İy ādem oġlanları ṣaḳınuñuz, ḳorḳuñuz ol Tañrıdan ki sizi yaratdı birnefsden ki Ādemdür ve andan ‘avratını yaratdı ki Ḥavvādur. Daḫı yaratdıve yiri ṭoldurdı ol ikisinden çoḳ erler ve ‘avratlar daḫı. Daḫı ḳorḳuñuz olAllāhdan kim ṣorulursız andan, ḳarāyiblerden daḫı. Taḥḳīḳ Tañrı Ta‘ālā sizüñüstüñüze raḳībdür, ne kim işleseñüz görür.
Daḫı virüñüz yetīmlere māllarını, daḫı degişmeñüz yaḫşısı[n] yaman[birle]. Daḫı yimeñüz yetimler mālını sizüñ māluñuz bile. Taḥḳīḳ ol, ya‘nīyetim mālını yimek ulu yazuḳdur.
Eger ḳorḳsañuz ki ‘adl idebilmeyesiz yetimler ḥaḳḳında, pes evlenüñüzsizüñ yüregüñüz istegen ‘avratlardan birin yā iki yā üç yā dört. Pes egerḳorḳsañuz ki ‘adl idebilmeyesiz pes bir yitişür. Yā sizüñ māluñuzdan ḳır‐naḳ olsa yazuḳ yoḳdur. Ol azıdur ‘āyiletlerüñüz.
Daḫı virüñüz ‘avratlara kābinlerini, pes eger yürekleri ḫoşluġı‐y‐la. Kābin‐lerinden bir nesne baġışlasalar size yiñüz anı ḥalāldur ‘āfiyet‐ile.
Daḫı virmeñüz ‘aḳlsuzlara, ‘avratlara, oġlanlara māllaruñuz kim Tañrı Ta‘ālā anı ḳıldı dünyā ḥāli durmaġ‐ıçun. Yiyecek virüñüz anlara ol māldan, geye‐si daḫı eyleñüz, daḫı söyleñüz anlara yaḫşı söz.
Daḫı ṣınañuz öksüzleri bāliġ olduḳları vaḳtı. Eger anlarda ‘aḳl ve tedbīrbulsañuz, pes virüñüz anlara māllarını. Daḫı yimeñüz anlaruñ mālını isrāf‐ıla ve ṭaġıtmaḳ bile ki anlar ulu olsa da‘vālarlar. Kim bay olsa özini ṣaḳlasunyetīm mālından, daḫı kim faḳīr olsa yisün ḥisāb‐ıla. Daḫı ḳaçan virseñüz anlara māllarını ṭanuḳ dutuñuz anlar üstine. Tañrı Ta‘ālānuñ ṭanuḳluġıdaḫı yiter.
Er kişilerüñ ülüşi vardur ardınca ḳalan mālda atanuñ ve ananuñ ḳarāyib‐lerüñ daḫı. ‘Avratlaruñ daḫı ülüşi vardur ata ana ardınca ḳalan māldaḳarāyiblerden daḫı. Az olsa ol māl yā çoḳ olsa daḫı naṣībleri farż olunmış‐dur.
Daḫı üleşmek vaḳtda ḥāżır olsa ḳarāyibler, yetimler daḫı, miskinlerdaḫı pes virüñüz anlara ol māldan. Daḫı söyleñüz anlara yaḫşı söz.
Daḫı ḳorḳsun ol kişiler ki ḳosalar ardlarında ża‘īf ẕürriyetler ḳorḳuñuzanlar üstine. Pes ṣaḳınsunlar Tañrıdan, daḫı yaḫşı söz eyitsünler.
Taḥḳīḳ ol kişiler kim yirler yetimler mālını ẓulm‐ıla, yimezler ḳarınlarıiçinde illā cehennem odı. Daḫı girseler gerek ḳatı yandurıcı oda.
Vaṣiyyet eyler Tañrı Ta‘ālā size oġlanlaruñuzda irkek kişiye naṣīb, iki dişinaṣībincedür. Pes eger dişiler iki yā ikiden yuḳaru olsa, anlar naṣībi terekemālınuñ iki ẟülüẟidür. Daḫı eger ölen kişinüñ ḳızı bir olsa naṣībi buçuḳdur.Daḫı atası anası naṣībi her birisinüñ naṣībi altı ülüşde bir ülüşdür. Terekemālından eger oġlı ḳızı olsa, oġlı ḳızı olmasa vereẟesi ata ana olsaanası naṣībi üç ülüşde birdür. Eger ḳardaşları olsa anası naṣībi altı ülüşde bir‐dür. vaṣiyyet eyledükden ṣoñra, yā borçdan ṣoñra. Atalaruñuz ve oġlanla‐ruñuz bilmezsiz ḳansınuñ menfa‘atı yaḳınraḳdur size. Tañrınuñ farīżası‐dur. Taḥḳīḳ Tañrı Ta‘ālā ġāyetde bilicidür ḥikmetler issidür.
Sizüñ naṣībüñüz buçuḳdur, ‘avratlaruñuz terekesinden oġlanları olmasa. Eger oġlanları olsa sizüñ naṣībüñüz dört ülüşden birdür ‘avratlaruñuz te‐rekesinden vaṣiyyetden ṣoñra ki vaṣiyyet eylemişlerdür yā borçdan ṣoñra.‘Avratlaruñuz naṣībi daḫı sizüñ terekeñüzden dört ülüşde birdür, eger sizüñ oġlanuñuz olmasa. Pes eger oġlanuñuz olsa ‘avratlaruñuz naṣībi sekizülüşde bir ülüşdür siz tereke ḳoduġuñuz māldan vaṣiyyetden ṣoñra kivaṣiyyet idersin yā borçdan ṣoñra. Daḫı eger bir kişi olsa oġlı ḳızı atası anasıolmasa mālı vereẟeye ḳalsa yā ‘avratı olsa, ḳardaşı olsa andan yā ḳızḳardaşı olsa her birisi naṣībi altı ülüşde bir ülüşdür. Pes andan çoḳ yā artuḳolsalar anlar şeriklerdür māluñ üç ülüşde bir ülüşinde vaṣiyyetden ṣoñra kivaṣiyyet eylemişdür yā borçdan ṣoñra żarar olmasun anlara. Bu farżları vaṣiy‐yet eyledi Tañrı, daḫı Tañrı her nesneyi bilicidür, ḥalīmdür, tizcek ‘aẕāb itmez.
Ol Tañrı Ta‘ālānuñ ḥudūdıdur daḫı kim uysa buyruġına Tañrı Ta‘ālānuñve resūlinüñ daḫı givürür Tañrı anı uçmaḳlar[a] ki aḳar aġaçları altındanırmaḳlar. Ebedī ḳalurlar anda, daḫı ol ulu sa‘ādete yitişmekdür.
Kim ‘āṣī olsa Tañrıya, peyġamberine daḫı, daḫı geçse Tañrı Ta‘ālānuñḥudūdından givürür anı cehennem odına, ebedī ḳalur anda. Daḫı aña var‐dur ẕelīl idici ‘aẕāb.
Daḫı ol ‘avratlar ki yamanlıḳ iderler sizüñ ‘avratlaruñuzdan, ṭanuḳlardutuñuz anlar üstine dört kişi sizden. Eger ṭanuḳluḳ virseler dutuñuz anları evlerde, ḥattā ölüm gelince anlara ṭaşlamaḳ bile, yā Tañrı Ta‘ālā bir se‐beb‐ile anlara yol virince.
Daḫı ol kişiler ki yamanlıḳ iderler sizden, incidüñüz anları. Pes eger tevbeeyleseler daḫı ṣāliḥ olsalar terk eyleñüz anları. Taḥḳīḳ Tañrı Ta‘ālā tevbelerḳabūl eyleyicidür, raḥmet idicidür.
Tevbesin ḳabūl eylemez illā kişilerüñ kim yamanlıḳ işlerler cāhillıḳ bileandan ṣoñra tevbe iderler yaḳın zamānda tiz ḳaytarlar. Anlar tevbesinḳabūl ider Tañrı Ta‘ālā. Daḫı Tañrı Ta‘ālā her nesneyi bilicidür, ḥikmetler issi‐dür.
Tevbesi ḳabūl olmaz ol kişilerüñ ki işlerler yazuḳları, ḥattā ol vaḳta degin kiyitişe birisine ölüm, eydür, ben imdi tevbe eyledüm. Ol kişilerüñ daḫı tev‐besi ḳabūl olmaz, ölürler anlar kāfir‐iken. Anlara yaraḳladuḳ yürekler acı‐dıcı bir ‘aẕāb.
