Özetle söylemek gerekirse bir kimse beş sebeple savaşır: Ganimet elde etrnek, cesaretini göstermek, gösteriş (riyakarlık) yapmak, ırkçılık ve öfke. Bunlardan her biri aslında övgüye değer olabilir. Zaten bu yüzden Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem soruyu soran kişiye bunlar hakkında olumlu veya olumsuz herhangi bir şey söylemeden yukarıdaki gibi cevap vermiştir.
كلمة الله Allah'ın kelimesinden maksat Allah'ın İslam'a davetidir. Resul-i Ekrem'in Sallallahu Aleyhi ve Sellem bu sözüyle ilgili olarak şu yorumlar yapılmıştır: 1. Allah'ın sözünün en yüce olması amacı dışındaki maksatlarla girişilen savaşların hiç biri Allah yolunda değildir. Buna göre Hz. Nebi'e sallallahu aleyhi ve selle m soru yönelten şahsın zikrettiği amaçlar Allah'ın sözünün en yüce olması amacının yanında bulunsa bile boş yere mücadele edilmiş olur. 2. Söz konusu durumlar (ganimet elde etmek, cesaretinden söz edilmesi vs.) herhangi bir kasıt olmaksızın bu asıl niyete bağlı olarak ortaya çıkarsa bir zararı olmaz. Taberı bu görüşe katıldığını açık bir .. şekilde dile getirmiştir: "Kişinin asıl niyeti Allah'ın sözünün en yüce olması ise diğer hususların meydana gelmesi herhangi bir zarar vermez." Zaten alimlerin çoğunluğunun görüşü de bu yöndedir.
İbn Ebu Cemre şöyle demiştir: "Araştırmacı alimler kişinin ilk ve temel niyeti Allah'ın sözünün en yüce olması ise diğerlerinin bu niyete ek olarak ortaya çıkmasında herhangi bir sakınca yoktur." İbn Battal'ın açıklamaları ise şöyledir: "Resulullah (s.a.v.) bu şahsın sorusuna doğrudan cevap vermemiştir. Çünkü öfke veya kişinin ırkını koruma gayesi bazen Allah için olabilir. İşte bu yüzden Nebi (s.a.v.) doğrudan o şahsın sorusuna cevap vermek yerine daha genel bir ifade kullanmış ve böylece ortaya çıkabilecek yanlış anlamaları baştan önlemiş ve konunun daha kapsamlı, net bir şekilde anlaşılmasını sağlamıştır."
Hadisten Çıkarılan Sonuçlar 1- Amellere verilecek karşılık kişinin niyetine göre olur. 2- Cihad edenler için vaad edilen mükafat bu rivayette zikredilen amacı taşıyanlara hastır. Bu konuyla ilgili bazı açıklamalar Kitabü'I-İIim'in son kısımlarında geçmiştir. 3- Bir hükmü n gerekçesini sormakta herhangi bir sakınca yoktur. 4- İlim amele göre daha önceliklidir.
5- Dünyaya düşkünlük ve Allah'ın emrine itaat amacı olmaksızın sırf nefsin isteği için savaşma arzusu yeriimiştir. KİTABU’L-CİHAD VE’S-SİYER EK SAYFA – 1190-2 باب: من اغبرت قدماه في سبيل الله. 16. AYAKLARI ALLAH YOLUNDA TOZLANANLAR وقول الله تعالى: {ما كان لأهل المدينة ومن حولهم من الأعراب أن يتخلفوا عن رسول الله صلى الله عليه وسلم - إلى قوله - إن الله لا يضيع أجر المحسنين} /التوبة: 120/.
Allah Teala şöyle buyurmaktadır: "Medine halkına ve civardaki bedevilere, Resulullah'ın emrine aykırı hareket etmek uygun olmadığı gibi, onun katlandığı zahmetlere öbürlerinin katlanmaya yanaşmamaları da yakışık almaz. Çünkü onların Allah yolunda çektikleri hiçbir susuzluk, hiçbir hiçbir yer veya düşmana karşı elde ettikleri hiçbir başarı yoktur ki, karşılığında kendilerine salih bir amel yazılmış olmasın. Çünkü Allah, güzel iş yapanların mükafatını zayi etmez." [Tevbe 120] حدثنا إسحاق: أخبرنا محمد بن المبارك: حدثنا يحيى بن حمزة قال: حدثني يزيد بن أبي مريم: أخبرنا عباية بن رافع بن خديج قال:أخبرني أبو عبس، هو عبد الرحمن بن جبر: أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال: (ما اغبرت قدما عبد في سبيل الله فتمسه النار).
İmam Buharı'nin kullandığı bu başlık böyle bir kimsenin ne denli büyük bir mükafata nail olacağını ve üstünlüğünü vurgulamaktadır. باب: مسح الغبار عن الناس في السبيل. 17. ALLAH YOLUNDA ÇALIŞANLARIN BAŞINDAKİ TOZU SİLMEK
