21. Enbiyâ Suresi Meali

Yaḳın oldı ādemīlere ḥisābları. anlar ġāfillerdür, Ḥaḳdan yüz ḳaytarurlar.
Gelmez özlerine bir ögüt ve naṣīḥat Tañrı Ta‘ālādan yiñi tenzīl, illā anıişidürler anlar oynayup masḫaralıġa alup.
Anlaruñ yürekleri Ḥaḳdan ġāfildür, gizlü söyleşürler kāfirler ki: Budaḫı sizüñ gibi ādem oġlanı, dirler. Cāẕūluġa uyar mısız siz görürken? dir‐ler.
Eyit yā Muḥammed, benüm Tañrım bilür, her söz ki göklerde ve yirlerdesöylenür. Ol Allāh her nesne[yi] işidicidür, bilicidür.
Bel ki eyitdi kāfirler: Ḳarışmış bāṭıl düşlerüñüz, bel ki iftirā eyledi, bel ki olşā‘irdür, didiler. Pes getürür, söyler bir āyet evvelki resūller[e] gönderil‐dügi gibi.
Īmān getürmedi anlardan burun bir şehr ḳavmi ola. Helāk itdük anları. Anlar īman getürürler mi?
Daḫı biz göndermedük senden öñdin illā erenler vaḥy olurdı özlerine. Pesṣoruñuz kitāb ehline, eger siz bilmezseñüz.
Daḫı biz anları gövde ḳılmaduḳ yimek yimeg‐içün, bel ki yirlerdi. Muḫal‐led daḫı ḳalmadılar.
Andan ṣoñra anlaruñ va‘desini girçekledük, özlerini ḳurtarduḳ,diledügümüz kimseleri daḫı. Daḫı helāk itdük müsrifleri.
Taḥḳīḳ biz indürdük size bir kitāb ki içinde ögüdüñüz vardur. Pes niçünfehm eylemezsiz.
İy niçe şehrler ḳavmini ṣındurduḳ ẓālim olduḳları ḥālde. Daḫı anlardanṣoñra özge ḳavmler yaratduḳ.
Ol vaḳt ki bizüm ‘aẕābumuz sizdiler anlar. Andan tizledüp ḳaçdılar.
Anlara eyidildi ki ḳaçmañuz, daḫı dönüñüz ol ḫoş geçdügüñüz ni‘metlere,evlerüñüze daḫı. Ola kim ṣorulasız ‘amelüñüzden.
Eyitdiler: Ay vay bize, biz ẓālimler iduḳ.
Pes du‘āları dāyim oldı ol vaḳtda ki anları biçilmiş ekin gibi eyledük, ünle‐rin kesilmiş ḳılduḳ.
Biz yaratmaduḳ gökleri, daḫı aralarında olan nesneleri daḫı oynamaḳ bile.
Eger biz dilese‐y‐dük oyun idinmegi, bizüm ḳatumuzdan idinür‐dük. Eger işlemek istese‐y‐dük işlerdük.
Bel ki ḥaḳḳı bāṭıl üstine bıraġuruz. Pes anı giderür, bāṭıl helāk olur. Vaysize söyledügüñüz sözlerde.
Tañrı Ta‘ālānuñ mülkidür gökler ve yirler ehli, daḫı anuñ ḳatında muḳarrebolan melā’ikeler. Büyüklenmezler anuñ ‘ibādetinden, yorulmaz daḫı anuñ‘ibādetinden.
Tesbīḥ iderler gice ve gündüz, bir laḥẓa ġāfil olmazlar.
Ma‘būdlar idindi kāfirler yirden ki anlar yaradurlar ölmişleri, dirildürler.
Eger gökde ve yirde Allāhdan özge ma‘būdlar olsa‐y‐dı, ikisi daḫı ḫarāb olur‐dı. Münezzehdür, Tañrı Ta‘ālā ulu ‘arş issi, anlar söyledügi bāṭıl sözlerden.
Ṣorulmaz Tañrı Ta‘ālā işledügi işlerden ve anlar ṣorulurlar.
Ve Tañrıdan özge ma‘būdlar mı idindiler? Eyit: Getürüñüz ḥüccetlerüñüzi. Bu Ḳur’ān ẕikridür benüm bile olanlaruñ, daḫı ẕikridür benden bu‐run geçen ümmetlerüñ. Bel ki anlaruñ çoġı ḥaḳḳı bilmezler. Pes anlar yüzḳaytarurlar.