İy īmān getüren kişiler, ḥalāl olmaz size ‘avratlar vereẟesin almak güçbile. Daḫı anları men‘ eyleñüz almaġ‐ıçun niçesini siz virgen nesnenüñ.Līkin bir āşikāre yamanlıḳ işleseler daḫı dirlik eyleñüz anlar‐ıla yaḫşılıḳ bi‐le. Pes eger yüreklerüñüz anları istemese, illā ki bir nesneyi sevmeseñüz, ḳıla Tañrı Ta‘ālā anda çoḳ ḫayr.
Daḫı eger dileseñüz bedel getürmege bir ‘avrat yirine özge ‘avratı, virmişolsalar birisine bir ḳınṭār altun, andan hīç nesne almañuz. Bir nesne alurmısız bühtān‐ıla ulu günāh‐ıla?
Daḫı nice alursız siz anlara virgeni? Daḫı biri birüñüze açıldı, daḫı aldılarsizden ulu ‘ahd.
Daḫı evlenmeñüz atalaruñuz evlendügi ‘avratı, līkin anlar ki geçmişdür.Taḥḳīḳ ol ḳatı yaman nesnedür, daḫı ‘aẕāba müsteḥaḳ olmaḳdur, daḫıyaman yoldur.
Ḥarām oldı sizüñ üstüñüze analaruñuz, ḳızlaruñuz daḫı, ḳız ḳardaşlaruñuzdaḫı, atalaruñuz ḳız ḳardaşları daḫı, analaruñuz ḳız ḳardaşları, ḳardaşlar ḳızla‐rı daḫı, ḳız ḳardaşlaruñ ḳızları daḫı, size süd emzüren analaruñuz daḫı, si‐züñle bir bicikden süd emen ḳız ḳardaşlaruñuz daḫı, daḫı anaları ‘avratla‐ruñuzuñ; ‘avratlaruñuz ḳızları daḫı ki siz bisledüñüz dizlerüñüzde ol ‘av‐ratlaruñuzdan ki üstine girdüñüz cimā‘ eyledüñüz, pes eger üstlerine girme‐miş olsañuz yazuḳ yoḳdur üstüñüze anları evlenmekde; daḫı ‘avratlarıḥarāmdur size kim ol oġlanlaruñ belüñüzden gelmişdür, daḫı iki ḳız ḳardaşarasında nikāḥda cem‘ eylemek ḥarām oldı līkin geçmiş olsa. Taḥḳīḳ TañrıTa‘ālā günāhlar baġışlayıcıdur, raḥmet idicidür.
Daḫı özge kişiler nikāḥda olan ‘avratlar daḫı ḥarām oldı size. Līkin sizmāluñuz bile ṣatun alġan ḳırnaḳlar ḥalāldur size. Tañrı Ta‘ālā yazdı,farż eyledi üstüñüze, daḫı ḥalāl eyledi size anlardan özgesini izdeñüz māl‐laruñuz bile kābin ḳıyuñuz, evlenüñüz, zinālıḳ eylemeñüz. Ne kim temettu‘ eyleseñüz anuñ bile ol ‘avratlardan, pes virüñüz ḥaḳları[n] ki mehrleridür,anı farż eyledi Tañrı Ta‘ālā. Yoḳdur üstüñüze ol nesnede ki ṣulḥ eyleyüprāżī olursız farż yoḳdur eylegenden ṣoñra. Taḥḳīḳ Tañrı Ta‘ālā her nesneyi bili‐cidür, ḥikmetler issidür.
Kim güci yitiş[me]se sizden evlenmege ḥür mü’mine ‘avratları, pesevlenüñüz milk‐i yemīn ḳırnaḳlaruñuzı, mü’minler ḳırnaḳlardan. Tañrı Ta‘ālā[bilür] sizüñ īmānuñuzı ba‘żıñuzı ba‘żıñuzdan. Evlenüñüz anları ehlleridestūrı‐y‐la, daḫı virüñüz anlara mehrlerini yaḫşılıḳ bile evlenmek bile,zinā eylemek bile degül, biri birüñüzi dost eylemek bile daḫı degül.Ḳaçan evlenseler, andan ṣoñra yamanlıḳ işleseler, vācib olur üstlerine ḥür‘avratlar üstine vācib olan ḥaddüñ buçuġı. Ol ḥalāl olmaḳ ol kişiyedür kizinālıḳdan ḳorḳar. Eger ṣabr eyleseñüz daḫı ḫayrludur size. Tañrı Ta‘ālāyazuḳlar baġışlayıcıdur, raḥmet idicidür.
İster Tañrı Ta‘ālā ki size beyān eyleye, daḫı göstere size sünnetlerini olkişilerüñ kim sizden burun geçdiler, daḫı tevbeñüz ḳabūl eyleye. TañrıTa‘ālā her nesneyi bilicidür, ḥikmetler issidür.
Tañrı Ta‘ālā ister size tevbe virmege ve ister ol kişiler kim şehvete uymış‐lardur, ḥattā ki meyl eyleyesiz ulu meyl eylemek.
İster Tañrı Ta‘ālā ki yeynilde üstüñüzden. Ādem oġlı ża‘īf yaradıldı.
İy īmān getüren kişiler yimeñüz māllaruñuzı ortañuzda bāṭıl bile, līkin tācirlıḳ olsa ḥalāldur rāżīlıḳ bile sizden, daḫı öldürmeñüz nefslerüñü‐zi. Taḥḳīḳ Tañrı Ta‘ālā size ġāyetde raḥmet idicidür.
Kim anı işlese ḥadden geçmek bile ve ẓulm‐ıla, anı givürsevüz gerek ce‐hennem odına. Ol Tañrı Ta‘ālāya geñezdür.
Eger ıraḳ olsañuz ulusından yazuḳlaruñ ki Tañrı ḳaytarmışdur andan,giderür‐biz üstüñüzden günāhlaruñuzı. Daḫı givürür‐biz sizi yaḫşı girçekyire ki cennetdür.
Temennā eyleyüp istemeñüz ol nesneyi kim efḍal eyledi Tañrı Ta‘ālā anuñbile niçeñüzi niçeñüz üstine. Er kişilere naṣīb vardur ḳazanduḳlarından, ‘av‐ratlara daḫı naṣīb vardur ḳazanduḳlarından. Daḫı isteñüz Tañrınuñ fażlın‐dan ve kereminden. Taḥḳīḳ Tañrı Ta‘ālā her nesneyi bilicidür.
Her kişiye naṣīb eyledük ḳarāyiblerden ata ana terekesinden ḳarāyibler tereke‐sinden daḫı. Daḫı ol kişiler ki ‘ahd eyledüñüz anlar‐ıla virüñüz anlaranaṣīblerini. Taḥḳīḳ Tañrı Ta‘ālā her nesneye ṭanuḳdur, her kişinüñ ḥālin bi‐lür.
Er kişiler ḥākimlerdür ‘avratlar üstine efḍal ḳılduġından ötürü Tañrı Ta‘ālā niçesi niçesi üstine. Daḫı nafaḳa eyledüklerinden ötürü māllarından. Pes ṣāliḥ‘avratlar Tañrıdan ḳorḳarlar, ṣaḳlarlar ġaybı, yamanlıḳ eylemezler ki TañrıTa‘ālā buyurmışdur ṣaḳlamaġa. Daḫı ol ‘avratlar ki ḳorḳarsız ḳaçmaḳlarından naṣīḥat eyleñüz anlara, terk eyleñüz yatmaġı anlar‐ıla, daḫı vuruñuz anları,pes eger uysalar size ẓulm eylemeñüz, anlar üstine yol yoḳdur. taḥḳīḳ TañrıTa‘ālā yücedür, uludur.
Eger ḳorḳsañuz ikisi biri biri‐y‐le çekişmekden, gönderüñüz bir kişi er ehlin‐den ve bir kişi ‘avrat ehlinden. Eger dileseler ṣulḥ eylemek tevfīḳ vir[ür]Tañrı Ta‘ālā aralarında. Taḥḳīḳ Tañrı Ta‘ālā ġāyetde bilicidür.
