Bu ayet Hafs Mushafı sırasına göre baştan 248, sondan 5989. ayet; 2. sure ve Bakara Suresinin 241. ayetidir. Bakara Suresi 241. ayetinin kelime sayisi 6, harf sayısı 34 ve toplam ebced değeri ise 2436 olarak hesaplanmıştır. Bakara Suresinin toplam ebced değeri 1820072 olarak hesaplanmıştır. Ebced sayımlarında varsa ء Hemze harfi dahil olarak sayılmıştır. Bu sure الم hurufu mukatta harfleriyle başlamaktadır. Bu ayette ا (5) ل (6) م (4) bulunuyor.
Zifaf yapılmadan boşanmış kadınlara nikâh akdi yapılırken mehir belirlenmemişse bunun yerine geçecek bir şeyin verilmesi 236. âyette emredilmişti ve bu emri birçok müctehid bağlayıcı (vücûb için) olan bir emir olarak yorumlamışlardı. Burada bütün boşanan kadınlara, takvâ sahibi (Allah’ın rızâsını gözeten, azabından sakınan) kocaların, gönül alıcı bir şeyler vermesinin borç olduğu ifade buyurulmuştur. 236. âyette geçen borcun bağlayıcı olmayan, iyilik severlerin yapacağı bir vicdan borcu olduğunu düşünen müctehidler buradaki borcu da öyle anlamış ve bunu, kısa veya uzun bir müddet hayatı paylaştığı kadına onu boşayan kocası tarafından bir şeyler verilerek gönlünü almasının, iyi duygularla ayrılmayı sağlamasının güzel olacağı gerekçesine bağlamışlardır. Bunu mehir dışında ödenmesi gerekli bir boşama tazminatı olarak anlayanlar da vardır.
Mehmet Okuyan
[Muttakî]ler (duyarlı olanlar) üzerine bir borç olarak, boşanmış kadınların uygun bir şekilde (kocalarından) menfaat sağlaması (onların hakkıdır).
Boşanan (kadın) ların (iddet bekleme süresince) ma’ruf (örfe uygun) bir tarzda yararlanma (ve geçim pay) ları vardır. Bu, (günahtan) sakınanlar üzerinde bir hak ve farz olan bir görevdir. (Eğer boşanırlarken, karşılıklı rıza ile bir nafaka anlaşmasına varmışlarsa, hâkim tarafından verilen karara uyulmalıdır.)
[Not: İddet; boşanan kadınların “Mecburi bekleme süresi” için kullanılır. Bu süre dolmadan, başkasıyla evlenmesi haramdır. 1- Boşanıp da hamile olmayan kadınların iddeti; 3 hayız görme ve temizlenme müddeti (100 gün) kadardır. 2- Kocası ölen kadınların iddeti -bekleme süresi- ise; a- Eğer gebe ise, doğum yapıncaya kadar geçen zamandır. b- Şayet gebe değillerse iddetleri 4 ay 10 gün (130 gün) olacaktır. 3- Hayızdan kesilmiş yaşlı kadınların iddeti ise 3 aydır.]
Abdulbaki Gölpınarlı
Boşanan kadınlar için de artık ve eksik olmamak üzere bir şey vermek gerek. Bu da sakınanlara bir borçtur.
Boşanmış kadınların hakkaniyet ölçüleri içinde, Kur'ân'ın ve sünnetin hükümlerine göre, meşrû bir şekilde, geleneğe, İslâmî kurallarla örtüşen örfe uygun bir menfaat sağlamaları haklarıdır. Bu Allah'a sığınıp, emirlerine yapışarak günahlardan arınıp, azaptan korunanlar, kulluk ve sorumluluk şuuruyla, haklarına ve özgürlüklerine sahip çıkarak şahsiyetli davranan, dinî ve sosyal görevlerinin bilincinde olan mü'minler üzerine düşen bir sorumluluktur.
Boşanmış kadınların, örfe uygun (meşru) bir şekilde (kocalarından) menfaat sağlamak (nafaka almak) hakları vardır. Bu, Allah'ın emirleri doğrultusunda yaşamak isteyen herkes için bir görevdir.