Daḫı göndermedük senden burun bir peyġamber, illā vaḥy olurdı özine kitaḥḳīḳ senden özge tañrı yoḳdur. Pes baña ṭapuñuz.
Daḫı eyitdiler: Tañrı Ta‘ālā oġul ḳız idindi, didiler. Tañrı Ta‘ālā münez‐zehdür andan. Bel ki ḳullardur, muḳarreb feriştehlerdür.
Anuñ sözinden geçmezler, daḫı anuñ buyruġı bile işlerler.
Bilür Tañrı Ta‘ālā ileylerinde olanı, ardlarında olanı daḫı. Şefā‘at daḫı it‐mezler, illā Allāh rāżī olduġı kimseye. Daḫı anlar Allāh heybetinden ḳorḳarlar.
Daḫı kim eyitse anlardan ki ben tañrı‐men dise Tañrı Ta‘ālādan özge, pesaña cehennem cezā ider‐biz. Anuñ gibi cezādur ẓālimlere.
Bilmediler mi ol kişiler ki kāfir oldılar gökler‐ile yirlere. Bir‐idi, pesaralarını ayırduḳ. Daḫı ṣudan her nesneleri diriltdük. Pes niçün īmān ge‐türmezler?
Daḫı yirde ulu ṭaġlar yaratduḳ, ḥattā ki egilüp sizi bıraḳmaya. Daḫı andagiñ yollar yaratduḳ. Ola kim anlar maḳṣūdlarına yol bulalar.
Daḫı gökleri üstlerine istirāḳ yapmaḳdan ṣaḳlanmış saḳf eyledük ve kāfir‐ler anuñ āyetlerinden ġāfillerdür, fikr eylemezler.
Daḫı Tañrı Ta‘ālā oldur kim yaratdı giçeyi ve gündüzi ve güneş ve ay herbirisi bir felekde seyr iderler.
Daḫı biz ḳılmaduḳ senden burun bir ādem oġlına muḫalled ḳalmaġı dünyāda. Pes eger sen ölseñ yā Muḥammed, anlar mı muḫalled olacaḳlardur?
Her nefs datsa gerek ölümi, daḫı ṣınar‐biz sizi şerr‐ile ve ḫayr‐ıla tecribeeylemeg‐içün sizi. ‘Āḳıbet gelecegüñüz yir bizüm ḥażretümüzdür.
Ḳaçan seni görse kāfirler, masḫaralıġa alurlar seni. Eydürler ki bumıdur sizüñ ma‘būdlaruñuzı añan dirler ve anlara Tañrı Ta‘ālā ẕikrinekāfir olurlar.
Ādem oġlı tizlenmekden yaradıldı. Size göstere‐men benüm āyetlerümi. Pes tizletmeñüz.
Eydürler: Ne vaḳt olur ḳıyāmet güni, eger siz girçek iseñüz? dirler.
Eger bilselerdi kāfirler ol vaḳtı ki ḳaytarmazlar yüzlerinden cehennemodını, ne daḫı arḳalarından ḳaytarmazlar, anlara yardım daḫı olmaz.
Bel ki anlara ḳıyāmet ‘alā ġafleti gelür, kendüleri ḥayrān olur. Pes anı ḳay‐tarmaġa güçleri yitişmez, özlerine mühlet daḫı virilmez.
Taḥḳīḳ masḫaralıġa alındı nice peyġamber senden burun. Pes indi masḫara‐lıḳ idenlere anlardan masḫaralıḳları cezāsı ve ‘aẕābı.
Eyit yā Muḥammed: Kim ṣaḳlar sizi gicede ve gündüzde Tañrı Ta‘ālā‘aẕābından? Bel ki anlar Tañrı Ta‘ālānuñ ẕikrinden yüz dönderürler.
Anlara bizden özge Tañrılar mı vardur özleri ḳurtarurlar bizüm ‘aẕābumuz‐dan? Güçleri yitmez anlaruñ öz nefslerin ḳurtarmaġa, ne daḫı anlara biz‐den yardım olmaz.
Bel ki gönendürdük dünyā dirliginde bunları, ataları[nı] daḫı. Ḥattā ki‘ömr müddeti uzatdı üstlerine. Pes görmezler mi ki nice kāfirlerüñ yirinemü’minleri musallaṭ idüp ḫarāb iderin çevrelerin. Anlar mı ġālib olsalargerek mü’minler[e]?
Eyit: Ben sizi ḳorḳutmazın illā Tañrı Ta‘ālānuñ vaḥyi bile. Daḫı ṣaġırlar āvāzı işitmezler, ḳaçan inẕār olsa özlerine.