‘İbādet eyleñüz Tañrı Ta‘ālāya, şirk daḫı getürmeñüz aña hīç nesneyi. Ata‐ya anaya daḫı iḥsān eyleñüz, ḳarāyiblere daḫı, öksüzlere daḫı, dervīşlere daḫı, ḳarābet issi ḳonşılara daḫı, yanuñuzda olan ḳonşılara daḫı, dostlara daḫıolurlar yanuñuz[d]a, ġarīblere daḫı, ḳullaruñuza daḫı, ḳırnaḳlaruñuza daḫıiḥsān eyleñüz. Tañrı Ta‘ālā sevmez ol kişileri ki tekebbürlik iderler, faḫriderler.
Ol kişiler ki baḫillıḳ iderler, daḫı buyururlar ḫalḳa baḫīllıġı. Daḫı ṣaḳlarlar özlerine virgeni Tañrı Ta‘ālā kereminden. Daḫı yaraḳladuḳ kāfirlere ẕelīl idici‘aẕāb.
Daḫı ol kişiler ki ṣadaḳa iderler māllarını ḫalḳ görsün diyü, daḫı īmān ge‐türmezler Tañrı Ta‘ālāya ne daḫı ḳıyāmet günine. Daḫı kime ki şeyṭān yol‐daş olsa, pes ne yaman yoldaşdur ol.
Ne ziyān olur daḫı anlara eger īmān getürselerdi Tañrıya daḫıḳıyāmet günine ve ṣadaḳa itselerdi özlerine virdügi rızḳdan Tañrı Ta‘ālā?Tañrı Ta‘ālā anları bilicidür.
Taḥḳīḳ Tañrı Ta‘ālā ẓulm eylemez kimseye ẕerre aġırınca, eger ẕerre aġırın‐ca ḥasenātı olsa. Tañrı Ta‘ālā arturur anı, daḫı virür kendü fażlından ulumüzd.
Nice olur anlar ḥāli ḳaçan getürsevüz her ümmetden ṭanuḳlar, daḫı getür‐sevüz seni bunlar üstine ṭanuḳ?
Ol günde Tañrıdan isterler kāfir olanlar, nebīye ‘āṣī olanlar daḫı ki berāberola anlaruñla yir, ya‘nī yuda özlerini. Ṣaḳlamayalar Tañrı Ta‘ālādan birsöz.
İy īmān getüren kişiler yaḳın olmañuz namāza siz esrük olġanda ḥattābilince ki ne söylerler. Cünüb olġanda daḫı namāz yirine yaḳın olmañuz,ya‘nī mescidlere. Līkin yoluñuz uġrayup geçseñüz yazuḳ yoḳdur, ḥattā ġusleyleyince. Daḫı eger ḫasta olsañuz, yā seferde olsañuz, yā bir kim‐señüz gelse su evinden yā ‘avratlara yitişseñüz, ṣu ṭapmasañuz teyemmümeyleñüz, aru ṭopraḳ bile silüñüz yüzlerüñüzi, ḳollaruñuzı daḫı. TaḥḳīḳTañrı Ta‘ālā ‘afv idicidür, yazuḳlar baġışlayıcıdur.
Görmez misin ol kişileri ki naṣīb virildiler kitābdan, ṣatun alurlar azġun‐luġı, isterler ki siz daḫı azasız doġru yoldan.
Tañrı Ta‘ālā bilür düşmanlaruñuzı, daḫı yitişür Tañrı Ta‘ālā yardım eylemege ve yitişür Tañrı Ta‘ālā nuṣret eylemege.
Ol kişilerden kim Yehūdi oldılar niçesi, giderürler Tañrı Ta‘ālā kelimeleri yirlerinden. Eydürler: İşitdük ve ‘āṣī olduḳ dirler. İşit, işitmege yitişme dirler. Ru‘ūnetden ki ḫastalıḳdur, diller‐ile yaman söylerler, ṭa‘n iderler dīnde. Eger anlar eyitselerdi işitdük, muṭī‘ olduḳ, işit, gör bizi diselerdi, an‐lara ḫayrlu‐y‐ıdı, doġrı‐y‐ıdı. Līkin la‘net itdi Tañrı Ta‘ālā anlara küfrlerisebebi‐y‐le. Īmān getürmezler illā az kişiler.
Yā ol kişiler ki kitāb virildi anlara, īmān getürüñüz biz indürgen kitāba,girçekleyicidür sizüñle olan kitābı. Andan burun ki yüzleri maḥv eyleye‐vüz, ya‘nī gözleri görmez ola, yā döndermezden burun yüzlerini ardlarına, yāla‘net itmezden burun anlara la‘net eyledügümüz gibi, Eṣḥāb‐ı Sebte kiṭoñuz ve maymūn oldılar. Taḥḳīḳ Tañrı Ta‘ālānuñ buyruġı işlense gerek.
Taḥḳīḳ Tañrı Ta‘ālā baġışlamaz az şirk getürmegi ve baġışlar andan özgeyikime dilese. Daḫı kim kāfir olsa Tañrıya, pes mürtekib oldı ulu yazuġına.
Görmez misin ol kişiler ki yaḫşılarlar, medḥ iderler özlerini, bel ki TañrıTa‘ālā yaḫşılar, medḥ ider ve arıdur kime dilese. Anlara ẓulm olmaz fetīlḳadarınca ki ḫurmā çekirdeginüñ ḳabuġıdur.
Gör anları ki niçe iftirā iderler Tañrı Ta‘ālā ḥaḳḳına yalanı. Yitişür olulı günāha mürtekib olmaḳ.
Görmez misin ol kişileri ki naṣīb virildi anlara kitābdan? İnanurlar ṣanem‐lere, şeyṭānlara. Eydürler kāfir olanlar‐çun: Bunlar doġru yol üstinedürlerīmān getürenlerden.
Anlara la‘net eyledi Tañrı Ta‘ālā. Kime ki la‘net eyleye Tañrı, ṭapmazsınanlara yardım idici, ‘aẕābdan ḳurtarıcı.
Anlaruñ var mıdur ülüşi mülkde? Ol vaḳtda virmesünler ḫalḳa bir naḳīrḳadarınca ki ḫurmā çekirdeginüñ deligidür.
Yā ḥasūdluḳ mı iderler ḫalḳa, Tañrı Ta‘ālā virgene kereminden. Taḥḳīḳ bizvirdük İbrāhīm ẕürriyetine kitābı, ḥikmeti daḫı. Daḫı virdük anlara ulupādişāhlıġı.
Pes niçesi anlaruñ īmān getürdi ve niçesi kāfir oldı. Yitişür cehennem anla‐ra yandurıcı.
Taḥḳīḳ ol kişiler ki kāfir oldılar āyetlerümüze. Anları givürsevüzgerek ṭamu odına. Niçe ki yansa derileri, yaradur‐biz anlara derilerindenözge deriler, dadmaġ‐ıçun ‘aẕābı. Taḥḳīḳ Tañrı Ta‘ālā ‘azīzdür ḥikmetlerissidür.
Daḫı ol kişiler ki īmān getürdiler, ‘amel‐i ṣāliḥ işlediler. Givürür‐biz anları uçmaḳlar[a] ki aḳar aġaçları altından ırmaḳlar. Ebedī ḳalurlar anda, vardur an‐lara ol cennetlerde arınmış çiftler. Daḫı givürür‐biz anları ḳoyu gölgede.
Tañrı Ta‘ālā buyurur size ki degüresiz emānetleri ehline, ḳaçan ḥükm eyle‐señüz daḫı ḫalḳ ortasında ḥaḳ ḥükm eyleyesiz ‘adl bile. Taḥḳīḳ Tañrı Ta‘ālāyaḫşı naṣīḥat eyler size. Tañrı Ta‘ālā işidicidür, göricidür.
İy īmān getüren kişiler, muṭī‘ oluñuz Tañrıya, peyġambere daḫı, muṭī‘ oluñuz sulṭānlara daḫı. Pes eger çekişseñüz bir nesnede, dönderüñüz anı Tañrı Ta‘ālāya, peyġambere daḫı, eger īmān getürmiş olsañuz Tañrıya,ḳıyāmet günine daḫı. Ol ḫayrlu size ve yaḫşı ‘āḳıbetlüdür.
Görmez misin ol kişileri ki eydürler ki anlar īmān getürdiler yā Muḥam‐med saña inen kitāba ve senden burun inen kitāba. İsterler ki ḥükūmete vara‐lar şeyṭān ḳatına. Taḥḳīḳ anlara buyruldı ki kāfir olalar aña ve ister şeyṭānki azdura anları ıraḳ azdurmak, doġru yoldan çıḳar[maḳ].
