Bu ayet Hafs Mushafı sırasına göre baştan 932, sondan 5305. ayet; 6. sure ve En'am Suresinin 143. ayetidir. En'am Suresi 143. ayetinin kelime sayisi 23, harf sayısı 105 ve toplam ebced değeri ise 8450 olarak hesaplanmıştır. En'am Suresinin toplam ebced değeri 933851 olarak hesaplanmıştır. Ebced sayımlarında varsa ء Hemze harfi dahil olarak sayılmıştır.
Arapça Metin
ثمانية ازواج من الضأن اثنين ومن المعز اثنين قل الذكرين حرم ام الانثيين اما اشتملت عليه ارحام الانثيين نبؤني بعلم ان كنتم صادقين
O, (hayvanlardan) sekiz eşi de yaratandır: (Erkek ve dişi olarak) koyundan iki, keçiden de iki. Ey Muhammed! De ki: “Allah iki erkeği mi haram kıldı, yoksa iki dişiyi mi? Yoksa iki dişinin rahimlerinde bulunan (yavru)ları mı? Eğer doğru söyleyenler iseniz bana bilerek haber verin.”
Tefsircilerin ittifakla belirttiklerine göre, müşrik Araplar, bazı hayvanların etlerinin yenilmesini haram saymışlar ve haksız olarak bunun Allah’ın bir hükmü olduğunu ileri sürmüşlerdi. Âyette eti yenilen hayvanlardan koyun, keçi, deve ve sığır türleri özellikle zikredilerek onların bu hayvanların etlerinin yenilmesiyle ilgili iddiaları çürütülmüş, Allah’ın böyle bir hükmünün bulunmadığı açıklanmış; ayrıca bunların dişi ve erkek cinsleri arasında etlerinin yenilmesi bakımından fark bulunmadığını bildirmek için bunlar eşler halinde anılmıştır. Âyette şu hususa da işaret edildiği görülmektedir: Eğer belirtilen hayvanların erkeklerinden veya dişilerinden ya da yavrularından biri haram kılınsaydı bütün erkekleri, dişileri ya da yavruları haram kılınmış olurdu; aynı şekilde, Allah bir hayvan türünün dişisini haram kılsaydı erkeğini de haram kılardı, kezâ erkeğini haram kılsaydı dişisini de haram kılardı. Sonuç olarak bu âyetlerde cedel metotlarından biri olan “sebr ve taksim” (ihtimalleri sıralayıp teker teker çürüterek doğruyu bulma) yöntemiyle müşriklerin iddiaları çürütülmüş, böylece onların söz konusu hayvanlar hakkındaki görüşleri reddedilmiş bulunmaktadır (Râzî, XIII, 217; İbn Âşûr, VIII, 131-133).
Mehmet Okuyan
(Dişi ve erkek) sekiz eş (yarattı): Koyundan iki, keçiden iki. De ki: “(Allah) bunların erkeklerini mi dişilerini mi yoksa bu iki dişinin rahimlerinde bulunan (yavrular)ı mı haram kılmış! Doğruysanız bana bilgiyle söyleyin!”
Bu ayette haram kılma yetkisinin Yüce Allah’a ait olduğu vurgulanmakta ve bu yetkiyi hiç kimseye vermediği, aksi bir iddia varsa bunun da bir bilgiyle dile getirilmesi gerektiğine dikkat çekilmektedir.
Bayraktar Bayraklı
Dişi ve erkek olarak sekiz eş yarattı: Koyundan iki, keçiden iki ... De ki: “O, bunların erkeklerini mi, dişilerini mi, yoksa bu iki dişinin rahimlerinde bulunan yavruları mı haram kıldı? Eğer doğru iseniz bana bir bilgi söyleyiniz.”
Sekiz çift; koyundan iki, keçiden iki. De ki: “O, iki erkeği mi, yoksa iki dişiyi mi veya iki dişinin rahimlerinde olanları mı haram kıldı?” Eğer doğru söyleyenler iseniz bana bir bilgiye dayanarak haber verin.
(Allah evcil hayvanlardan) Sekiz çift; koyundan iki, keçiden de iki (inek, manda, deve, eşek ve at gibi erkekli dişili çiftler yaratıp istifadenize musahhar kıldı) . De ki: "(Allah) İki erkeği mi haram kıldı, yoksa iki dişiyi mi, ya da o iki dişinin rahimlerinin kendisini kapsadığı (yavruları) mı? (Bunları nereden uyduruyorsunuz?) Eğer doğru sözlüler iseniz bana bir ilimle haber verin."