Eger yitişse anlara biraz nesne Tañrı ‘aẕābından, eydürler: Vay bize bizẓālimler iduḳ dirler.
Daḫı ḳoyavuz terāzūları ‘adl ile ḳıyāmet güni‐çün. Hīç āḫire hergiz ẓulmolunmaya ve eger ‘amel ḫayrdan ve şerden ḫardal dāne‐ since olsa, anı ge‐türüp ḥāżır eyler‐biz. Daḫı biz ne yaḫşı ḥisāb idiciler‐biz.
Taḥḳīḳ biz virdük Mūsā ile Hārūna ḥaḳḳı bāṭıldan ayırıcı kitāb. Daḫıaydınlıḳ virdük, daḫı ögütler virdük andan ḳorḳanlara.
Ol kişiler ki Tañrıdan ḳorḳarlar ġayb‐ıla, anlar ḳıyāmetden daḫı ḳorḳarlar.
Bu Ḳur’ān ḳutlu ögütdür, anı indürdük . Siz aña inkār mı idersiz?
Taḥḳīḳ biz virdük İbrāhīme hidāyeti, Mūsādan ve Hārūndan burun. Daḫıbiz anuñ ḥālini bilürdük.
Ol vaḳt ki eyitdi anası‐y‐la ḳavmine: Bu cānsuz ma‘būd‐ lar nedür kim sizanlara ‘ibādet eylersiz? didi.
Eyitdiler: Biz atalarumuzı anlara ṭapar bulduḳ, didiler.
İbrāhīm eyitdi: Taḥḳīḳ siz daḫı atalaruñuz daḫı bellü azġunluḳ içindesiz,didi.
Eyitdiler: Bize ḥaḳḳ‐ıla mı geldüñ, yā sen oynar mısın? didiler.
İbrāhīm eyitdi: Bel ki sizi yaradan ol Allāhdur ki gökleri ve yirleri yaratdıve anları ‘ademden vücūda getürdi. Daḫı ben anuñ üstine ṭanuḳlardan‐men,didi.
Allāh ḥaḳḳı‐çun sizüñ putlaruñuzı ṣındurur‐men siz ḳaytup gitdü‐güñüzden ṣoñra bayram yirine.
Pes ol putları pāre pāre eyledi, illā putlaruñ ulusın ṣındurmadı. Ola kimözine döneler.
Eyitdiler: Bu işleri kim işledi bizüm tañrılarumuz ile? Taḥḳīḳ ol ẓālimler‐dendür, didiler.
Eyitdiler: Biz işitdük bir yigit anları añardı İbrāhīm adlu, didiler.
Eyitdiler: Getürüñüz anı ḫalḳuñ gözi ḳarşusına ola kim aña ṭanuḳ ola.
Eyitdiler: Sen mi işledüñ bunı bizüm tañrılarumuzla iy İbrāhīm? didiler.
Eyitdi: Bel ki anı işledi bu uluları, didi. Pes ṣoruñuz anlara, eger anlar söy‐lerlerse, didi.
Pes döndiler ‘aḳllarına, biri birine eyitdiler: Taḥḳīḳ biz ẓālimler‐biz, didiler.
Andan ṣoñra aşaġa oldı başları. Eyitdiler: Taḥḳīḳ sen bildi‐sen bunlar söy‐lemedügin, didiler.
İbrāhīm eyitdi: ‘İbādet mi idersiz Tañrı Ta‘ālādan özgelere ki sizehīç aṣṣı idemezler, ziyān daḫı idemezler.
Tū sizüñ ṣūretüñüze, ṭapduġuñuz nesnelere daḫı Tañrı Ta‘ālādan özge. Pesniçün uṣlanmazsız, fehm eylemezsiz? didi.
Eyitdiler: İbrāhīmi oda yanduruñuz ve nuṣret eyleñüz ma‘būdlaruñuza egerişler‐ señüz, didiler.
Biz eyitdük oda: Yā od, didük. Ṣovuḳ ol ve selāmetlıḳ ol İbrāhīm üstine.
Daḫı aña mekr eylemedük, dilediler. Pes anları dünyā ve āḫiret ziyānlula‐rından eyledük.
Ḳurtarduḳ İbrāhīmi, Lūṭı daḫı ol yire ki bereket virdük aña, ni‘metleri çoḳolmaḳ bile, ‘ālemlere ve maḫlūḳāta ki Şām iḳlīmidür.
