Zuhruf Suresi 61. Ayet

“O, kıyamete ait bir bilgidir” cümlesi ile müşriklere kıyamet hatırlatılmakta, dünyada düzenlerini bozmamak için saplandıkları putperestliğin âhirette başlarına neler getireceğine dikkat çekilmektedir. “Kıyamete ait bilgi”nin ne olduğu konusunda “Kur’an, âhir zaman peygamberi, Hz. Îsâ’nın tekrar dünyaya gelmesi” şeklinde farklı yorumlar yapılmıştır. Bazı tefsirciler, bu âyetten biraz önce Hz. Îsa’dan söz edildiği için “o” zamirinin Hz. Îsâ’ya işaret ettiği yorumunu yapmışlardır. Halbuki Îsâ’dan bahseden âyetler bittikten sonra başka bir konuya, 40-44. âyetlerde zikredilen “son peygambere tâbi olmanın gerekliliği” konusuna geçilmiştir. Zaten diğer peygamberlerin örnek olarak zikredilmesi de ana konuyla (son peygambere inanma ve onu izleme konusu) ilgilidir. Ayrıca bu âyetler gelirken henüz Hz. Îsâ gelmiş olmadığına göre âyetin müşrikler için bir şey ifade etmesi, “kıyamet bilgisi veya alâmeti”nin, görüp anlayabilecekleri bir şey olmasına bağlıdır; bu da Îsâ değil, Kur’an’dır, kendisinin son peygamber olduğunu söyleyen hâtemü’l-enbiyâdır. Müşriklere düşen görev, akıllarını başlarına devşirmeleri, şeytana değil, kıyametten önce gelen son peygambere kulak vermeleri ve böylece doğru yolu bulmalarıdır.

Buradaki mesaj, “Hz. İsa” veya “Kur’an” ile ilişkili olarak anlaşılabilir. Amaç, her ikisinin de Son Saat’le ilgili bilgi verdiklerini bildirmektir. Konunun, Hz. İsa’nın yeniden dünyaya gelişiyle hiçbir şekilde ilgisi yoktur. Eğer gelecek olsaydı o zaman, bu ayette “bana uyun” değil de “ona uyun” denirdi.,Bu buyruk, Hz. Muhammed’e tabi olmanın zorunluluğunu içermektedir; Âl-i İmrân 3:31, A‘râf 7:157 ve 158. ayetlerle birlikte okunmalıdır.  

[537] Kur’ân’ın kıyametin bilgisi olması hakkında geniş bilgi için bk. Bayraklı, KUR’ÂN TEFSÎRİ, XVII, 345-349.  

1- “O” zamirinin neyi kastettiği konusunda üç farklı görüş mevcuttur: Kur'an, Nebi Muhammed ve Nebi Îsâ. O zamirinin, Kur'an'ı kastettiğine dair görüşünün isabetli olduğu kanaatindeyiz. 2- Kıyamet.  

2.Yani kıyametin yaklaştığını bildiren bir işarettir.  

“Kıyametin kopacağının bilgisi”, “kıyamet alametleri/işaretleri” olarak adlandırılır. Kıyametten onlarca sene önce belirmeye başlayacağına inanılan bu alametler çok farklı şekillerde yorumlanır. Oysa Kur’an’da zikredilen alametler, kıyametin başladığını gösterir. Yani onlarca sene önceden ortaya çıkarak kıyametin yaklaştığı haberini vermez. Nitekim En’am 6:158 ve bunun gibi daha pek çok yerde: “Bu saatten sonra iman etmenin kimseye bir faydası yoktur” şeklindeki ayetler de bu görüşü doğrulamaktadır. Kur’an’da bahsedilen alametler gerçekleştikten sonra iman kabul edilmiyorsa bu demektir ki; geleneksel inanıştaki kıyamet alametleriyle Kur’an’daki alametler birbirinden farklıdır. Kur’an’daki alametler kıyamet koparken gerçekleşir. Ayrıca kıyamet ansızın gelen demektir, ansızın gelecek olanın alametinin olmayacağı açıktır.  

 Bu âyette Hz. İsa’nın kıyamet için bir bilgi olduğu belirtilerek âhir zamanda onun tekrar dünyaya döneceğine işaret edilmektedir. Nitekim âyetteki «ilim» kelimesi, işaret manasına gelen «alem» şeklinde de okunmuştur. Bunun yanısıra âyeti, «Kur’an’da ahiret için yeterli bilgiler vardır» şeklinde anlayanlar da olmuştur.  