Derler ki sekiz çifttir o hayvanlar. Koyun iki çift, keçi iki çift. De ki: Erkekleri mi haram etti, dişileri mi, yoksa o dişilerin rahimlerindeki yavruları mı? Sözünüz gerçekse bilerek haber verin bana.
Allah sekiz eş yaratmıştır. Koyundan iki… Ve keçiden iki… De ki: İki erkeği mi? Yoksa iki dişiyi mi? Veya o iki dişinin rahimlerinde bulunanı mı haram kılmıştır? Bu konuda ne biliyorsanız bana söyleyin, eğer doğrulardan iseniz.
Erkekli dişili her türden sekiz hayvan: Koyundan iki, keçiden iki.
“O, bunların, erkeklerini mi, dişilerini mi, yoksa, bu iki dişinin rahimlerinde bulunan yavrularını mı haram kıldı? Eğer iddialarınızın arkasında iseniz, bana ilmî olarak bunları açıklayın." de.
Sekiz çift (hayvan): Koyundan iki, keçiden iki. De ki: "İki erkeği mi haram kıldı yoksa iki dişiyi mi? Yoksa iki dişinin rahimlerinde bulunan yavruları mı?" Eğer doğru sözlü iseniz bir bilgiye dayanarak bana haber verin.
Sekiz çift; koyundan iki, keçiden de iki. De ki: 'İki erkeği mi haram kıldı? Yoksa iki dişiyi mi, ya da o iki dişinin rahimlerinin, kendisini kapsadığı (yavruları) mı? Eğer doğru söylüyorsanız bana bir ilimle haber verin.'
Allah, o hayvanlardan sekiz çift yarattı: Koyundan erkek ve dişi olarak iki, keçiden de iki. De ki: “-Allah, iki erkeği mi haram kıldı, yoksa iki dişiyi mi veya (bu) iki dişinin rahimlerinin sakladıklarını mı? Eğer bunları haram kılma dâvanızda sadık kimselerseniz, bir bilgiye dayanarak bana haber veriniz.”
Allah size sekiz çift hayvanı yarattı. Koyundan iki, keçiden iki.. De ki: “Allah o çiftlerin erkeklerini mi haram etti, yoksa dişilerini mi, yoksa dişilerin rahimlerinin barındırdığı ceninleri mi? Eğer doğru iseniz, bana bir bilgi ile haber verin.
«Yılkıda çift sekizdir, iki çift koyundan, iki çift de keçiden» derler, onlara diyesin ki: «Allah iki erkeği mi, yoksa iki dişiyi mi haram kılmıştır? Yoksa dişilerin karnındakini mi? Eğer gerçekseniz bilerek haber verin»
(Allah evcil hayvanlardan), sekiz çift yarattı. (Erkek ve dişi olarak) koyundan iki, keçiden de iki. De ki: “Allah iki erkeği mi haram kıldı, yoksa iki dişiyi mi? Yoksa iki dişinin rahimlerinde bulunan yavruları mı? Eğer doğru söyleyenler iseniz bu konuda ne biliyorsanız söyleyin bana.”
Cemal Külünkoğlu En'am Suresi 143. Ayet Açıklaması
Bu ve bundan sonraki ayet, Arapların, cehaletlerinden ve batıl inançlarından kaynaklanan saçma sapan uygulamalarını anlatıyor. Cahiliye Arapları birtakım isimler altında uydurma helal haram listeleri yaparlardı ve listeleri herhangi bir makul gerekçeye dayanmadan kafalarına göre değiştirirlerdi. Bu saçmalıklarından bir tanesi de bazen hayvanların erkeklerini, bazen dişilerini, bazen de bunların yavrularını haram sayarlardı. Üstelik yaptıkları bu saçmalığın Allah’ın bir emri olduğunu iddia ederlerdi. Bu ve bundan sonraki ayet, bilgisizce insanları saptırmak için ortaya atılan bu tip batıl düşüncelerin mantıksızlığını anlatıyor.Geri kalan diğer iki çift bir sonraki ayette belirtildiği gibi erkek ve dişi olarak deveden iki sığırdan da iki çifttir.