Daḫı baġışladuḳ İbrāhīme İsḥāḳ‐ıla Ya‘ḳūbı ṣoñ vaḳtda, ya‘nī ḳocalıḳda veanlaruñ barçasını ṣāliḥler ḳılduḳ.
Daḫı anları imāmlar ḳılduḳ ki doġru yol gösterürlerdi ḫalḳa bizüm buy‐ruġumuzla. Daḫı vaḥy eyledük anlara ḫayrlar işlemegi. Daḫı namāz durġur‐maġı ve zekāt virmegi. Daḫı anlar bize ‘ibādet iderlerdi.
Lūṭ peyġambere daḫı ‘ilm‐ile nübüvvet virdük. [ a] Daḫı ḳurtarduḳ anıol şehr ḳavminden ki yaman işler işlerlerdi. Taḥḳīḳ anlar yaman fāsıḳ ḳavmler‐idi.
Daḫı anı bizüm raḥmetümüze givürdük. Taḥḳīḳ o ṣāliḥlerden idi. |
Daḫı Nūḥ bize du‘ā eyledi ḳavmini helāk eylemege ẕikr olanlardan burun.Du‘āsın ḳabūl eyledük ve ḳurtarduḳ anı, ehlini daḫı ulu muṣībetden.
Daḫı nuṣret virdük aña ol ḳavm üstine ki yalanladılar bizüm āyetlerümüzi.Taḥḳīḳ anlar yaman ḳavm‐idi. Pes anları ġarḳ eyledük barçasını.
Ve Dāvūd daḫı Süleymān ḥükm itdükleri vaḳt ekinde, ol vaḳt ki ḫarābladıanı bir ḳavmüñ ḳoyunı, biz anlaruñ ḥükmlerini bilürdük.
Pes anı Süleymāna bildürdük ve her birisi‐le ḥükm virdük ve ‘ilm virdük.Daḫı Dāvūda ṭaġları musaḫḫar eyledük, tesbīḥ iderlerdi. Ḳuşları daḫı mu‐saḫḫar itdük. Biz işlerdük, bize güç degül‐idi.
Daḫı ögretdük Dāvūda geymekler ṣan‘atını sizi ṣaḳlamaġ‐ıçun ṣavaşgünlerinde. pes niçün şükr eylemezsiz?
Süleymāna daḫı musaḫḫar eyledük ḳatı esici yili. Taḥtını götürüp yürürdianuñ buyruġı bile. Ol yirde bereket virdük aña ki Şām iḳlīmidür. Daḫı bizbarça nesneyi bilür‐biz.
Daḫı aña musaḫḫar itdük şeyṭānlardan ol kimseleri ki deñizlere ṭalarlardı veandan özge daḫı işler işlerlerdi ḳal‘alar yapmaḳ gibi özge ṣan‘atlar gibi.Daḫı biz anları anuñ buyruġından çıḳmaḳdan ṣaḳlarduḳ.
Eyyūbı daḫı ẕikr eyle. Tañrı Ta‘ālā[ya] nidā itdügi vaḳt ki yā Rabb bañaelem ve zaḥmet yitişdi, didi. Daḫı sen raḥmetlüraḳsın barça raḥmet idicilerden,didi.
Pes ḳabūl itdük du‘āsın anuñ ve giderdük özinden ol zaḥmeti ve baġışla‐duḳ özine ehlini ve ẕürriyetini niçe anlaruñ gibi. Daḫı bizüm raḥmetümüz bile, daḫı ögüt olmaġ‐ıçun ‘ābidlere.
İsmā‘īl daḫı İdrīs daḫı İlyās daḫı barçaları ṣabr eyleyicilerden idi.
Anları bizüm raḥmetümüze givürdük. Taḥḳīḳ anlar ṣāliḥlerden idi.
Balıḳ eyesi daḫı ki Yūnusdur, ḳaçan kim ḳaḳıyup gitdi. Ẓan eyledi kiṭar eylemez‐biz üstine dirligini. Pes balıḳ yuddı özini. Ḳıġırdı du‘ā idüp ba‐lıḳ ḳarnında ki yā Rabb senden özge tañrı yoḳdur diyü. Münezzehsin, yücesin. Taḥḳīḳ ben ẓālimlerden idüm, didi.
Pes du‘āsın ḳabūl eyledük ve anı ġamdan ḳurtarduḳ. Daḫı anuñ gibi ḳur‐tarduḳ biz mü’minleri.
