Sahîh-i Buhârî 1942. Hadis

İmam Buharı bu başlık altında yolculukta iken kişinin farz veya nafile oruçları tutup tutmamakta serbest (muhayyer) olduğunu açıklamaktadır. Hamza İbn Amr el-Eslemî'nin: "Ben devamlı oruç tutuyorum" şeklindeki sözüne dayanılarak hiç ara vermeksizin ömür boyunca oruç tutmanın (savmu'd-dehr) mekruh olmadığı söylenmiştir. Fakat bu rivayet, böyle bir hükme delalet etmez. Çünkü, kişi ömür boyunca hiç ara vermeksizin oruç tutmadan da devamlı oruç tutabilir; devamlılık bu açıdan hiç ara vermeksizin sürekli aynı şeyi yapmak anlamına gelmeyebilir. Dolayısıyla Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in, ömür boyunca oruç tutmakla ilgili yasağı ile burada devamlı oruç tutulmasına müsaade etmesi arasında herhangi bir çelişki yoktur.

Hamza İbn Amr'ın "Yolculukta iken oruç tutulur mu?" şeklindeki sorusu ile ilgili olarak İbn Dakîki'l-îyd şunları söylemiştir: "Burada yolculukta oruç tutmanın hükmü sorulurken mutlak bir ifade kullanılmış ve Ramazan orucunun kasdedildiği hakkında açık seçik (sarih) bir ifadeye yer verilmemiştir. Dolayısıyla bu rivayet, yolculukta iken Ramazan orucunun tutulmayacağını söyleyenlere delil olmaz."

İbn Dakîki'l-îyd'ın konuyla ilgili değerlendirmesi hadisteki ifadenin bize aktarı-lış kalıbını esas aldığımızda doğrudur. Fakat İmam Müslim'in Ebu Meravih yoluyla naklettiği rivayette bu konu şöyle anlatılmaktadır: "Hamza İbn Amr: 'Ey Allah'ın Resulü, ben yolculukta iken oruç tutacak güç ve kuvveti kendimde buluyorum. Oruç tutmamın bir sakıncası var mı?' diye sordu ve Resul-i Ekrem (s.a.v) ona şu cevabı verdi: "Bu Allah'ın tanıdığı bir kolaylıktır (ruhsat). Kim bu ruhsata göre hareket ederse iyi bir iş yapmış olur; kim de oruç tutmak isterse kendisine bir günahı olmaz" İşte bu rivayet Hamza İbn Amr'ın sorusunun farz oruç hakkında olduğu düşüncesini uyandırmaktadır. Çünkü ruhsat kelimesi, farzın karşıtı olarak kullanılır.