Diyanet İşleri (Eski)
Sekiz çift: Koyundan iki ve keçiden iki; de ki: "İki erkeği mi, yoksa iki dişiyi mi veya o iki dişinin rahimlerinde bulunan yavruları mı haram kılmıştır? Doğru sözlü iseniz bana bilgiye dayanarak cevap verin."
(Dişi ve erkek olarak) sekiz eş yarattı: Koyundan iki, keçiden iki... De ki: O, bunların erkeklerini mi, dişilerini mi, yoksa bu iki dişinin rahimlerinde bulunan yavruları mı haram etti? Eğer doğru iseniz bana ilimle söyleyin.
Araplar, bazen hayvanların erkeklerini, bazen dişilerini, bazen de bunların yavrularını haram sayarlardı. Yüce Allah onların bu telâkkilerini yermek için bu âyeti indirdi.
Edip Yüksel
Sekiz çift: Koyundan iki, keçiden iki... De ki: "İki erkeği mi haram etti, iki dişiyi mi, yoksa o iki dişinin rahimlerindekileri mi?" Doğru sözlüler iseniz, bir bilgiye dayanarak bana cevap verin.
Tanrı adına "detaylı haramlar" oluşturanlara daha detaylı sorular yöneltilerek ileri sürdükleri haramların uydurma olduğu bildiriliyor.
Elmalılı Hamdi Yazır
Sekiz çift: Koyundan iki, keçiden iki. De ki: "(Allah), iki erkeği mi haram kıldı yoksa iki dişiyi mi, ya da iki dişinin rahimlerinde bulunan yavruları mı? Eğer doğru iseniz bana ilimle haber verin."
Sekiz eş: koyundan iki, keçiden iki, de ki: İki erkeği mi haram kıldı? Yoksa iki dişiyi mi? Yoksa iki dişinin rahimlerinin müştemil olduklarını mı? Eğer sadıksanız bana bir ilm ile haber verin
(Allah) sekiz çift (yaratdı): Koyundan iki çift, keçiden de iki çift. De ki: «(Allah) iki erkeği mi, yahud iki dişiyi mi, yoksa bu iki dişinin rahimlerine sarınıb bürünen (erkek ve dişi yavruları) mı, (hangisini) haram etdi? (Da'vânızda) doğrucular iseniz bana ilme dayanarak haber verin».
(Allah, erkek ve dişi olmak üzere; koyun, keçi, deve ve sığırdan) sekiz eş(yarattı)! Koyundan iki, keçiden iki! (O müşriklere) de ki: “(Siz bazılarını haram kılıyorsunuz, ama Allah bunlardan) iki erkeği mi, yoksa iki dişiyi mi, yoksa o iki dişinin rahimlerinde bulunan (yavru)ları mı haram kıldı? Eğer (iddiânızda) doğru kimseler iseniz, bana bir ilim ile haber verin!”
İki koyundan ve iki keçiden sekiz çift olarak, iki erkek mi, yoksa iki dişi mi haram oldu. Veyahut ta dişilerin karnında taşıdıkları yavrular mı? Haram. Eğer gerçeği biliyorsanız bildiklerinizi bana haber verin.
Allah sekiz çift yaptı: Koyundan iki, keçiden de iki çift yarattı [¹]. Onlara de ki «— Allah iki erkeği mi, yoksa iki dişiyi mi? Veya dişilerinin döl yataklarında olanı mı haram kılmıştır? Gerçek iseniz bana bilerek cevap verin» [²].
İsmail Hakkı İzmirli En'am Suresi 143. Ayet Açıklaması
[1] Koç, dişi; teke, dişi.[2] Hazret-i İbrahim ve İsmail'den nakil getirin. Bunları nasıl haram kıldınız!
Kadri Çelik
(Allah) Sekiz çift hayvan (yaratmıştır); koyundan (dişi ve erkek olmak üzere) iki ve keçiden (de dişi ve erkek olmak üzere) iki. De ki: “İki erkeği mi, yoksa iki dişiyi mi veya o iki dişinin rahimlerinde bulunan yavruları mı (Allah) haram kılmıştır? Eğer doğru sözlüler iseniz bana bir ilimle haber verin.”