Kuran, Dünyanın Sonunun tarihini verir (20:15; 15:87). İsa'nın doğum tarihi, bu hesabı doğrulayıp destekleyen işeretlerden birisidir. Dünyanın, İsa'nın doğumundan 2280 (19x120) yıl sonra son bulacağını Kuran ayetlerinin işaretiyle öğrenmiş bulunuyoruz. Ayrıca, dünyanın sonunun tarihleri olan 1710 (19x90) kameri/hicri ve 2280 (19x120) şemsi/miladi yılları, İsa ile Muhammed'in doğumu arasındaki yılların sayısı olan 570 (19x30) sayısına ayrı ayrı tam olarak bölünmektedir. Bak 47:18.  

(1)“Dinsizlik cereyânına karşı ayrı ayrı iken mağlûb olan Îsevîlik (hristiyanlık) ve İslâmiyet ittihad(birleşme) netîcesinde, dinsizlik cereyânına galebe edip dağıtacak isti‘dâdında iken; âlem-i semâvâtta cism-i beşerîsiyle (insânî bedeniyle) bulunan şahs-ı Îsâ Aleyhisselâm, o dîn-i hak cereyânının başına geçeceğini, bir Muhbir-i Sâdık (dosdoğru haber veren Peygamberimiz Aleyhissalâtü Vesselâm), bir Kādir-i külli şey’in(herşeye kudreti yeten Allah’ın) va‘dine istinâd ederek (dayanarak) haber vermiştir. Mâdem haber vermiş, haktır; mâdem Kādir-i külli şey’ va‘d etmiş, elbette yapacaktır. (...) Hazret-i Îsâ Aleyhisselâm geldiği vakit, herkes onun hakīkī Îsâ olduğunu bilmek lâzım değildir. Onun mukarreb ve havâssı (ona yakın seçkin bir tâife), nûr-ı îmân ile onu tanırlar. Yoksa bedâhet derecesinde (apaçık bir şekilde) herkes onu tanımayacaktır.” (Mektûbât, 15. Mektûb, 46-47)  

[1] Kur'an veya Meryem oğlu.[2] Benim peygamberime, şeriatıma.  

1 (وَإِنَّهُ)’daki “o” zamirinin kim olduğu müfessirlerce tartışma konusu olmuştur. Birçok müfessir; a- Bunun, Hz. İsa veya onun tekrar dünyaya gelişi olduğu kanaatine varmışlarsa da âyetin yukarısına bakıldığında, bu kanaatin biraz zorlama olduğu anlaşılmaktadır. b- Bazıları da burada kastedilenin, Hz. İsa’nın tıpkı Hz. Âdem gibi babasız yaratılmasının kıyamete ve tekrar dirilişin mümkün olduğuna işaret olduğu kanaatindedir. Bu kanaatin âyetin yukarısı ve aşağısıyla bağlantısı mümkün olabilir. c- Kat’ade, Hasan Basri, Saîd b. Cübeyr’e göre de buradaki “o” zamirinden kastedilen, Kur’an-ı Kerim’dir. Yukarıdaki tercüme bu kanaatin daha doğru olduğu düşünülerek, tercih edilmiştir. d- Bazıları da buradaki “o” zamirinden kastedilenin, Peygamberimiz olduğu görüşündedirler. e- Her ne kadar Kur’an’da Hz. İsa’nın tekrar dünyaya geleceğini net olarak ifâde eden bir âyet yoksa da 61, 63 ve 64. âyetlerden ve sahih hadislerden Hz. İsa’nın dünyaya tekrar geleceğini anlamak mümkündür. f- Hadislerde kıyametin alametlerinden olmak üzere iki mesih zikr olunur. Birisi: mesih yani “İsa’nın nüzulü”, diğeri de “Deccal’ın zuhuru”dur. “Mesih-i Deccal” yalancı, sahtekâr ve kâfir Mesih demektir. Deccal, bir takım harikalar göstererek ilahlığını iddia edecek ve hıristiyanlık taklidi adı altında ortaya çıkacaktır. (Elmalılı) g- Peygamberimiz, “And olsun Meryem oğlu İsa, adaletli bir hakem olarak inecek, haçı kıracak, domuzu öldürecek ve cizyeyi kabul etmeyecektir...” buyurmuştur. (Müslim, İbnu Mâce) İbnu Abbas, Mücahid ve Kat’ade, Allah’ın kıyamet kopmadan kısa bir süre önce Hz İsa’yı semadan indireceği kanaatindedirler. (Kurtubi)  

