Ümmü Derdâ

Ümmü'd-Derdâ, asıl adı Hüceyme bint Huyey olan, Cüheyme şeklinde de anılan Vassâbî kabilesine mensup bir tâbiî kadındır. Sahâbî Ebü'd-Derdâ'nın küçük hanımıdır ve bu yüzden Ümmü'd-Derdâ es-Suğrâ diye bilinir; aynı künyeyi taşıyan sahâbî Hayre bint Ebû Hadred ise Ümmü'd-Derdâ el-Kübrâ'dır. Küçük yaşta yetim kalarak Ebü'd-Derdâ'nın himayesinde büyümüş, ondan Kur'an okumayı öğrenmiş ve Kur'an'ı erken yaşta ezberlemiştir. İlk hanımının h. 30 / m. 650 yılında ölümünden sonra Ebü'd-Derdâ ile evlenmiş, iki yıl sonra kocası vefat edince bir daha evlenmemiştir.

Ebü'd-Derdâ, Hz. Âişe, Ebû Hüreyre ve Selmân-ı Fârisî gibi sahâbîlerden ilim almıştır. Yılın altı ayını Kudüs'te, altı ayını Dımaşk'ta geçirmiş, Dımaşk Camii'nin kuzey tarafında ders halkası kurmuştur. Kur'an, fıkıh ve hadis okuttuğu bu meclislere Emevî halifesi Abdülmelik b. Mervân da katılırdı. Zeyd b. Eslem ve İbrâhîm b. Ebû Able öğrencileri arasındadır. Kadı İyâs b. Muâviye onu Hasan-ı Basrî ve İbn Sîrîn'den üstün tutmuştur. Zühdü ve ibadete düşkünlüğüyle tanınan bu fakih kadının h. 81 / m. 700 yılında veya bundan kısa bir süre sonra vefat ettiği kaydedilir.