Daḫı ḳaçan eyidilse anlara, gelüñüz ol ḥükm ki Tañrı Ta‘ālā indürdi Ḳur’ānda daḫı nebīye gelüñüz dinilse, görür[sin] münāfıḳları yüz dönderürlersenden, girçekden yüz döndermek.
Pes nice olur ḥālleri ḳaçan özlerine muṣībet yitişse günāhları sebebi‐y‐ile?Andan gelürler saña, and içerler Tañrı adı‐y‐la ki biz dilemedük illāyaḫşılıḳ tevfīḳ bile.
Anlaruñ bilür Tañrı Ta‘ālā yüreklerinde olġanı. Terk eyle yā Muḥammed,daḫı ögüt vir anlara ve eyit anlara özleri arasında ġāyetde yaḫşı söz.
Biz göndermedük peyġamberlere bir peyġamber, illā ḫalḳ aña muṭī‘ olmaġ‐ıçun Tañrı Ta‘ālā buyruġı‐y‐la. Daḫı eger anlar nefslerine ẓulm itdükleri vaḳtsaña gelselerdi, istiġfār eyleselerdi Tañrıya, resūl daḫı istiġfār eylese‐y‐dianlara, ṭaparlardı Tañrı Ta‘ālā[yı] yazuḳlar baġışlayıcı, raḥmet idici.
Seni yaradan Tañrı ḥaḳḳı‐çun anlar mü’min olmazlar ḥattā seni ḥakem eylet‐meyince aralarında olan çekişikde. Andan ṣoñra ṭapmayalar nefslerindezaḥmet sen ḥükm eyledük nesneden. Daḫı selām virilür selām virmek.
Eger daḫı biz yazsa‐y‐duḳ üstlerine öldürüñüz nefslerüñüzi yā çıḳuñuz iḳlimlerüñüzden, anı işlemezlerdi illā az kişiler anlardan. Eger anlar işlese‐lerdi özlerine naṣīḥat olan nesneyi yigreg‐idi anlara ve ḳatı yaḫşı‐y‐ıdı ẟābitolmaġ‐ıçun.
Ol vaḳtda virürdük anlara bizüm yanumuzdan ulu müzd.
Daḫı virürdük anlara hidāyet doġru yola.
Kim ki muṭī‘ olsa Tañrı Ta‘ālāya, peyġambere daḫı anlar ol kimseler‐ileolur ki Tañrı Ta‘ālā ni‘met virdi anlara nebīlerden, ṣādıḳlardan, şehīdler‐den, ṣāliḥlerden. Daḫı anlar ne yaḫşı yoldaşdur.
Ol kerem Tañrı Ta‘ālādandur. Yitişür Tañrı Ta‘ālānuñ bilmegi.
İy īmān getüren kişiler, aluñuz yaraḳlaruñuzı ḥaẕer eyleñüz düşmānuñuz‐dan. Yügürüñüz ġazālıḳda, yaluñuz yaluñuz yā yügürüñüz barçañuz.
Taḥḳīḳ sizüñ niçeñüz eglenür tizledüp gitmez. Eger size muṣībet yitişse eydür: Taḥḳīḳ ni‘met virdi Tañrı Ta‘ālā baña kim anlaruñla ben daḫı ḥāżırbulunmadum.
Daḫı eger yitişse size Tañrı kereminden, ġanīmet mālından eydürler: Si‐züñle anuñ arasında hīç dostluḳ olmamış gibi, kāşki ben anlar‐ıla ola‐y‐dum ulu sa‘ādete yitişürdüm.
Pes ṣavaşsun Tañrı yolında ġazālıḳda ol kişiler ki ṣatarlar dünyā dirliginiāḫirete. Daḫı kim ki ṣavaşsa Tañrı yolında ġazālıḳda, pes şehīd olsa yā kāfi‐ri yiñse, aña virür‐biz āḫiretde ulu müzd.
Ne oldı size ki ṣavaş eylemezsiz Tañrı yolında, daḫı ża‘īf olan kişiler, erler‐den ve ‘avratlardan, oġlanlardan, daḫı eydürler: İy Çalabumuz çıḳar bizibu Mekke şehrinden ki ehli kāfirlerdür, daḫı ḳıl bize senüñ ḳatuñdan yar‐dım idici, daḫı ḳıl bize senüñ ḳatuñdan nuṣret idici.
Ol kişiler ki īmān getürdi, ṣavaş iderler Tañrı yolında ve kāfir olanlar ṣavaşiderler şeyṭān yolında. Pes ṣavaş eyleñüz şeyṭān dostları bile. Taḥḳīḳ şeyṭānmekri ḳatı ża‘īfdür.
Görmez misin yā Muḥammed, ol kişiler ki eyidilse anlara ḳollaruñuzı çe‐küñüz yamanlıḳdan ve durġuruñuz namāzı, virüñüz zekātı ol vaḳt ki farż oldı üstlerine ġazālıḳ ol vaḳtda. Anlaruñ bir bölügi ḳorḳarlar ādemīlerdenAllāhdan ḳorḳduḳları gibi, yā andan daḫı ḳatı ḳorḳmaḳ. Daḫı eyitdiler yāAllāh, niçün farż eyledüñ bizüm üstümüze ġazālıġı, niçün ḳomaduñ bizdünyā göre‐y‐dük bir niçe müddete degin, yaḳın ecele degin. Eyit yāMuḥammed: Dünyā ni‘metleri azdur, āḫiret yigrekdür Tañrıdan ḳorḳanlara.Daḫı size ẓulm olmaz ḫurmā çekirdeginüñ ḳabuġınca.
Her ḳanda olsañuz ölüm yitişür size, muḥkem yapılmış yüçeḳal‘alarda olsañuz daḫı. Eger anlara yaḫşılıḳ yitişse eydürler: Bu Allāhdandurdirler ve eger anlara zaḥmet yitişse eydürler: Bu sendendür dirler. Eyit:Barçası Tañrıdandur. Ne oldı uşbu ḳavme ki sözi fehm eylemek bilmezler?
Saña yaḫşılıḳ yitişse Tañrı Ta‘ālādandur, eger saña zaḥmet yitişse yazuḳla‐ruñ sebebi‐y‐ledür. Daḫı seni gönderdük ḳamu ḫalḳa peyġamber. YitişürTañrı Ta‘ālā ṭanuḳ olmaġı.
Kim muṭī‘ olsa nebīye, pes muṭī‘ olmışdur Tañrı Ta‘ālāya. Daḫı kim yüzḳaytarsa ḥaḳdan, biz seni göndermedük anlara özlerini ṣaḳlamaġ‐ıçun.
Daḫı eydürler muṭī‘ olduḳ, ḳaçan çıḳsalar senüñ ḳatuñdan gice bile yatar‐ken bir ṭā’ife anlardan ol eyitgen sözden özgesin söyler. Tañrı Ta‘ālā yazaranlar giçe‐y‐ile söyleşdüklerin. Pes terk eyle anları yā Muḥammed, daḫı ṣıġın Tañrıya, daḫı yitişür Tañrı Ta‘ālā vekīlligi.
Pes niçün fikr eylemezler Ḳur’ānı? Daḫı eger olsa‐y‐dı ol Ḳur’ān Tañrıdanözge kimse ḳatından, bulurlar anuñ içinde çoḳ muḫālif ḥükmler.
Ḳaçan gelse anlara bir iş iminlikden yā ḳorḳudan, yayarlar anı ḫalḳ içinde.Eger dönderseler anı peyġambere yā buyruḳ eyesine ki ḥaḳ ḥükm iderler,anlardan bilürdi anı Tañrı ḥükmini ictihād‐ıla çıḳaran kişiler. Eger TañrıTa‘ālā keremi olmasa‐y‐dı sizüñ üstüñüze raḥmeti daḫı, uyarduñuz şeyṭāna, illā az kişi uymazdı.
Pes ṣavaş eyle ġazālıḳda Tañrı yolında. Teklīf olmadı saña illā nefsüñ. Daḫıbuyur ve sevdür mü’minlere ġazālıġı. İllā kim Tañrı Ta‘ālā ḳaytara kāfirlermekrini. Daḫı Tañrı Ta‘ālānuñ mekri ḳatıdur. ‘Aẕābı daḫı ḳatıraḳdur.
Kim ki yaḫşı şefā‘at eylese özine naṣīb virilür andan. Daḫı kim şefā‘ateylese yaman şefā‘at eylemek, özine günāh naṣīb olur andan. Tañrı Ta‘ālāher nesneye cezāsın virür vaḳtı olġanda.