Cemal Külünkoğlu Bakara Suresi 241. Ayet Açıklaması
Bu hüküm, haksız yere boşanmış olan kadınlarla ilgilidir. Kocanın maddi durumu ve zamanın sosyal şartları belli olmadığı için de boşanan kadınlara, evlenmedikleri sürece ve yeniden evleninceye kadar ödenen nafakanın miktarı da belirlenmemiştir. Bu miktar zamana ve toplumsal şartlara göre değişebilmektedir. Bu konuda iyi bir empati kurması gereken erkek, haksızlığa ve fırsatçılığa meyletmeden üzerine düşeni yapmalıdır.
Diyanet İşleri (Eski)
Boşanan kadınları, haksızlıktan sakınanlara bir borç olmak üzere, uygun bir surette faydalandırma vardır.
İsmail Hakkı İzmirli Bakara Suresi 241. Ayet Açıklaması
[9] Zikrolunan müt'a veyahut kadr-i maruf üzere iddet nafakası.
Kadri Çelik
Boşanmış kadınlara (farz olarak biçilenlerin yanı sıra) uygun bir hediye (vermek de erkekler üzerinde bir borçtur. Bu) Takva sahipleri üzerinde bir haktır.
Boşanmış kadınların, adâlet ölçülerine uygun biçimdekocalarından nafaka alma hakları vardır. İslâm toplumunda hâkim, içinde bulundukları toplumsal şartları ve eşlerin durumunu göz önüne alarak, nafakanın süresini ve miktarını belirler. Kadın, henüz süre dolmadan evlenecek olursa, nafaka sona erer. Yeme içme, giyinme, barınma gibi ihtiyaçlardan ibaret olan bu hakkı ödemek ve ödenmesini sağlamak, haksızlıktan sakınanların boynunun borcudur.
1 Nafaka: Azık, yiyecek, ev reisinin sağlamak zorunda olduğu yiyecek, giyecek, mesken ve benzeri şeyler. “Nafaka” kökünden infâk; hayır yolunda mal sarf etmek demektir. İslâm'da aile reisi olarak kadının ve çocukların geçimini sağlama görevi erkeğe verilmiştir. Ayrıca, anne, baba, kardeşler ve diğer hısımlar bakıma muhtaç duruma düşünce, “geçimi sağlama yükümlülüğü” onları da kapsamına alır. Bir kadın evlenip kocasının evine yerleştikten sonra bütün yiyecek, giyecek ve mesken masrafları kocaya aittir. Burada bahsedilen nafaka; iddet bekleyen kadına kocası tarafından iddeti süresince verilmesi gereken geçimlik maldır. Boşanmış bir kadının iddetini tamamladıktan sonra, çocuğunu emzirmesi halinde kocanın boşadığı karısına, emzirme süresi boyunca da nafaka vermesi gerekir. (Talak: 6) Kız ve erkek çocukların her türlü nafakaları ise babalarına aittir. 236 ve 237. âyetlerde belirtilen kadınlar boşandıklarında nafaka söz konusu değildir. Vefat iddeti bekleyen kadına nafaka yoktur. Çünkü karısı, kocasına varis olur ve mirastan payını alır.
Muhammed Esed
Ve boşanmış kadınlar da güzel bir şekilde geçimlerini sağlama [hakkına] sahip olacaklardır: 231 Bu, Allah'a karşı sorumluluk bilinci duyan herkes için bir görevdir.
Ve (böylece) boşanmış dul kadınlar da meşru bir biçimde geçimlerini sağlamış olacaklardır: Bu, sorumlu davranan herkesin üzerine düşen bir görevdir.[450]
Mustafa İslamoğlu Bakara Suresi 241. Ayet Açıklaması
[450] Boşanmış kadınlarla ilgili dört durum var:
1) Gerdeğe girilip bir mehir tesbit edildikten sonra boşanan kadınlar: onlara ilişkin hükmü 2:229 ve 4:20 açıklar.
2) Gerdeğe girilmeden ve mehir tesbit edilmeden boşanan hanımlar: onların durumunu 2:236 ve 33:49 açıklar.
3) Bir mehir tesbit edilen fakat gerdeğe girilmeden boşanan hanımlar: onların durumunu 2:237 açıklar.
4) Gerdeğe girildiği hâlde bir mehir tesbit edilmeden boşanan hanımlar: bu durumda olanların hükmü de hiç tartışmasız mehir tesbit edilen kadınların mehrine muâdil bir mehirdir. Bazıları bu son durumun hükmünü 4:24 âyetinin açıkladığı görüşündedirler.
Ömer Nasuhi Bilmen
Boşanmış kadınlar için ma'ruf veçhile bir meta' vardır ki, bu muttakîler üzerine bir haktır.