Ẕekeriyyā daḫı du‘ā diledi Tañrıdan. Eyitdi: Yā Rabb, meni yaluñuz ẕürriyet‐süz ḳoyma, didi. Sen yigregisin mīrāẟ idicilerüñ, didi.
Pes du‘āsın ḳabūl itdük ve özine Yaḥyā[yı] baġışladuḳ ve ‘avratını özi‐çünıṣlāḥ eyledük. Taḥḳīḳ anlar dürişürlerdi ḫayr işlerde. Daḫı bize du‘ā iderlerdi raġbet idüp ve ḳorḳup. Daḫı anlar dāyim bizden ḳorḳarlardı.
Daḫı ol ‘avrat ki fercini ṣaḳladı, pes nefḫ eyledük aña bizüm emrümüzden.Biz ḳılduḳ anı, daḫı anı oġlı bile ḳudretu’llāhı delīl ḳılduḳ ‘ālemlere.
Taḥḳīḳ bu sizüñ ümmetüñüz bir ümmetdür. Men sizüñ Tañrıñuz‐men. Pesbaña ‘ibādet eyleñüz.
Dīnde iḫtilāf eylediler. Anlaruñ ḳamusı bize dönecekdür.
Pes kim ki eylük eylese, ol mü’min olsa, pes anuñ sa‘yi żāyi‘ olmaz. Daḫıbiz anuñ ‘ilmini yazar‐biz ḫayrdan, şerden.
Daḫı ḥarāmdur bir şehr ḳavmine ki anları biz helāk itsevüz, anlar rücū‘eylemezler.
Ḳaçan Ye’cūc ve Me’cūc açılsa, daḫı anlar her ṭarafdan maḥşer yirine ge‐lürler.
Daḫı yaḳın ola ḥaḳ va‘de ki ḳıyāmetdür. Ol ḳıyāmet güni bāhit eyler gözlerikāfirlerüñ. Eyideler: Vay bize ġaflet içinde‐y‐idük bu günden. Bel ki bizẓālimler‐iduḳ.
Taḥḳīḳ siz ṭapduġuñuz kimseler daḫı Tañrıdan özge, ṭamu odunıdur. Sizaña girseñüz gerek.
Eger anlar ma‘būdlar olsalardı, aña girmezlerdi. Anlaruñ barçasıanda muḫalled ḳalur.
Anlara anda çoḳ āh eylemek vardur. Daḫı anlar anda işitmezler.
Taḥḳīḳ ol kişiler ki bizden anlara sa‘ādet sābıḳ oldı, anlar andan ıraḳ olur‐lar.
Anuñ āvāzın işitmezler. Daḫı anlar yürekleri istegen nesneler [bile] muḫal‐led ḳalurlar.
Ḳayġulandurmaz kendüleri ḳıyāmet ḳopmaġı. Daḫı anları feriştehler ḳar‐şularlar beşāret‐ile. Bu sizüñ ol günüñüzdür ki size va‘de olurdı, dirler.
Ol günde biz gökleri bükerüz kāġıdları büker gibi yazmaġ‐ıçun, nite kievvelde yaratduḳ, ḳaytarur‐biz. Ḥaḳ va‘dedür bizüm üstümüze. Taḥḳīḳ bizişleyici‐biz.
Daḫı biz yazduḳ Zebūrı ẕikrden ṣoñra. Taḥḳīḳ yiri mīrāẟ ider benüm ṣāliḥḳullarum.
Taḥḳīḳ bunda teblīġ vardur bir ḳavme ki bize ‘ibādet iderler.
Daḫı biz seni göndermedük, illā raḥmet olmaġ‐ıçun ‘ālemlere.
Eyit yā Muḥammed: Baña vaḥy olur ki sizi yaradan bir Allāhdur, andanözge tañrı yoḳdur. Pes niçün siz Müselmān olmazsız?
Eger ḥaḳdan yüz ḳaytarsañuz, eyit: Ben bildürdüm size Allāh buyruġınıberāber ve ben bilmezin, di, yaḳın mıdur, yā ıraḳ mıdur size va‘de olunan nes‐te?
Allāh bilür ḳatı söylenen sözleri, siz yaşurġan nesneleri daḫı bilür.
Daḫı bilmez‐men ol kim size fitne ola ol, yā gönenmek ola bir zamāna de‐gin.
Yā Muḥammed, eyit ki beni yaradan Allāh, ḥükm eyle ḥaḳḳ‐ıla, di. Daḫıbizüm Tañrımuzuñ raḥmeti çoḳdur, nuṣret viricidür siz söylegen bühtānlarüstine.