Sahîh-i Müslim 3013. Hadis

Ahmed Davudoğlu açıklaması: Bu hadisi Buhâri «Kitâbu Taksîri's-Salât» da; Nesâî «Hacc» bahsinde tahrîc etmişlerdir Ulemânın beyânına göre Muharrem'i Safere çevirmek, câhiliyet devri Araplarının «Nesi» denilen âdetiydi. Muharrem'e Safer adını vererek, onu helâl îtikaad ederler; Muharrem ayının hürmetini Safer'den sonraya bırakırlardı. Bunu arka arkaya üç haram ay gelip de yapacakları baskın ve yağmalara manî olmasın diye yaparlardı. «Bere iyileşip eser kalmadığı vakit.» sözlerinden murâd: Develerin sırtında yük taşımaktan hasıl olan berelerin düzelmesi ile yollardaki deve izlerinin kaybolmasıdır, Haccdan döndükten bir müddet sonra bunlardan eser kalmazdı. Araplar bu sözleriyle seci' yapmak istedikleri için cümlelerin sonunda durulacağına işaret olmak üzere kelime sonları sakin okunmuştur. Rivayetlerin birindeki «On günler»den murâd: Zi'l-Hicce'-nin başından itibaren on günüdür. Yâni Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) Mekke'ye Zi'l-Hicce'nin dördünde gelmiştir. Nitekim diğer rivayetlerde bu cihet tasrîh olunmaktadır. Zûtavâ: Mekke'ye yakın bir vâdîdir. Tava kelimesi: «Tuvâ» ve «Tivâ» şekillerinde de okunabilirse de meşhur olan kıraati «Tavâ»dır. Bunu Kur'ân-ı Kerîm 'deki: Mukaddes «Tuvâ» vadisi ile karıştırmamalıdır. O vâdî Şam'da Tûr dağına yakın bir yerdedir. Hz. Enes (Radiyallahu anh)'dan rivayet olunan bir hadîsde Peygamber (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)'in hacc'ı esnasında Mekke'de on gün kaldığı bildirilmektedir. Bu hadîsde Mekke'ye Zi'l Hicce'nin dördünde vardığını görüyoruz. Bu on gün şöyle tamamlanmıştır: Pazar günü Zû tavâ'ya varmışdır. O sene Zi'l-Hicce'nin ilk günü Perşembe'ye tesaadüf ettiğinden, Pazar'dan Perşembe'ye kadar Mekke'de kalmış, Perşembe sabahı Mina'ya gitmiş, o günü ve Cuma gecesini Mina'da geçirdikten sonra Cum'a günü zevalden sonra Araîât'a varmış, orada da güneş kavuşuncaya kadar kalmış, Cumartesi gecesi Müzdelîfe'ye dönmüş, sabah namazına kadar orada kaldıktan sonra Cumartesi günü güneş doğarken Mina'ya dönmüştür. O gün Kurban Bayramı'dır. Cemre-i Akabe 'de taşları attıktan sonra aynı gün Mekke 'ye dönmüş, zevalden önce Beyt-i Şerifi tavaf ederek yine aynı gün Mina'ya gelmiş ve orada Cumartesinin kalan kısmıyla Pazar, Pazartesi ve Salı günlerini geçirmiştir. Teşrik günlerinin sonu olan Salı günü öğleden sonra El-Muhassab'a gelmiş, orada öğle namazını kılmış ve Çarşamba gecesini geçirmiştir. Hz. Âişe'nin kardeşi Abdurrahmân ile Ten'îm'den Umre yaptığı gece: bu gecedir. Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) bundan sonra Çarşamba günü sabah namazından evvel veda tavafını yapmıştır. Bu Çarşamba ayın ondördüne tesadüf etmektedir. Bu suretle Enes (Radiyallahu anh) hadîsinde zikredildiği gibi Mekke'de on gün kalmış olur. Bundan sonra Mekke'ye müteveccihen hareket etmiştir. Hadîs-i Şerîf, aynen, yukardaki rivayetlerde olduğu gibi Nebi (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)'in ihramı Umreye tebdil ettirdiğini bildirmektedir. Ulemânın bu husustaki kavillerim geçen rivayetlerde görmüştük.