[4409] Ya da le-’alemun okuyuşuna göre: “..bir alâmet ve işârettir.” İnnehu ibaresindeki zamirin öznesi Hasan, Katâde ve Said b. Cübeyr’e göre Hz. Kur’an, İbn Abbas ve öğrencisi Mücahid’e göre Hz. İsâ’dır (Taberî). Fakat bu ikinci görüş için, takdiri bir muzaf (nuzûl) ilavesi şarttır. Böylesine bir takdirin delili yoktur. Dolayısıyla bu “uzak bir tevil”dir (İbn Âşûr). Kaldı ki ilk muhataplar yaşarken gerçekleşmeyen bir şey, onlar için Son Saat’in bilgisi olamaz. Oysa ki âyette vuku bulan bir şeyden söz edilmektedir. O da Kur’an ya da Nebi’dir. Buna, “Vuku bulan şey babasız doğmuş olan İsa’nın kendisidir” şeklinde bir itiraz ileri sürülebilirse de, baştan beri sûrenin ekseni Kur’an vahyidir. Birçok peygambere ve olaya atıf yapılmakta, fakat her seferinde söz vahye getirilmektedir. Buraya kadar bu ver-kaç yöntemi 8 kez kullanılmıştır. Son olarak âyetin “işte bu dosdoğru yoldur” şeklindeki son cümlesi, âyetin başı hakkında yeterli delil sayılmalıdır. İkinci yoruma bazı hadisler delil gösterilmişse de aslolan âyettir. Dolayısıyla âyet uyan değil kendisine uyulan olmalıdır. Bu konuda Buhârî, Müslim, İbn Hanbel, Ebu Dâvud ve daha başkalarının naklettiği sahih senetli haberlerden, Hz. İsa’nın yeniden döneceği (nüzul-i İsa) meselesinin, ilk kuşakların gündemini meşgul eden konulardan biri olduğu anlaşılır, başkası değil. Bu âyetin, temelde bir Yahudi-Hıristiyan inanışı olan ve zor dönemlerden çıkışta ruhban sınıfı tarafından dindaşlarını motive etme amacıyla icat edilen “Mesih’in dünyaya inişi” dogmasıyla hiçbir alakası yoktur. Fakat âyetteki “saat/zaman” ile, peygamberliğin İsrail oğullarından alınış ‘saatinin’ kastedilmiş olması gayet mümkündür. Zira Hz. İsa, İsrail oğullarına mensup “son” peygamberdir. İsa’nın ağzından bu hakikat şöyle aktarılır: “Size derim ki: Allah’ın saltanatı sizden alınacak ve onun meyvelerini geliştirecek bir millete verilecektir.” (Matta 21:43. Ayrıca bkz: Matta 21:33; Markos 12:1; Luka 20:9). Bu yoruma göre Hz. İsa, peygamberlikte nöbet değişiminin ‘saatini’ haber veren bir elçidir. Hz. Muhammed ise, değişim ‘saatinden’ sonraki yeni elçidir. Bu hakikati kabul eden kişi, önceki vahiylerde geleceği haber verilen elçiye uymak zorundadır (Bkz: 28:48’in ilgili notu). Ona uymanın ölçüsü, ona gönderilen Kur’an’a uymaktır. Kur’an’a uymak ise, Allah’a uymaktır. Âyetteki “bana uyun” emri böylece yerini bulmuş olur.  

O zamîri, tefsîrlerde genellikle Îsâ diye açıklanmıştır. Bir görüşe göre de bu zamîr, Kur'ân'ı gösterir. İlim kelimesi, Œlem olarak da okunmuştur. Böylece âyet şu iki anlama gelir: "Îsâ, kıyâmetin kopacağına bir işârettir", "Kur'ân, kıyâmetin kopacağını açıklayan bir bilgidir".  

[*] Yeniden yaratılışın nasıl olacağına dair örnek alınarak üzerinden bilim üretilecek bir kişidir.  

(12) Hz. İsa’nın gerek doğuşu, gerekse ölüleri diriltme mucizesi, kıyamete işaret eden birer mucizedir. İbni Abbas ise bu âyeti Hz. İsa’nın kıyamete yakın ortaya çıkışı olarak açıklamıştır. (Müstedrek, 2:488, no. 3675.) Hz. İsa’nın kıyamete yakın tekrar ortaya çıkacağına dair hadislerin bazıları için bk. Müslim, Hacc: 216, İman: 247, Fiten: 34. Bu haberler, kıyamete yakın bir zamanda Hıristiyanlıkta tevhid inancına bir yöneliş görüleceği şeklinde de yorumlanmaktadır.