Putperest Araplar, eti yenen bazı evcil hayvanları putlarına adayıp kutsal ilan ediyorlardı ki, bunlar deve, sığır, koyun ve keçi olmak üzere dört çeşit, dişileriyle birlikte toplam sekiz çift hayvandan ibaretti: Koyun cinsinden bir çift, keçi cinsinden bir çift... Geri kalan diğer iki çift, bir sonraki ayette belirtilecektir. Müşrikler, bunların bazen erkeğini, bazen dişisini, bazen de yavrularını —hiçbir makul gerekçeye dayanmadan— haram sayıyor, üstelik bunun Allah’ın bir emri olduğunu iddia ediyorlardı (5. Mâide: 103). Ey Peygamber! Allah’ın tertemiz nîmetlerini insanlara yasaklayan bu ve benzeri zâlimlere de ki: “Söyleyin ey müşrikler; Allah bu hayvanların erkeklerini mi haram kıldı, dişilerini mi; yoksa dişilerin rahimlerinde olan yavruları mı? Sizce bunların haram kılınma gerekçesi nedir? Erkek olmaları mı, dişi olmaları mı, yoksa yavru olmaları mı? Eğer öyle olsaydı, bütün erkek, dişi ve yavru hayvanların haram olması gerekmez miydi? Fakat siz, bazen bunların erkeğini, bazen dişisini, bazen de yavrusunu haram kılarak çelişkiye düşüyorsunuz. Eğer iddianızda gerçekten samîmî iseniz, bunların haram veya zararlı olduğunu ispatlayacak ilâhî kaynaklı bir bilgiye dayanarak banacevap verin bakalım!
Eşlerin sekizi: Koyunlar’dan iki (eş) ve Keçiler’den de iki (eş).
De ki:
-“İki Erkeği mi haram kıldı; yoksa İki Dişi’yi mi, ya da bu İki Dişi’nin rahimlerindekilerini mi?
Doğru söyleyen / sadık idiyseniz, bana bilgi verin!”
(Ey Muhammed! Onlara) -ikisi koyun, ikisi keçi olmak üzere sekiz eş1 olan bu hayvanlardan-: “(Allah) bu hayvanların erkeklerini mi, dişilerini mi, yoksa dişilerin karınlarındaki yavruları mı haram kıldı?2 Eğer doğru iseniz bana bilgiye dayanan bir şey söyleyin.” de.
1 Zevc: Cinsinden bir diğeri ile beraber bulunan demektir. Böyle olunca eş, ikisinin değil, ikiden birinin diğerine göre ismidir. Zevc “çift” değil, “eş” yani bir çiftin her bir tekidir. Meselâ sekiz çift denilince on altı eş anlaşılır. Ama şekiz eş, denilince ikisi koyun, ikisi keçi, ikisi deve, ikisi sığır cinsinden olmak üzere erkek ve dişi dört çift anlaşılır. Buradaki (ثَمَانِيَةَ أَزْوَاجٍ) ifâdesi bir önceki âyetteki, “yük taşıyan ve yatırılıp kesilen hayvanlardan” bedeldir. Yani o hayvanlar, şekiz eştir.2 Yani Allah, bunların hiç birini haram kılmadı. Bunların erkeği de dişisi de helaldir.
Muhammed Esed
[Ona uyanlar iddia ederler ki bazı hallerde] her iki cinsten dört çeşit hayvan [insana yasaktır]: iki cins koyun ve keçiden her biri. 130 [Onlara] sor: “O'nun yasakladığı, iki erkek mi, yoksa iki dişi mi, yahut iki dişinin rahminde taşıdıkları mı? Bu konuda ne biliyorsanız bana söyleyin, 131 eğer söylediğinizde haklı iseniz!”
O (müşriklerin) iddiasına göre haram hayvanlar sekizdir, iki koyundan iki de keçiden. De ki: “Allah iki erkeği mi, yoksa iki dişiyi mi haram kıldı. Yoksa bu iki dişinin rahimlerinde olanı da kapsıyor mu? Haydi, iddianızda doğruysanız bana ilahi kaynaklı bir bilgiyle haber verin.” 16/116, 22/8, 31/20, 39/6
(Sayısı) sekiz(e ulaşan dört) çift (hayvanın da insana yasak olduğunu iddia ettiler): Koyun ve keçinin iki cinsinden her biri. Sor (onlara): “O’nun haram kıldığı, çiftlerin erkekleri mi, yoksa dişileri mi? Bir de şu: (yasak), dişilerin rahimlerinde bulunan yavruları da kapsıyor mu? Hadi, bilgiye dayalı bir haber verin bana; tabii ki iddianızın arkasında duruyorsanız?”