Daḫı ḳaçan selām virilseñüz selām ḳaytaruñuz andan yaḫşı ki yā anı ḳay‐taruñuz. Taḥḳīḳ Tañrı Ta‘ālā her nesneye ḥisāb eylese gerek.
Ol Tañrı Ta‘ālā birdür, andan özge tañrı yoḳdur. Cem‘ eylese gerek siziḳıyāmet güninde, şek yoḳdu[r] ol günde? Kim girçekdür Tañrı Ta‘ālākelāmından özge.
Ne oldı size ki münāfıḳlar ḥaḳḳında iki bölük olduñuz. Tañrı Ta‘ālā helākeyledi anları günāhları sebebi‐y‐le. Diler misiz hidāyet viresiz Tañrı Ta‘ālā az‐durduġı kimseye? Daḫı kimi ki Tañrı azdurmışdur anuñ hidāyetine yolṭapmazsın.
Tañrıdan isterler ki kāfir olasız özleri kāfir olġan gibi, ḥattā kāfirlıḳdaberāber olasız. Pes anlardan dost idinmeñüz, sefer eylemeyince Tañrıyolında. Pes eger yüz ḳaytarsalar dutuñuz, anları öldürüñüz ḳanda ṭap‐sañuz. Daḫı idinmeñüz anlardan dost, ne daḫı yardım idici.
Līkin ol kişiler ki irişürler bir ḳavme ki sizüñle anlar arasında and vardur, yā gelseler size yürekleri ṭar olur ki sizüñ‐ile mi ṣavaş iderler yā ḳavmleri‐y‐ile mi ṣavaş iderler? Tañrı Ta‘ālā dilese musallaṭ iderdi anları üstüñüze,ṣavaş iderlerdi sizüñle, eger ‘uzlet eyleseler sizden, sizüñle ṣavaş eylemese‐ler, sizüñle ṣulḥ eyleseler. Tañrı Ta‘ālā ḳılmadı size anlar üstine yol.
Ṭaparsız özge ḳavmi ki isterler sizden imin olmaġa ḳavmlerinden daḫıimin olmaġa, her kez ki fitneye ḳayıtsalar muḫālefet iderler anda. Eger sizden ‘uzlet eylemeseler daḫı bıraḳsalar size ṣulḥ eylemegi, ḳollarınçekmeseler dutuñuz, anları öldürüñüz ḳanda ṭapsañuz. Anlar üstine sizimusallaṭ eyledük āşikāre.
Daḫı bir mü’min kişiye yoḳdur bir mü’min kişi öldürmek illā ḫaṭā bile.Daḫı kim bir mü’min öldürse ḫaṭā‐y‐ıla pes āzād eylesün bir mü’min ḳul yāḳırnaḳ, diyet daḫı teslīm eylesün ehline. Līkin ehli baġışlasalar ecru’llāh üs‐tine olur. Eger ḫaṭā‐y‐ıla ölen kimse size düşman olan ḳavmden olsa daḫımü’min olsa āzād eylesün bir mü’min ḳul yā ḳırnaḳ. Eger bir ḳavmden olsasizüñle anlar ortasında ‘ahd olsa diyet teslīm eylesün ehline, āzād eylesünbir mü’min ḳul yā ḳırnaḳ kim ṭapmasa iki ay oruç dutsun biri biri ardınca, tevbedür Tañrıdan. Daḫı Tañrı Ta‘ālā her nesne[yi] bilicidür, ḥikmet‐ler issidür.
Daḫı kim öldürse bir mü’min kişi ḳaṣd‐ıla anuñ cezāsı cehennemdür. Ebedīḳalur anda, daḫı ḫışm eyler Tañrı Ta‘ālā anuñ üstine, la‘net daḫı ider aña. Daḫıyaraḳlar anuñ‐çun ulu ‘aẕāb.
İy īmān getüren kişiler, ḳaçan sefer eyleseñüz ġazālıḳa Tañrı yolında ẟābitoluñuz, daḫı eyitmeñüz sizüñle ṣulḥ eylemek üstine sen mü’min degülsin di‐meñüz, istersiz fānī ni‘meti dünyā dirliginüñ. Tañrı Ta‘ālā ḳatında çoḳġanīmet mālı vardur. Anuñ‐çun ki siz daḫı anlar gibi‐y‐idüñüz andan bu‐run, pes size minnet eyledi Tañrı Ta‘ālā. Biri birüñüzden belürüñüz. TaḥḳīḳTañrı Ta‘ālā siz işledüg[üñ]üzi biliçidür. |
Berāber olmaz oturan kişiler mü’minlerden gözsüz, ayaḳsuz olmasaġazālıḳ eyleyenler bile Tañrı yolında mālları‐y‐la, nefsleri‐y‐le. Tañrı efḍalḳıldı ġazālıḳ eyleyenleri mālları bile, nefsleri bile oturanlar üstine.Yüce menziller daḫı barçasına va‘d eyledi Tañrı Ta‘ālā cenneti. Daḫı efḍal ḳıldı Tañrı Ta‘ālā ġāzīleri oturanlar üstine ulu müzd‐ile virmek.
Yüçe menzillere yitişmek bile yazuḳların daḫı baġışlar, raḥmet daḫı eyler.Daḫı Tañrı Ta‘ālā yazuḳlar baġışlayıcıdur, raḥmet idicidür.
Taḥḳīḳ ol kişiler ki feriştehler cānların ḳabż eyler ẓālimler‐iken nefslerine,eyideler anlara: Ne iş üstine‐y‐idüñüz? Eyideler ki: Biz ża‘īf olmış‐ıduḳ yiryüzinde. Eyideler: Degül mi‐di Tañrı Ta‘ālānuñ yirleri geñişlik? Pesġazālıġ‐ıçun sefer eyleye‐y‐düñüz anda. Anlaruñ duracaḳ yirleri ṭamudur, neḳatı yaman varacaḳ yirdür ol.
Līkin ża‘īf olanlar, er kişilerden, ‘avratlardan, oġlanlardan anlar ki güçleriyitişmez, ḳuvvetleri daḫı yoḳdur, yol daḫı bilmezler gitmege.
Anlar illā ki Tañrı Ta‘ālā baġışlaya suçlarını, Tañrı Ta‘ālā ‘afv eyleyi‐cidür yazuḳlar baġışlayıcıdur.
Daḫı kim sefer eylese ġazālıḳa Tañrı yolında, ṭapar yir yüzinde çoḳni‘metler ve giñlikler. Daḫı kim çıḳsa evinden sefer eyleyüp Allāh yolına,daḫı nebī yolına, özine ölüm yitişse taḥḳīḳ anuñ ecri Tañrı üstinedür. DaḫıTañrı Ta‘ālā günāhlar baġışlayıcıdur, raḥmet idicidür.
Daḫı ḳaçan sefer eyleseñüz yir yüzinde sizüñ üstüñüze yazuḳ yoḳdur ḳıṣaeylemekde namāzı, eger ḳorḳsañuz fitnesinden kāfirlerüñ. Taḥḳīḳ kāfirler size düşmandur, ulu düşmanlar.
Daḫı ḳaçan anlar‐ıla olsañ seferde, namāz durġursañ anlar‐ıla cemā‘atı ikiṭāyife eyle. Bir ṭāyife dursunlar senüñle namāza, bir rek‘at ḳılsunlar, silāḥlarınalsunlar, düşmana ḳarşu dursunlar, ḳaçan secde eyleseler. Pes olsun‐lar ardlaruñuzda bir ṭāyife, daḫı gelsünler ki namāz ḳılmamışlardur, namāzḳılsunlar senüñle bir rek‘at daḫı. Alsunlar ḥaẕerlerini, kāfirlerden ṣaḳınsunlar,silāḥlarını daḫı alsunlar. Tañrıdan isterler kāfirler ki siz ġāfil olasız silāḥla‐ruñuzdan, ḳumāşlaruñuzdan. Meyl eyleyeler sizüñ üstüñüze bir meyl ey‐lemek. Daḫı günāh yoḳdur üstüñüze, eger zaḥmet olsa size yaġmurdan, yāḫasta olsañuz silāḥlaruñuzı ḳoymaḳda yazuḳ yoḳdur. Daḫı aluñuz ḥaẕerle‐rüñüzi, ṣaḳınuñuz kāfirlerden. Taḥḳīḳ Tañrı Ta‘ālā yaraḳladı kāfirler‐çün ẕelīlidici ‘aẕāb.
