Sahîh-i Buhârî 2442. Hadis

"Müslüman Müslümanın kardeşidir" buyruğundaki "kardeşlik"ten maksat din kardeşliğidir. Bu kardeşlikte, hür,köle; ergenlik çağına girmiş olan ve ergenlik çağına yaklaşmış (mümeyyiz) olan herkes ortaktır. Hz. Nebi'in "haksızlık etmez" ifadesi, "haksızlık etmeyin" anlamında bir yasaklama emridir. Çünkü Müslümanın Müslümana haksızlık etmesi haramdır. Hz. Nebi'in "teslim etmez" ifadesi, onu kendisine sıkıntı veren kişilerin elinde ve sıkıntı içinde bırakmaz, yardım eder ve onu savunur, anlamındadır. Bu "haksızlık etmemek’’ ten daha özeldir. Bu, değişik durumlara göre bazen farz, bazen mendup olur.

"Her kim bir Müslümanın ayıbını örterse" ifadesi, onu çirkin bir iş yaparken görüp insanlara duyurmazsa anlamındadır. Bu, onun yaptığı çirkin işi yüzüne karşı kınamayı terk etmeyi gerektirmez. Bu çirkin işe tanıklık etmenin caiz olması hükmü de şöyle yorumlanır: Bu, kınamasına ve ona nasihat etmesine rağmen kişi, bu çirkin işinden vazgeçmediği gibi açıkça işlemeye başladığı zaman caiz olur, Nitekim kişinin kendisi de böyle çirkin bir iş yaptığı zaman bunu gizlernesi emredilmiştir. Ancak hakime gider ve suçunu ikrar ederse bu ikrarı kabul edilir.

Anlaşılan şudur ki aybı örtmek, geçip gitmiş olan günahlara yöneliktir. İşlenmeye devam eden günahları ise kınamak; kınamanın fayda vermediği zaman ise mahkemeye başvurmak gerekir. Bu, haram kılınmış olan dedikodu türünden değil; farz olan nasihat türündendir. Hadisten Çıkarılan Sonuçlar Bu hadiste dedikodunun terk edilmesi gerektiğine işaret vardır. Çünkü din kardeşinin kötülüklerini açığa çıkaran kişi onu örtmemiş olur.

Bu hadiste, yardımlaşmaya, iyi geçinmeye ve sıcak ilişkiler kurmaya da teşvik vardır. Yine bu hadis, mükafatın yapılan iyilik türünden olacağını göstermektedir. Hadisten din kardeşliğini kastederek "Falanca kişi benim kardeşimdir" diye yemin eden kişinin yemininin doğru olduğu da anlaşılmaktadır.