(Allah Teâlâ) Sekiz çift (yarattı). Koyundan iki, keçiden de iki. De ki: «İki erkeği mi haram kıldı, yoksa iki dişiyi mi? Veya iki dişinin rahîmlerinin muhtevi olduklarını mı? Eğer siz doğru sözlü bulunmakta iseniz bana bir bilgi ile haber veriniz.»
Sekiz çift hayvan yarattı: koyundan iki, keçiden iki. De ki: İki erkeği mi haram kıldı, yoksa iki dişiyi mi? Yoksa iki dişinin rahimlerinde bulunan yavruları mı haram kıldı? Eğer iddianızda haklı iseniz bilgi ve belgeye dayanarak bana haber verin! [39, 6]
Cahiliye Arapları bazen erkek, bazen dişi hayvanları, bazen bunların yavrularını haram sayarlardı. Kur’ân, âyette sayılan sekiz sınıfın ve yavrularının helâl olduğunu bildirip onların bu davranışlarını böylece yeriyor. Burada vurgulanmak istenen nokta şudur: “Kimse kendi iddiasına göre herhangi bir şeyi haram veya helâl kılamaz. Bu yetki yalnız Allah’a aittir.” Çift kelimesi yerine “eş” kullanabilirdik. Zira burada bir bakıma “dört çift” söz konusudur. Fakat her eşten biri, öbürü olmaksızın düşünülemeyeceğinden, yani çift kelimesinin çifte kullanımının geçerli oluşundan dolayı çift demeyi tercih ettik.
Süleyman Ateş
Sekiz çift (hayvan): Koyundan iki, keçiden iki. De ki: "(Allah), iki erkeği mi haram etti, iki dişiyi mi, yoksa iki dişinin Rahimlerinde bulunan(yavru)ları mı? Eğer doğru iseniz bana bilgi ile haber verin."
Araplar, kâh hayvanların erkeklerini, kâh dişilerini, kâh da bunların yavrularını harâm sayarlardı. Âyette onların bu tutumu kınanmaktadır.
Süleymaniye Vakfı
(En’amı) Sekiz eş (olarak yaratmış)tır; koyundan iki, keçiden iki. De ki “Allah iki erkeği mi, iki dişiyi mi, yoksa dişilerin dölyataklarındaki yavruları mı haram kıldı? Eğer samimiyseniz bir bilgiye dayalı olarak söyleyin."
Süleymaniye Vakfı En'am Suresi 143. Ayet Açıklaması
[*] Bu ve bundan önecik âyetin başında gizli enşee = أَنشَأَ fili vardır. Anlam ona göre verilmiştir.
Şaban Piriş
Sekiz tür: Koyundan iki ve keçiden de iki tane. De ki:-(Allah) iki erkeği mi, yoksa iki dişiyi mi; ya da bu iki dişinin rahimlerindekini mi haram kıldı? Doğru iseniz bana ilme dayanarak haber verin.
Allah, davarları sekiz eş olarak yarattı. Bunların ikisi koyundan, ikisi keçidendir. De ki: Allah bunların erkeklerini mi haram kıldı, dişilerini mi? Yoksa dişilerinin rahimlerinde bulunanları mı? Eğer doğru söylüyorsanız, bir bilgiye dayanarak bana cevap verin.
Sekiz çift: Koyundan iki, keçiden de iki. De ki: "İki erkeği mi haram kıldı, iki dişiyi mi, yoksa iki dişinin rahimlerinin kuşattığını mı? Eğer doğru sözlü iseniz bana ilimle haber verin."
sekiz çiftler ķoyundan iki daħı geçiden iki. eyit: “iki irkek ḥarām eyledi yā iki dişi yā anı kim ķapladı anı iki dişi oġulcānları [73a] ħaber virüñ baña bilmeg-ile eger olasız girçekler.”
Sekiz çift ḥayvānlardan, ḳoyunlardan iki çift, keçilerden iki çift. Eyit: YāMuḥammed, iki irkek mi ḥarām eyledi Tañrı Ta‘ālā yā iki dişi mi? di. Yā ḳar‐nında olan nesneyi mi ḥarām eyledi iki dişinüñ? Ḫaber virüñüz baña‘ilm‐ile eger girçek olsañuz. |