekilde dağınık, ayrı ve düzensizdir. Oysa hayat ve kurtuluş, birlik nizamı içinde yardımlaşma ve birleşmeye bağlıdır. Yahut çalışmalarınız çok farklıdır. Tıpkı gecenin gündüze, erkeğin dişiye göre zıt olduğu gibi, sizin hedefleriniz, inançlarınız ve çalışmalarınız da birbirine zıttır. Bu zıtlık, Âdem (a.s)’la başlayan îman küfür mücadelesinden beri böyledir ve kıyamete kadar da böyle devam edecektir.
Gerçekte, [ey insanlar,] siz çok çeşitli hedefler 2 peşindesiniz!
Sizin eylemleriniz sonuçları itibarı ile farklı farklıdır. 17/105…107, 18/27…29
ki (ey insanlık); sizin çabanız, (sebep ve sonuç açısından) farklı farklıdır.[5761]
[5761] İlk üç âyette yemin edilen gece-gündüz ve erkek-dişi, farklılığın ve çift kutupluluğun Allah’ın yasası olduğuna delâlet eder. İyi-kötü, ödül-ceza, cennet-cehennem de varlığın tâbi olduğu bu yasanın iradeli eylemler alanındaki bir uzantısından başka bir şey değildir. Zaten devamındaki âyetler de bu gerçeği dile getirir.
Şüphe yok ki sizin çalışmanız dağınıktır.
Sizin işleriniz çeşit çeşittir.
Sizin işiniz çeşit çeşittir:
Çalışmalarınız farklı farklıdır.
Doğrusu sizin çalışmalarınız çeşit çeşittir.
Sizin işiniz türlü türlüdür.
Ki sizin emek ve gayretiniz mutlaka dağınık ve parça parçadır.
bayıķ istemegüñüz perekendelerdür.
Sizüñ ‘amelüñüz dürlü dürlüdür.
Sizin zəhmətiniz (ey insanlar!) cürbəcürdür! (Bə’ziniz Cənnət üçün, bə’ziniz isə Cəhənnəm üçün çalışırsınız).
Lo! your effort is dispersed (toward divers ends).
Verily, (the ends) ye strive for are diverse.(6162)*
6162 There are wide contrasts in the nature and aims of men. These may be broadly divided into two classes, good and evil. As night replaces day on account of certain relative positions, but does not annihilate it, so evil may for a time obscure good but cannot blot it out. Again, night in certain circumstances (e.g. for rest) is a blessing; do certain things, which seek the highest truth from the light of Allah. Considering these contrasts, do not be surprised or depressed. Men's immediate aims may be different. The duty of all is to seek the one true Light.
