Buharilnin, bu konu başlığı ile bir kimse akrabasına sahip olduğu zaman onun hür kalacağı" ile ilgili rivayet edilen hadisin zayıf olduğuna işaret ettiği söylenmiştir. "Kız kardeşimİzin oğlu Abbas'ın": Abbas, Abdülmuttalib'in oğluydu. Bu sözü söyleyenler, kendilerinin Abdullmuttalib'in babasının dayıları olduklarını kastediyorlar. Hicret olayını anlatan hadisteki "Hz.
Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem dayıları Neccaroğullarının evinde konakladı" ifadesi de böyledir. Hz. Nebi'in gerçek dayıları Zühre oğullarıdır. Neccaroğulları ise Abdulmuttalib'in babasının dayılarıdır. İbnü'l-Cevzi şunları kaydeder: Bazı muhaddisler, nesep ilmini bilmediklerinden ifadeyi değiştirerek "erkek kardeşimizin .. " demişlerdir. Halbuki Abbas, onların erkek kardeşlerinin oğlu değildir. Çünkü Ensar ile Kureyş arasında soy bağı yoktur. Kendilerine iyilik (minnet) olsun diye "kız kardeşimizin oğlu" demişlerdir. Çünkü "amcanı' deselerdi Hz. Nebi'e minnet etmiş olurlardı. Bu onlardaki zekelnın gücünü ve Hz. Nebi'e karşı nezaket ve saygılarını gösterir.
Hz. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem, din konusunda en ufak bir kayırma olmasın diye onların bu isteğini yerine getirmemiştir. Bedir savaşını anlatırken bu konuyu daha ayrıntılı ele alacağız. (bkz.4018.hadis) Buhari bu hadisi burada zikrederek, anne tarafından olan yakınların hükmü ile asabenin yani baba tarafından olan yakınların hükmü arasında fark olmadığına işaret etmiştir. Doğrusunu Allah bilir.
باب: عتق المشرك. 12. MÜŞRİĞİN AZAT ETMESİ حدثنا عبيد بن إسماعيل: حدثنا أبو أسامة، عن هشام: أخبرني أبي: أن حكيم بن حزام رضي الله عنه أعتق في الجاهلية مائة رقبة، وحمل على مائة بعير، فلما أسلم حمل على مائة بعير، وأعتق مائة رقبة، قال: فسألت رسول الله صلى الله عليه وسلم فقلت: يا رسول الله، أرأيت أشياء كنت أصنعها في الجاهلية، كنت أتحنث بها؟ يعني أتبرر بها، قال: فقال رسول الله صلى الله عليه وسلم: (أسلمت على ما سلف لك من خير).
İbnü'I-Müneyyir şöyle der: Bu olayla ilgili olarak ilk bakışta Buhari'nin bu başlıktan kastının şu olduğu anlaşılmaktadır: Müşrik, bir Müslümanı azat ettiğinde bu azadı geçerli olur. Bir gayrimüslimi az at edip sonra azatlısı Müslüman olduğunda yine böyledir. "Sen geçmiş iyiliklerinle birlikte Müslüman oldun" ifadesi, gayrimüslimin Müslüman olmadan önce bu gibi davranışlarla Allah'a yaklaşmış olacağı anlamında değildir. Yorumu şudur: Gayrimüslim bunu yaptığında Müslüman olduktan sonra bunun faydasını görür. Çünkü iyilik yapmaya alışmıştır.
Bu sebeple yeni bir gayrete ve çaba sarf etmeye gerek duymaz. Müslüman olduktan geçmişte yaptığı iyiliklerden dolayı da sevap alır. Biz, Zekat bölümünde zikredilen bu hadisten çıkartılan diğer hükümleri anlatırken bunun yorumu ile ilgili başka cevaplar da vermiştik. (bkz.1436.hadis)