Pes ḳaçan düketseñüz namāzı ẕikr eyleñüz Tañrı Ta‘ālāya dururken veotururken yanuñuz üstine yatarken daḫı. Pes ḳaçan imin olsañuz ḳorḳu‐dan, durġuruñuz namāzı. Taḥḳīḳ namāz farż olmışdur mü’minler üs‐tine, yazılmışdur vaḳtı bile.
Süst olmañuz ḳavm istemekde, eger siz zaḥmet çekseñüz anlar daḫı zaḥmetçekseler siz zaḥmet çeker gibi. Daḫı umarsız Tañrıdan anlar umduġı nesne‐leri. Daḫı Tañrı Ta‘ālā bilicidür, ḥikmetler issidür.
Biz indürdük saña yā Muḥammed kitāb ḥaḳḳ‐ıla ḥükm eylemeg‐içün senḫalḳ arasında Tañrı Ta‘ālā saña bildürgen ḥaḳḳ ‘ilm‐ile, daḫı sen ḫāyinler‐çün çekişmege.
Daḫı yarlıġamaḳ dile Tañrıdan. Taḥḳīḳ Tañrı Ta‘ālā günāhlar baġışlayıcı‐dur, raḥmet idicidür.
Çekişme ol kişiler‐çün ḫāyinlıḳ iderler nefslerine. Taḥḳīḳ Tañrı Ta‘ālā sev‐mez ol kişileri ki ḫāyinlerdürler, yamanlardurlar.
Ṣaḳlarlar ḫāyinlıġı ḫalḳdan, līkin ṣaḳlayamazlar Tañrıdan, ol Tañrı Ta‘ālāözleri biledür söyleşüp yatduḳları vaḳt Tañrı Ta‘ālā rāżī olmaduġısözleri daḫı. Tañrı Ta‘ālā anlar işledügini bilmişdür.
Hā siz hā anlar çekişdüñüz anlar‐çun dünyā dirliginde, pes kim çekişürTañrı Ta‘ālā‐y‐ıla anları ḫalāṣ eylemeg‐içün. Ḳıyāmet günine yā kim olurvekīl anlar‐çun.
Daḫı kim yamanlıḳ işlese, yā nefsine ẓulm eylese, andan ṣoñra Tañrıyaistiġfār eylese ṭapar, Tañrı Ta‘ālā günāhlar baġışlayıcıdur raḥmet idicidür.
Daḫı kim yamanlıḳ ḳazansa öz nefsi‐çün ḳazanur. Anı daḫı Tañrı Ta‘ālābilicidür, ḥikmetler issidür.
Daḫı kim günāh işlese ḳazansa yamanlıḳ ḳazansa andan ṣoñra bıraḳsa anıişlemeyen kişi üstine, taḥḳīḳ bühtān eylemişdür, ulu günāha düşmişdür.
Eger Tañrı Ta‘ālānuñ fażlı olmasa‐y‐dı üstüñüze, raḥmeti daḫı, ḳaṣd eylerdi bir ṭāyife anlardan seni azdurmaġa. Anlar azdurmazlar illā kendülerini.Saña ziyān daḫı eylemezler bir neste birle. Daḫı indürdi Tañrı Ta‘ālāsenüñ üstüñe Ḳur’ānı, ḥikmeti daḫı ve ögretdi saña sen bilmegen nesneleri.Daḫı Tañrı Ta‘ālānuñ keremi uludur senüñ üstüñe.
Ḫayr yoḳdur anlaruñ çoḳ gizlü söyleşdüklerinde, illā ol kişi kim ṣıdḳ eyle‐mege buyursa, yaḫşılıġa buyursa yā ṣulḥ eylemek buyursa ḫalḳ ortasında.Daḫı kim anı işlese istemeg‐içün Tañrı rāżīlıġını aña virür‐biz ulu müzd.
Daḫı kim düşman olsa nebīye, özine bellü olġandan ṣoñra doġru yol, daḫıuysa mü’minler yolından özge yola, āḫiretde cehenneme givürür‐biz anı.Ne yaman varacaḳ yirdür ol.
Tañrı Ta‘ālā yarlıġamaz özine şirk getürmege ve yarlıġar andan özgesinikime dilese. Daḫı kim kāfir olsa Tañrıya, taḥḳīḳ ol azmışdur, ḥaḳdanıraḳ azġunluḳ.
Anlar du‘ā eylemezler Tañrıdan özge illā dişiler ki el‐melā’iketübenātu’llāh dimişlerdür. Daḫı du‘ā eylemezler illā mel‘ūn şeyṭāna.
Tañrı Ta‘ālā la‘net eyledi aña. Ol şeyṭān eyitdi: Azdurur‐men senüñ ḳulla‐ruñdan bir bölük ki ezelden yazılupdur.
Daḫı anları azġunluġa bıraḳur‐men yalan va‘deler‐ile. Daḫı buyurur‐menanlara ḳulaḳların keseler ḥayvānlaruñ, daḫı buyurur‐men anlara taġyīr ide‐ler Tañrı ḫalḳını. Daḫı kim ki şeyṭānı dost idine Tañrı Ta‘ālādan özge, uluziyān eylemek dünyāyı ve āḫireti.
Şeyṭān va‘de eyler anlara bāṭıl va‘de eylemek. Daḫı va‘de eylemez şeyṭānanlara illā bāṭıl işler.
Anlaruñ varacaḳ yirleri ṭamudur. Daḫı ṭapmazlar andan ḫalāṣ olacaḳ yir.
Daḫı ol kişiler ki īmān getürdiler daḫı ‘amel‐i ṣāliḥ işlediler givürür‐biz anları uçmaḳlara ki aḳar aġaçları altında ırmaḳlar. Ebedī ḳalurlar anuñiçinde. Tañrı Ta‘ālā va‘desi ḥaḳdur, daḫı kimüñ sözi girçekdür Tañrıdanözge?
Siz istegen gibi degüldür, kitāb ehli istegen gibi degüldür ki yamanlıḳ işle‐se cezāsın görür. Daḫı ṭapmaz özine Tañrıdan özge yardım idici, nuṣret vi‐rici.
Daḫı kim ṣāliḥ ‘amel işlese irkekden yā dişiden ol Müselmān‐iken anlargirerler cennete. Daḫı ẓulm olmaz anlara bir ẕerre ḳadarınca.
Daḫı kimüñ yaḫşıraḳdur ol kişiden kim ıṣmarladı yüzini Tañrıya ol yaḫşılıḳiderken daḫı uydı İbrāhīm milletine aru i‘tiḳād‐ıla? Daḫı Tañrı Ta‘ālāİbrāhīmi dost idindi.
Daḫı Tañrı Ta‘ālānuñdur her ne kim göklerde‐y‐ise ve her ne kim yirde‐y‐ise. Daḫı Tañrı Ta‘ālā her nesneyi bilicidür.
Fetvā isterler senden ‘avratlar ḥaḳḳında. Eyit yā Muḥammed: TañrıTa‘ālā fetvā virür size daḫı üstüñüze oḳunan nesne Ḳur’ān içinde, ol ‘av‐ratlar ḥaḳḳında ki yetimleri vardur virmezsiz anlara yazılan ḥaḳlarını, daḫıraġbet idersiz anları evlenmege, daḫı fetvā virür ża‘īf oġlanlar ḥaḳḳında size ki vaṣī olduġuñuz yetimlere ‘adl eyleyesiz. Daḫı kim işleseñüz ḫayrdan TañrıTa‘ālā anı bilicidür.
Eger bir ‘avrat ḳorḳsa erinden ḳaçmaġa yā terk eylemege yazuḳ yoḳdurikisi üstine ṣulḥ eylemekde ortalarında. Daḫı ṣulḥ yigrekdür. Nefsler baḫīl‐lıḳ üstine ẟābitdür. Daḫı eger iḥsān eyleseñüz ve Tañrıdan ḳorḳsañuz, taḥḳīḳTañrı Ta‘ālā siz işledü[gü]ñüzi bilicidür.
Daḫı gücüñüz yitişmez ‘adl eylemege ‘avratlar ortasında ḳatı cehdeyleseñüz. Daḫı pes meyl eylemeñüz barça meyl eylemegi ya‘nī öñinde sev‐meñüz, ḳoyarsız ol ‘avratları aṣılmış gibi. Daḫı eger ṣulḥ itseñüz Tañrıdanḳorḳsañuz, Tañrı Ta‘ālā günāhlar baġışlayıcıdur, raḥmet idicidür.
