Hûd Suresi 71. Ayet

Bu kıssa Hûd sûresinde anlatılan kıssaların dördüncüsü olup ana konusu itibariyle Lût aleyhisselâm ve kavmini ele almaktadır. Lût, Tevrat’a göre, Güney Bâbil’deki Ur şehrinin yerlilerinden ve Hz. İbrâhim’in kardeşi Haran’ın oğludur; amcası İbrâhim ile birlikte Irak’tan ayrılıp önce Filistin’e; daha sonra da Ölüdeniz (Lût gölü) kıyısındaki Sodom ve Gomore’ye yerleşmişti. Bu sebeple “Lût kavmi” tabiri Hz. Lût’un mensup olduğu kavmi ifade etmeyip onun aralarında yaşamaya karar verdiği ve peygamber olarak görevlendirildiği Sodom sakinlerini ifade etmektedir” (bk. Tekvîn, 11:27-31; 13:11-13). Hz. Lût’un ikamet ettiği Sodom halkı, inkârcı oldukları gibi ahlâksızlık ve sapık ilişkiler içinde bulunuyorlardı. İşte Lût bu kavmi ıslah etmekle görevlendirilmişti (bk. A‘râf 7:80); ancak yöre halkı onun nasihatlerini dinlemedi ve sapık ilişkilerine devam ettiler; Allah Teâlâ da onları helâk etmek üzere elçilerini gönderdi. Kur’ân-ı Kerîm elçilerin kimler olduğu hakkında ayrıntılı bilgi vermemekle birlikte müfessirler bunların insan şekline girmiş melekler olduğunu kabul ederler (Râzî, XVIII, 23; Reşîd Rızâ, 127). Lût, aynı çağda Filistin’de ikamet eden Hz. İbrâhim’in yeğeni olduğu için olay İbrâhim’i de ilgilendiriyordu. Bu sebeple Allah’ın elçileri, durumdan onu haberdar edip ümmeti hakkında herhangi bir korkuya kapılmamasını sağlamak için öncelikle onu ziyaret ettiler. Hz. İbrâhim, misafirlerin yemeğe el uzatmadıklarını görünce durumlarından şüpheye kapıldı. Melekler, Lût kavmini helâk etmek için geldiklerini haber verdikten sonra İbrâhim’e inananların bu felâketten kurtulacağını söyleyerek onu rahatlattılar. Kitâb-ı Mukaddes’e göre çocuk müjdesi verildiğinde Hz. İbrâhim 100 yaşında, eşi Sâre ise doksan yaşında bulunuyordu (Tekvin, 17:17). Hicr sûresinin 54. âyetinde Hz. İbrâhim’in de yaşlılığı sebebiyle olayı yadırgadığı bildirilmektedir. Melekler, müjdeye şaşıran peygamber hanımını, bir müminin Allah’ın işine şaşmaması gerektiğini söyleyerek teskin ettiler. Zira tabiat kanunlarını koyan Allah’tır; bu kanunlar kâinatta cârî olmakla beraber Allah’ın iradesini sınırlayamaz; O, istisnaî tasarruflarla mûcizeler yaratır ve peygamberlerini destekler.

Hz. Sâre’nin aldığı haberle ilgili durumunu ifade eden [dahıket] fiili Mücâhid ve İkrime gibi müfessirlere göre “hayız görmek” anlamına gelmektedir. Bu fiil eğer “gülmek” anlamına geliyorsa, Hz. Sâre gülmeyi hem şaşkınlıktan dolayı gerçekleştirmiş olabilir; hem de bu gülme bir sevinç görüntüsü olarak yorumlanabilir.  

1- Rahatladı.  

bk. Kur’an-ı Kerim, 2:133; 15:54.  

Bkz. 2:133, 15:54Hz. Yâkûb, Hz. İshak’ın oğludur, İshak da Hz. İbrahim’in. Hz. İshak, Sâre’den dünyaya gelmiş, Hz. İbrahim’in diğer eşi Hacer’den de Hz. İsmail dünyaya gelmiştir. Yani bu durum da Hz. İbrahim iki peygamber babası ve bir peygamber dedesidir.  

1 (ضَحِكَ) fiili Arapçada mecâzen “hayız görmek” anlamına da gelir. Esasen Hz. İbrahim’in eşinin önce gülüp, sonra çocukla müjdelenmesi âyetin zahirine pek uymadığı düşüncesiyle yukarıda mecâzî anlam tercih edilmiştir. (Kurtubî, Taberî) Ancak bu fiile “gülmek” anlamı da verilebilir. (Celâleyn) Bu durumda âyetin anlamı; “(Bunun üzerine İbrahim’in) ayakta duran karısı(nın yüzü) güldü. Biz de o (kadı)na İshak’ı, İshak’ın arkasından da Yâkûb’u müjdeledik.” şeklinde olur.2 Yâkûb (a.s), İshak (a.s)’ın oğludur.  

[1767] Veya: “..haber üzerine gülmeye başladı”. Tercihimiz ed-dahikin “inkişaf, uyanma, olgunlaşma ve buluğ” anlamından dolayıdır (Mekâyîs). Allame Tabatabâi de bu mânayı tercih etmiştir (Bkz: el-Mîzân). Aşağı aldığımız yaygın mâna olan “gülmeye başladı” da muhtemel olmakla birlikte, tercihimiz olay örgüsüyle daha bir uyumludur. [1768] Müjde Sâre’ye verildi, çünkü çocuk hasretini o çekiyordu. Zira Hz. İbrahim’in Hacer’den bir oğlu vardı. Eski Ahid’i tahrif edenlerin zannına göre Sara’yı Tanrı hamile bırakmıştır: “Tanrı, demiş olduğu gibi Sarayı ziyaret etti. Ve Rab Sara’ya söylemiş olduğu gibi etti. Ve Sara gebe kaldı.” (Tekvin 21:1-2) Bu cümleler, “insana dönüşen Tanrı” (Antropomorfik) tasavvurunun birçok örneğinden sadece biridir. Bu, sorunlu Yahudi tanrı tasavvurunun nerelere kadar varabileceğinin ibretlik bir örneğidir.