Fecr Suresi 23. Ayet

Kıyamet sahnelerini tasvir eden bu âyetler, benlik iddiasına, mal-mülk ihtirasına kapılarak Allah’a ve insanlara karşı sorumluluğunu unutan insana, hayatın geçiciliğini, kıyametin dehşetini, bunun ardından kendisini bekleyen, hak ettiği büyük cezayı ve sonuç vermeyecek pişmanlığı hatırlatmaktadır. “Rabbin gelip melekler de saf saf dizildiğinde” diye çevirdiğimiz 22. âyeti selef dediğimiz daha çok ilk dönem müfessirleri herhangi bir te’vile gitmeksizin, âyetin lafzına bağlı kalarak anlamışlardır. Bu âlimler, hesap gününde Allah’ın geleceğine inanırlar, fakat “gelmek”ten maksadın ne olduğu bilgisini Allah’a bırakırlar. Halef denilen sonraki müfessirler ise tenzih ilkesinden hareket ederek âyeti, “Allah’ın gelmesinden maksat O’nun emrinin gelmesidir” şeklinde te’vil etmişlerdir. Buna göre âyetin meâli şöyle olmaktadır: “Rabbinin emri gelip melekler de saf saf dizildiğinde...” Allah’ın veya emrinin gelmesi ve meleklerin saf saf olması gayb âleminden olduğu için bunların mahiyeti hakkında bir şey söylemek mümkün değildir. Müminlerin görevi ise âhiret hayatına ve dünyada yaptıklarından dolayı orada Allah’ın huzurunda hesap vereceklerine iman etmektir.

1- Hesap görme günü.  

1 Allahu Teâlâ’nın böyle gelmesi, “bir yerden başka bir yere geçmek” manasına değildir. Onun için bu gelişin birkaç yönlü izahı yapılmıştır. 1. Bu gelmenin manası, bir yerden bir yere geçme gelişi değil, Allah'ın yaratılmışlara görünmesidir. 2. Mana, mahzuf olan muzafın takdiri suretiyle “Rabbinin emri, hükmü, kazası veya otoritesi geldiği vakit” demektir. 3. Allahu Teâlâ’nın kudret ve saltanatını gösteren delillerin ortaya çıkıp görünmesini temsildir. Allah'ın şanı ve durumu, bir hükümdarın bizzat hazır olarak idaresini yürüttüğü haliyle temsil olunmuştur. Zira onun bizzat hazır olmasıyla ortaya çıkan heybet, sadece vezirlerinin, vekillerinin, bütün askerlerinin ve özel adamlarının hazır olmasıyla görünen heybet ve saltanattan yüksek olur. (Elmalılı)2 Bu parantezdeki ifâde için Bk. (Naziat: 35)  

[5722] Cehennem: Nüzul sürecinde ilk geçtiği yer. İbranice “derin kuyu” anlamına gelen go-hinnom’dan gelir. Kelimenin etimolojisinde ateş çağrışımı bulunmamaktadır “Cehennem azabı” ve “yakıcı azab”ın Buruc 10’da yan yana gelmesi, bu ikisinin mahrumiyetin iki ayrı türünü ifade etmesi olarak anlaşılabilir. Cehennem âhiretteki ilâhî ceza mekânının cins ismidir. Kur’an’da “ateş” anlamındaki nâr cehenneme izafe edilir. Cahîm, hutame, sa’ir ve lezâ ise sanıldığı gibi cehennem’in değil, “ateş”in sıfatlarıdır. Bize göre sıfatların farklılığı insanı ateşe mahkûm eden günah kaynaklarının farklı oluşuna delâlet eder. Kaynağında duyuların olduğu ve göz önünde işlenen günahlar göze dair bir kelime olan cahîm sıfatlı bir ateş ile cezalandırılır (Bkz: 73:12, not 13). Kaynağında insan duygularının ve iç dünyasının yer aldığı günahlar, Kur’an’da insanın bütün bir iç dünyasını yakıp kavuracağı ifade edilen hutame ile cezalandırılır (104:5-7). Haddini ve Allah’ın sınırlarını tecavüz eden bir akıl yüzünden cehennemi boylayanlar, “çıldırmış bir ateş” anlamındaki sa’ir ile cezalandırılır (76:4, not 7). Tensel hazlar ve dünyalıklar yüzünden ateşi boylayanlar ise, deriyi yakıp kavuracağı buyurulan lezâ ile cezalandırılır (70:15-18). Hâviye ise ateşin değil cehennemin vasfı olarak geçer (101:9).  

6125 The Retribution will at last come, and we shall realise it in our inmost being, all the illusions of this fleeting world having been swept away. Then we shall remember, and wish, too late, that we had repented. Why not repent now? Why not bring forth the fruits of repentance now, as a preparation for the Hereafter?