Eger biri birinden ayrılsalar Tañrı Ta‘ālā bay ider her birini ni‘metlerinden.Tañrı Ta‘ālā ġāyetde ġanīdür, ḥikmetler issidür.
Tañrı Ta‘ālānuñdur her ne kim göklerde var ve her ne yirde‐y‐ise. Taḥḳīḳbiz vaṣiyyet eyledük kitāb virilen kişilere sizden burun, size daḫı vaṣiyyeteyledük ki Tañrıdan ḳorḳuñuz. Eger siz kāfir olsañuz Tañrı sizden ġanīdür.Taḥḳīḳ Tañrınuñdur her ne kim göklerde var‐ısa ve her ne kim yirde var‐ısa.Daḫı Tañrı Ta‘ālā ġanīdür, meşkūrdur ef‘ālinde.
Tañrı Ta‘ālānuñ ḫalḳı mülkidür gökler ehli, yir ehli daḫı. Tañrı Ta‘ālā daḫıyitişür ḥaḳ vekīl olmaġa.
Eger dilese Tañrı Ta‘ālā sizi giderür iy ādemīler, daḫı getürür öz[ge]kişileri. Daḫı Tañrı Ta‘ālā anuñ gibi işlemege ḳādirdür.
Kim ister‐ise dünyā ẟevābını pes vardur Tañrı Ta‘ālā ḳatında dünyā ẟevābı,āḫiret ẟevābı daḫı. Daḫı Tañrı Ta‘ālā işidicidür, göricidür.
İy īmān getüren kişiler, oluñuz doġrular ‘adl bile, ḥaḳḳ‐ıla ṭanuḳluḳ vi‐rüñüz Tañrı‐çun nefslerüñüz üstine olsa daḫı, ata ana üstine olsa daḫı,ḳarāyibler üstine daḫı olsa. Eger bay olsa yā dervīş olsa Tañrı Ta‘ālā anla‐ruñ mu‘īnidür. Pes hevāya uymañuz, ‘adl eylemegi ḳomañuz. Eger meyleyleseñüz yā yüz dönderseñüz Tañrı Ta‘ālā siz işlegeni bilicidür.
İy īmān getüren kişiler, īmān getürüñüz Tañrı Ta‘ālāya, peyġamberinedaḫı, ol kitāba daḫı indi peyġamberi üstine ya‘nī Ḳur’ān, ol kitāba daḫı in‐dürildi peyġamberden burun. Daḫı kim kāfir olsa Tañrı Ta‘ālāya, fe‐riştehlerine daḫı, kitāblarına daḫı, peyġamberlerine daḫı, ḳıyāmet günine daḫı,pes azmışdur ol ıraḳ azġunluḳ doġru yoldan.
Ol kişiler ki īmān getürdiler andan ṣoñra kāfir oldılar, andan ṣoñra īmān ge‐türdiler, andan ṣoñra kāfir oldılar, andan ṣoñra arturdılar küfrlerini, TañrıTa‘ālā anlaruñ günāhların baġışlamaz, daḫı hidāyet virmez anlara doġru yola.
Muştıla münāfıḳları ki vardur anlar‐çun yürekler acıdıcı ‘aẕāb.
Anlar ol kişilerdür kim kāfirleri dost idinürler mü’minlerden özge. İsterlermi anlardan ‘izzeti? Taḥḳīḳ barça ‘izzet Tañrınuñdur.
Taḥḳīḳ indi sizüñ üstüñüze Ḳur’ān, ḳaçan işitseñüz ki Tañrınuñ işlerinekāfir olsalar yā masḫaralıġa alsalar anlar‐ıla bile oturmañuz, anlar girme‐yince özge söz içine. Taḥḳīḳ siz ol vaḳtda anlar gibi olursız. TaḥḳīḳTañrı Ta‘ālā cem‘ eyler münāfıḳları, kāfirleri daḫı cehennem içine barçasını.
Ol kişiler ki size muṣībet ṣaḳlaşurlar. Eger size nuṣret gelse Tañrıdan ey‐dürler ki biz sizüñ‐ile degül mi‐dük? Eger kāfirlere naṣīb olsa eydür: Bizsizüñ‐çün meyl eyleyüp ḳurtarmaduḳ mı sizi mü’minlerden? Tañrı Ta‘ālāḥükm eyler sizüñ ortañuzda ḳıyāmet güninde daḫı. Tañrı Ta‘ālā ḳılmazkāfirlere mü’minler üstine yol.
Taḥḳīḳ münāfıḳlar aldamaḳ isterler Tañrı Ta‘ālā[yı]. Aldamaḳları cezāsınvirür Tañrı anlara. Daḫı ḳaçan namāza dursalar kāhillıġa dururlar, riyāiderler ḫalḳ görsün diyü. Daḫı ẕikr eylemezler Tañrı Ta‘ālā[yı] illā az.
Anlar ikisi arasında perākendedürler, kāfirler bile olmazlar mü’minler‐iledaḫı olmazlar. Kimi ki Tañrı Ta‘ālā azdursa anuñ hidāyetine yol ṭap‐mazsın.
İy īmān getürenler, kāfirleri dost idinmeñüz mü’minlerden özge. İstermisiz ḳılmaġa Tañrı Ta‘ālā sizüñ üstüñüze ulu ḥüccet?
Taḥḳīḳ münāfıḳlar yirleri cehennemüñ aşaġa dibindedür, daḫı ṭapmazlarözlerini ‘aẕābdan ḳurtarıcı.
Līkin tevbe iden kişiler, daḫı eylük eyleyenler, daḫı ṣıġınanlar Tañrıya, daḫıiḫlāṣ idenler dīnleri Tañrıya. Pes anlar mü’minler‐ile olurlar cennetde. DaḫıTañrı Ta‘ālā virse gerek mü’minlere ulu müzd.
Ne eyler Tañrı Ta‘ālā size ‘aẕāb eylemege eger şükr eyleseñüz yā īmāngetürseñüz? Tañrı Ta‘ālā meşkūrdur ef‘ālinde, her nesneyi bilicidür. |
Tañrı Ta‘ālā sevmez ḳatı söylemegi yaman söz‐ile. Līkin ol kişi maẓlūm‐dur, aña yazuḳ yoḳdur. Daḫı Tañrı Ta‘ālā işidicidür, bilicidür.
Eger ḫayrı āşikāre eyleseñüz yā gizleseñüz anı, yā ‘afv eyleseñüzyaman nesnelerden, taḥḳīḳ Tañrı Ta‘ālā ‘afv idicidür, ḳādirdür.
Taḥḳīḳ ol kişiler ki kāfir oldılar Tañrıya, peyġamberlerine daḫı, isterler ayırmaġa Tañrı‐y‐la peyġamberler arasında ve eydürler: Īmān getürür‐biz birniçesine nebīlerüñ, daḫı kāfir olur[‐biz] bir niçesine. Dilerler idinmegeanuñ ortasında bir yol daḫı.
Anlardur girçekden kāfirler, daḫı biz yaraḳlamış‐biz kāfirler‐çün ẕelīl idici‘aẕāb.
Daḫı ol kişiler ki īmān getürdiler Tañrıya, peyġamberlerine daḫı, daḫıayırmazlar anlardan bir kimse ortasında, anlara biz virsevüz gerekmüzdlerini. Daḫı Tañrı Ta‘ālā yazuḳlar baġışlayıcıdur, raḥmet idicidür.
İsterler senden yā Muḥammed Yehūdiler ki kitāb indürsin üstlerine gök‐den. Taḥḳīḳ istediler Mūsādan ulu nesne. Eyitdiler ki göster bizeTañrı Ta‘ālā[yı] āşikāre görelüm, didiler. Pes helāk eyledi anları ıldırımẓulmleri sebebi‐y‐ile. Andan ṣoñra buzaġuyı ma‘būd idindiler özlerinemu‘cizātlar gelgenden ṣoñra. Pes baġışladı anlara anı, daḫı virdük Mūsāyabellü idici burhānı ki Tevrītdür.
Daḫı götürdük anlar üstine bıraḳmaġ‐ıçun Ṭūr ṭaġını ‘ahdleri sebebi‐y‐ile.Daḫı eyitdük anlara ki: Girüñüz ḳapudan secde eyleyüp ve eyitdük anlara:Ta‘addī eylemeñüz sebt güninde didük. Daḫı alduḳ özlerinden ulu and içmek.
