Kasas Suresi 76. Ayet

Tefsirlerde Karun, Hz. Mûsâ’nın amcasının oğlu ve Firavun’un yüksek seviyede bir görevlisi olarak tanıtılmakta, İsrâiloğulları’na karşı zalimlik ve taşkınlık ettiği rivayet edilmektedir. Hz. Mûsâ’ya önce iman etmiş, fakat daha sonra hırsı ve kıskançlığı yüzünden ona karşı çıkmıştır. Rivayete göre İsrâiloğulları içinde dinî mâlûmatı en geniş olan kimseydi. İlmi ve servetiyle övünür, soydaşlarına karşı büyüklük taslardı. Ne var ki inançsızlığı, kibir ve gururu yüzünden helâk olup gitmiştir (Taberî, XX, 105-106; Şevkânî, IV, 179; İbn Âşûr, XX, 175; Karun’un topluma karşı baskıcı tutumu hakkında ayrıca bk. Ankebût 29:39-40). “Ekip” diye çevirdiğimiz usbe kelimesi, on yahut daha çok (kırka kadar) kişiden oluşan, birbirine sıkı sıkıya bağlı güçlü bir cemaat” anlamına gelmektedir (İbn Âşûr, XII, 222). Burada kinaye yoluyla Karun’un servetinin çokluğu ifade edilmektedir. 77. âyetteki öğüt, Allah’a ve peygamberine iman ederek aydınlanmış müminlerin öğüdüdür. Dünyadan nasibin unutulmaması iki şekilde anlaşılabilir: a) Asıl amaç âhiret yurdunu kazanmaktır, ancak dünya nimetlerinden de meşru şekilde yararlanmak gerekir. b) Bağlama daha uygun olan açıklama ise şöyledir: Dünya hayatı, ebedî âlemdeki hayata göre çok kısadır; kul bunu unutup dünya ebedî imiş gibi kendini ona kaptırmamalı, dünyasını âhireti için değerlendirmelidir.

“Kârûn” sermayeyi, ekonomik baskıyı ve vurguncu kapitalist kişiliği temsil etmektedir.  

[402] Kârûn’un kıssası hakkında geniş bilgi için bk. Bayraklı, KUR’ÂN TEFSÎRİ, XIV, 376-387.  

Ayette, çokluktan kinaye olarak “ağırlık” ifadesi mecazen kullanılmıştır. “Mefâtih” ismi hem “anahtar” anlamına gelen “miftah” kelimesinin hem de “mal stoku” anlamına gelen “meftah” kelimesinin çoğuludur ki, ayetteki anlam örgüsüne uygun düşen de mal stokudur.  

 Karun’un, Hz. Musa’nın amcazâdesi olduğu rivayet edilir. Önce Hz. Musa’ya iman etmişti. Fakat hırsı ve kıskançlığı yüzünden münafıklığa yeltendi. İsrailoğullarının başında Firavun’un görevlisi olarak bulundu, onlara karşı zalimlik ve taşkınlık etti. Bir taraftan servetiyle, bir taraftan da ilmiyle övünüyor, şımarıyordu. Rivayete göre İsrailoğulları içinde Tevrat’ı en iyi okuyan kimse o idi. Kimya ve ticaret sahalarında da çok bilgili olduğuna dair kayıtlar vardır. Ne var ki, sonunda, gerek ilmi gerekse serveti ona yâr olmamış, inançsızlığı ve azgınlığı yüzünden helâk olup gitmiştir.  

(1)Kārun’un Hz. Mûsâ (as)’ın amcazâdesi olduğu beyân edilmektedir. Kārun, başlangıçta Hz. Mûsâ(as)’a îmân ettiği hâlde, dünya malına olan hırsı ve hasedi dolayısıyla, haddi aşan kimselerden olmuştu. Hz. Mûsâ ve Hârûn (as)’dan sonra Tevrât’ı en iyi bilen ve okuyanlardan biri idi. Serveti ve ilmiyle dâimâ insanların teveccühünü kazanmaya çalışır, karşılarında nutuklar çekerek şımarıklık ederdi. Bazı kaynaklarda onun kimyâ ilminde ve ticârî sâhada da derin bir vukuf sâhibi olduğu bildirilmektedir. Kalbinde gizlediği nifâkı yüzünden Fir‘avun tarafından İsrâiloğullarının başında bir reis olarak vazîfelendirilmiş ve kendi halkına zulümlerde bulunmuştu. (Celâleyn Şerhi, c. 6, 46; Beyzâvî, c. 2, 199)  

[2] Onlara kibr etmekle, zulüm etmekle, onları emri altına girmelerini istemekle, Musa Aleyhisselânra serkeşlik etmekle.[3] Veya malları o kadar çoktu ki hazinedarların hıfzını yorardı.  

