Ebû Katâde

Künyesiyle şöhret bulan bu sahâbînin asıl adı Hâris b. Rib'î b. Beldeme'dir; Ensar'ın Hazrec kolundan Benî Seleme'ye mensup bir Medinelidir. İkinci Akabe Biatı'nın ardından Müslüman oldu ve ilk yılların dışındaki hemen bütün gazve ve seriyyelere katıldı. Savaşçılığı ve özellikle at üstündeki hüneriyle tanındı; Hz. Peygamber'in süvariler arasında onu överek söylediği "Süvarilerimizin en hayırlısı Ebû Katâde'dir" sözü Müslim'in Sahîh'inde yer alır. Bu sebeple kaynaklarda Resûlullah'ın süvarisi diye anılır.

Hicretin sekizinci yılında Hadıra ve Batn-ı İdam seriyyelerine kumanda etti. Batn-ı İdam seferinin asıl amacı, Mekke fethi hazırlıkları sürerken düşmanın dikkatini başka yöne çekip gerçek hedefi gizlemekti; bu görevin ona verilmesi askerî güveni bakımından dikkat çekicidir. Hz. Ömer döneminde Medine'de mescidle ilgili bazı hizmetlerde adı geçer. Hz. Ali halife olunca kendisini Mekke valiliğine tayin etmiş, bir süre sonra bu görevden almıştır.

Hadis alanında da verimli bir sahâbîdir; kendisinden 170 kadar rivayet nakledilmiştir. Bunların on bir tanesi Buhârî ile Müslim'in ittifak ettiği hadislerdendir, ikisi yalnız Buhârî'de, sekizi yalnız Müslim'de bulunur. Abdest, namaz, oruç ve av hükümleriyle ilgili rivayetleri fıkıh kitaplarında sıkça kullanılır. Vefatı hakkında farklı tarihler zikredilmekle birlikte kaynakların çoğunluğu, yetmiş yaşlarında iken h. 54 / m. 674 yılında Medine'de vefat ettiğini kaydeder. Kûfe'de h. 38 / m. 658'de öldüğüne dair rivayet ise zayıf kabul edilmiştir.