‘Ahdlerini bozmaḳ sebebi‐y‐le ve kāfir olduḳları sebebi‐y‐le TañrıTa‘ālānuñ āyetlerine, daḫı öldürdükleri‐çün nebīleri ḥaḳsuz, la‘net itdükanlara, daḫı eyitdükleri‐çün yüreklerümüz yapılmışdur. Bel ki mühr urdıTañrı Ta‘ālā yüreklerine küfrleri sebebi‐y‐le. Pes īmān getürmezler illā azkişiler.
Daḫı küfrleri sebebi‐y‐le ki eyitdiler Meryem ḥaḳḳında ulu bühtān.
Daḫı eyitdiler: Öldürdük Mesīḥi ki Meryem oġlı ‘Īsādur, Tañrıpeyġamberidür. Daḫı öldürmediler anı, aṣmadılar anı daḫı. Līkin añabeñzer kişi aṣdılar. Taḥḳīḳ ol kişiler ki çekişdiler ‘Īsā ḥaḳḳında, şek içinde‐dürler, ḥaḳīḳat ‘ilmin bilmezler. Līkin gümānā uyarlar, yaḳīn öldürmedileranı.
Līkin Tañrı Ta‘ālā anı göge çıḳardı. Daḫı Tañrı Ta‘ālā ‘azīzdür, ḥikmetlerissidür.
Daḫı kitāb ehlinüñ bir niçesi īmān getürecekdür aña ölmezden burun. Daḫıḳıyāmet güninde anlar üstine ṭanuḳ olsa gerek.
Ẓulmleri sebebi‐y‐ile Yehūdilerüñ ḥarām eyledük üstlerine yaḫşı ni‘metleriki anlara ḥalāl olmış‐ıdı, daḫı yüz dönderdüklerinden ötürü çoḳ çoḳ Tañrı yo‐lından.
Daḫı ribā almaḳ sebebi‐y‐le taḥḳīḳ nehy olduġından ṣoñra, daḫı yidüklerisebebi ile ḫalḳ māllarını bāṭıl bile. Daḫı biz yaraḳladuḳ kāfirlere anlar‐dan yürekleri yandurıcı ‘aẕāb.
Līkin kāmil olan kişiler ‘ilm içinde daḫı mü’minler inanurlar saña inenkitāba, yā Muḥammed ve senden burun inen kitāba daḫı, daḫı durġuranlarnamāzı, daḫı virenler zekātı, daḫı īmān getürenler Tañrı Ta‘ālāya, ḳıyāmetgünine daḫı. Anlara virsevüz gerek ulu müzd.
Taḥḳīḳ biz vaḥy eyledük saña yā Muḥammed, nite kim vaḥy eyledük Nūḥpeyġambere, Nūḥdan ṣoñra gelen nebīlere daḫı, daḫı nite kim vaḥy eyledük İbrāhīme, daḫı İsmā‘īle, daḫı İsḥāḳa, daḫı Ya‘ḳūba, daḫı Ya‘ḳūb oġlanlarına,daḫı ‘Īsāya ve Eyyūba, daḫı Yūnus ile Süleymāna, daḫı virdük DāvūdaZebūrı.
Daḫı özge nebīlere vaḥy eylegen gibi ḫaber virdük anlardan saña bundanburun, daḫı özge nebīleri ki ḫaberlerin virmedük saña. Taḥḳīḳ söylediTañrı Ta‘ālā Mūsāya söylemek.
Evvel nebīler viribidük muştılamaġa cenneti mü’minlere, daḫı ḳorḳutmaġ‐ıçun kāfirleri cehennemden, ḥattā ki ḫalḳuñ ‘öẕri olmaya Tañrı ḥażretindenebīler gelgenden ṣoñra. Daḫı Tañrı Ta‘ālā ‘azīzdür, ḥikmetler issidür.
Līkin Tañrı Ta‘ālā ṭanuḳluḳ virür ki saña indürdügi kitāb ḥaḳdur, indürdi anı‘ilmi bile, feriştehleri daḫı ṭanuḳluḳ virürler, daḫı yitişür Tañrınuñṭanuḳluġı.
Taḥḳīḳ ol kişiler ki kāfirler oldılar, daḫı azdurdılar ḫalḳı Tañrı Ta‘ālā yolın‐da. Taḥḳīḳ doġru yoldan azdı ıraḳ azışmaḳ.
Taḥḳīḳ ol kişiler ki kāfir oldılar, daḫı ẓulm eylediler. Tañrı Ta‘ālā anlaruñyazuḳların baġışlamaz, hidāyet [daḫı] virmez anlara doġru yola.
İllā cehennem yolına, ebedī ḳalurlar anda. Daḫı ol Tañrı Ta‘ālāya geñezdür.
İy ādemīler, taḥḳīḳ size peyġamber geldi ḥaḳḳ‐ıla Çalabuñuzdan. Pesinanuñuz aña, ḫayrludur size, daḫı eger kāfir olsañuz, pes Tañrınuñdur her neki göklerde var‐ısa ve yirlerde var‐ısa. Daḫı Tañrı Ta‘ālā bilicidür, ḥikmet‐ler issidür.
İy kitāb ehli, bāṭıl üstine olmañuz dīnüñüzde, daḫı eyitmeñüz Tañrı Ta‘ālāḥaḳḳında illā ḥaḳsuz. Taḥḳīḳ ‘Īsā peyġamber oġlıdur [Meryemüñ]. Tañrı‐nuñ Resūlidür, daḫı kelimesidür ki gönderdi anı Meryeme, daḫı rūhu’llāhdur. Pes īmān getürüñüz Tañrı Ta‘ālāya, nebīlerine daḫı. daḫı eyitmeñüz TañrıTa‘ālā ḥaḳḳında ki üçdür. Dönüñüz, ḳaytuñuz bu sözden, size ḫayrludur. Taḥḳīḳ Tañrı Ta‘ālā bir tañrıdur, andan özge yoḳdur. Yüceldi, münezzeh oldıol Tañrı oġlı ḳızı olmaḳda. Anuñ ḫalḳı mülkidür gökler ehli, yirler ehli daḫı.Daḫı Tañrı Ta‘ālā yitişür vekīl olmaġa.
‘Ārlanmaz ‘Īsā Tañrı Ta‘ālānuñ ḳulı olmaḳdan, muḳarreb feriştehler daḫı‘ārlanmaz. Daḫı kim ‘ārlansa anuñ ḳulluġına, daḫı büyüklense pesdirse gerek Tañrı Ta‘ālā anları ḥażretine barçası[nı].
Ammā ol kişiler kim īmān getürdiler, daḫı eylük eylediler, tamām virsegerek Tañrı Ta‘ālā anlara müzdlerini, daḫı artursa gerek kereminden.Ammā ol kişiler kim ‘ārlandılar ve büyüklendiler, ‘aẕāb itse gerek anlara yürekler acıdıcı ‘aẕāb. Daḫı ṭapmazlar kendülere Tañrı Ta‘ālādan özge yardımidici, ‘aẕābdan ḳurtarıcı daḫı. |
İy ādemīler, taḥḳīḳ geldi size mu‘cizātlar ki Ḳur’āndur sizi yaradan Tañrı‐dan. Daḫı indürdi size āşikāre olur nūr ki Ḳur’āndur.
Daḫı ol kişiler kim īmān getürdiler Tañrı Ta‘ālāya, daḫı ṣıġındılar aña. Givürsegerek anları kendü raḥmetine, daḫı keremine, daḫı hidāyet virür anlaraḥażretine varmaġa doġru yol[a].
Fetvā isterler senden, eyit yā Muḥammed: Tañrı Ta‘ālā size fetvā virürKelāle ḥaḳḳında. Bir kişi helāk olsa oġlı ḳızı olmasa, yā atası anası ol‐masa, ḳız ḳardaşı olsa, pes anuñ naṣībi buçuḳdur terekesinden. Daḫı ḳardaşımīrāẟı barça olur ḳız ḳardaşuñ oġlı ḳızı olmasa. Pes eger iki ḳız ḳardaş olsaiki ẟülüẟ alurlar tereke mālından. Daḫı çoḳ olsalar ḳardaşlar irkekler ve ‘av‐ratlar, irkek naṣībi iki dişi naṣībi ḳadarıncadur. Tañrı Ta‘ālā beyān eyler si‐ze, ḥattā ki azmayasız. Daḫı Tañrı Ta‘ālā barça nesneyi bilicidür.