1 Kârûn: Kur’ân-ı Kerim’in üç âyetinde adı geçen, zenginlik ve zenginliğe dayalı büyüklenmenin simgesi olan kişidir. Hakkında tamamen İsrailiyyat kökenli olmak üzere birçok rivâyetler mevcuttur ve bunlar üzerinde durmaya değmeyen yalan rivayetlerdir. Kur’ân-ı Kerim’in ayetlerine bakıldığında Kârûn’a ilişkin bilgi, onun Hz. Musa’nın kavminden oluşu, Firavun ve Haman ile bir ilişkisinin bulunmasıdır. Ayrıca, büyük zenginliği, kavminin karşısında böbürlenişi, öğütlere kulak vermeyişi, sonunda da Allah’ın cezalandırması ile konağıyla birlikte yerin dibine geçirilişidir. Hz. Musa’nın kavminden olan Kârûn, onlara karşı azmış, başına buyruk davranışlar içine girmiştir. Onu bu noktaya getiren elinde tuttuğu zenginliğidir. O, buna dayanarak böbürlenir, gösteriş yapar ve elinde bulundurduğu maddî güce dayanarak kavminden diğer kimseleri de kendisi gibi azmağa, kendisine uymağa çağırır. Hz. Musa, Firavun ve Haman’la birlikte Kârûn’a da gönderilmiştir. Kur’an’dan anlaşıldığına göre, Kârûn’un yerin dibine geçirilmek suretiyle helâkine yol açan azaba uğratılmasının ana sebebi, onun bir işbirlikçi olarak Firavunla dayanışması, bu doğrultuda azması ve Allah vergisi olan zenginliğini kendindeki bilgiye bağlayarak bilgiyi tanrılaştırmasıdır. Kur’ân-ı Kerim’in Kârûn hakkında anlattığı bilgi bundan ibarettir. Ötesi İsrailiyattır. Sonuç olarak Firavun, siyasî zulüm ve baskıda nasıl bayraklaşmışsa, Kârûn da diğer zulümleriyle birlikte özellikle malî zulüm ve baskıda sembol bir kapitalisttir. 2 Zekâtını vermeyerek, büyüklük taslayarak, hazinelerinin ve neslinin çokluğuyla övünerek Mûsa’ya isyan etti. (Kurtubi)  

[3448] Karun servete sahip olmanın değil, servete ait olmanın prototipidir. Karun ismi Eski Ahid’de anılmaz. Fakat Mısır’da Feyyum vilayetinin kuzeybatısında bulunan dünyanın en eski tabii göllerinden biri Karun ismini taşımaktadır. Burada yapılan kazılarda Firavun (ayrıca Roma ve Kıpti) döneminden kalma eserler bulunmuştur. Aynı kaynak bu bulgulardan yola çıkarak, jeolojik araştırmaların Hz. Musa’nın Firavun ve ordusundan kurtulmak için Mısır’dan çıkışı deniz yoluyla değil, Karun Gölü üzerinden gerçekleştiği sonucuna varır. Muhtemelen Karun, kendi adını alan bu gölün kenarında yaşamıştır. Yine buradaki Sâğa Sarayı kalıntılarında altın heykeller bulunmuştur (www.arabiyat.com-/cgi-bin/magazine/exec/search.cgi). [3449] Beğa, “haddi aştı, tecavüz etti” anlamına gelir ki, buradaki taşkınlık ve tecavüz, ‘aleyhi ile birlikte ekonomik bir sömürüye atıf olsa gerektir. [3450] Mefâtih hem “anahtar” anlamına gelen miftâh ya da miftahın hem de “kilit altında korunan şey, değerli eşya” yani “hazine” anlamına gelen meftahın çoğuludur. Bu tahlil En’âm sûresinin 59. âyeti için de geçerlidir. Zımnen: Servetini veya anahtarlarını kilit altında saklıyor, aslında kendini servetine kilitliyordu; Allah batırırken ikisini de ayırmadı. [3451] Karun’un Hz. Musa ile akrabalık bağları olan İbranî kavmine mensup biri olduğunu îmâ etse gerektir. Bu aidiyetine rağmen Karun, haklının yanında değil güçlünün yanında yer aldı.  

3404 Qarun is identified with the Korah of the English Bible. His story is told in Num. 16:1-35. He and his followers, numbering 250 men, rose in rebellion against Moses and Aaron, on the ground that their position and fame in the congregation entitled them to equality in spiritual matters with the Priests-that they were as holy as any, and they claimed to burn incense at the sacred Altar reserved for the Priests. They had an exemplary punishment: "the earth opened her mouth, and swallowed them up, and their houses, and all the men that appertained unto Korah, and all their goods: they, and all that appertained to them, went down alive into the pit, and the earth closed upon them: and they perished from among the congregation." 3405 Qarun's boundless wealth is described in the Midrashim, or the Jewish compilations based on the oral teachings of the Synagogues, which however exaggerate the weight of the keys to be the equivalent of the load of 300 mules! 3406 ' Us bah: a body of men, here used indefinitely. It usually implies a body of 10 to 40 men. The old-fashioned keys were big and heavy, and if there were hundreds of treasure chests, the keys must have been a great weight. As they were travelling in the desert, the treasures were presumably left behind in Egypt , and only the keys were carried. The disloyal Qarun had left his heart in Egypt , with his treasures.