Musannıf (Buhari), Sehl bin Sa'd'in hadisini kendisini hibe eden kadının kıssasında uzun uzadıya zikretmiş bulunmaktadır. Buna dair açıklama da on altı başlık sonra gelecektir. Her iki hadisten de anlaşıldığına göre kadının erkeğe kendisini arz etmesi, kendisini tanıtması, onunla evlenmek istediğini belirtmesi caizdir ve bundan dolayı kadın hakkında herhangi bir düşüklük sözkonusu değildir.
Kadının böyle bir teklifte bulunduğu şahıs da serbesttir. Fakat teklifini reddettiğini açıkça söylememesi de gerekir, susmak yeterlidir. el-Mühelleb dedi ki: Hadisten şu da anlaşılmaktadır: Erkek böyle bir kadını ancak kendisinde onunla evlenmeye dair bir istek bulduğu takdirde nikahlayabilir. Bundan dolayı (Nebi) kadını yukarıdan aşağıya süzmüştü. Fakat bu olayda onun zikrettiklerine delil olacak bir husus yoktur.
Yine el-Mühelleb dedi ki: Hadisten alimin ve kendisinden bir ihtiyacı karşılaması istenen kimsenin, yardımcı olmak istememesi halinde susmasının caiz olduğu ve bunun, dilekte bulunan kimseyi geri çevirmek hususunda daha yumuşak sözlü olarak, reddetmekten daha edepli olduğu da anlaşılmaktadır. باب: عرض الإنسان ابنته أو أخته على أهل الخير. 33. İNSANIN, KIZINI YAHUT KIZKARDEŞİNİ HAYIRLI KİMSELERE TEKLİF ETMESİ حدثنا عبد العزيز بن عبد الله: حدثنا إبراهيم بن سعد، عن صالح ابن كيسان، عن ابن شهاب قال: أخبرني سالم بن عبد الله: أنه سمع عبد الله بن عمر رضي الله عنهما يحدث: أن عمر بن الخطاب، حين تأيمت حفصة بنت عمر من خنيس بن حذافة السهمي، وكان من أصحاب رسول الله صلى الله عليه وسلم، فتوفي بالمدينة، فقال عمر ابن الخطاب: أتيت عثمان بن عفان، فعرضت عليه حفصة، فقال: سأنظر في أمري، فلبثت ليالي ثم لقيني فقال: قد بدا لي أن لا أتزوج يومي هذا. قال عمر: فلقيت أبا بكر الصديق، فقلت: إن شئت زوجتك حفصة بنت عمر، فصمت أبو بكر فلم يرجع إلي شيئا، وكنت أوجد عليه مني على عثمان، فلبثت ليالي ثم خطبها رسول الله صلى الله عليه وسلم فأنكحتها إياه، فلقيني أبو بكر فقال: لعلك وجدت علي حين عرضت علي حفصة فلم أرجع إليك شيئا؟ قال عمر: قلت: نعم، قال أبو بكر: فإنه لم يمنعني أن أرجع إليك فيما عرضت علي، إلا أني كنت علمت أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قد ذكرها، فلم أكن لأفشي سر رسول الله صلى الله عليه وسلم، ولو تركها رسول الله صلى الله عليه وسلم قبلتها.
"Dul kalınca ... " Bu, kocası ölmüş veya kocasından bain talak ile boşanmış ve iddeti de bitmiş olan kadına denir; ama çoğunlukla kocası ölen hakkında kullanılır. "Ona daha çok içerlemiştim." Ebu Bekir'e kızgınlığım, Osman'a kızgınlığımdan fazlaydı. Bunun da iki sebebi vardı: Birincisi, aralarındaki oldukça güçlü ve sağlam sevgi, ikincisi ise Osman'ın önce kendisine cevap vermesi, sonra da ona mazeretini beyan etmesi idi. Oysa Ebu Bekir ona herhangi bir cevap vermemişti. "Sana bir karşılık vermemiştim."
Yani sana cevap vermemiştim. Hadisten Çıkan Sonuçlar : 1- Kişi, kardeşine sitemde bulunması halinde, bunda haklı ise ona mazeretini açıklaması gerekir. Çünkü bu, beşer tabiatında olan bir şeydir. 2- Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in talip olacağını hissettirdiği yahut kendisi ile evlenmek istediği bir kadın ile evlenmeye ruhsat vardır. Çünkü Ebu Bekir es-Sıddık: Eğer Nebi ondan vazgeçmiş olsaydı, ben onu kabul edecektim, dedi.
3- İnsan, kızını ya da velayeti altında bulunan bir başkasını hayırlı ve salih bir kimse olduğuna inandığı kimseyle evlendirmek için teklifte bulunabilir. Çünkü böyle bir durumda kendisine teklifte bulunulan kimsenin de elde edeceği fayda sözkonusudur. Ayrıca bunda utanılacak bir taraf da yoktur. 4- Evli dahi bulunsa bir kimseye velayeti altındaki kızı ile evlenme teklifinde bulunabilir. Çünkü Ebu Bekir o sırada evli bulunuyordu.
باب: قول الله جل وعز: {ولا جناح عليكم فيما عرضتم به من خطبة النساء أو أكنتم في أنفسكم علم الله - الأية إلى قوله - غفور رحيم}. /البقرة: 235/. 34. YÜCE ALLAH'IN: "KADINLARA ÜSTÜ KAPALI TALiP OLMANIZDAN VEYA iÇiNiZDE (ONLARLA EVLENME ARZUSUNU) SAKLAMANIZDAN DOLAYI DA SİZE BİR GÜNAH YOKTUR ... ALLAH MAĞFİRET EDİCİDİR, HALİMDİR."(Bakara, 235) BUYRUĞU. أكنتم: أضمرتم، وكل شيء صنته وأضمرته فهو مكنون.
"Eknentum" nefislerinizde gizleyip, sakladığınız demektir. Koruyup, gizleyip saklanan her şey hakkında "meknun" tabiri kullanılır وقال لي طلق: حدثنا زائدة، عن منصور، عن مجاهد، عن ابن عباس: {فيما عرضتم به من خطبة النساء}. يقول: إني أريد التزويج ولوددت أنه تيسر لي امرأة صالحة. Yüce Allah'ın: "Kadınlara üstü kapalı talip olmanızdan veya içinizde (onlarla evlenme isteğini) saklamanızdan dolayı da size bir günah yoktur ... Allah mağfiret edicidir, halimdir." Bu başlık ile ilgili olarak İbnu't-TIn şunları söylemektedir: Ayeti kerime dört hüküm ihtiva etmektedir.
İkisi mubahtır: Üstü kapalı ifadelerle evlenme teklifinde bulunmak ve evlenme isteğini içinde saklamak, ikisi de yasaktır. İddet esnasında (dul kadınları) nikahlamak ve yine iddet içerisinde sözleşmek. İlim adamlarının ittifakla belirttiğine göre bu hüküm, kocası vefat etmiş kadın hakkındadır, ama bain talaktan ötürü iddet bekleyen kadın hakkında farklı görüşlere sahiptir. Nikahı bir şarta bağlı kılınmış olan kadının durumu da böyledir. Ric'i talak ile boşanmış kadın hakkında ise Şafii şöyle demektedir: Herhangi bir kimsenin böyle bir kadına iddeti içerisinde üstü kapalı bir ifade ile evlenme teklifinde bulunması caiz değildir. Kısacası, açıktan açığa evlenme teklifinde bulunmak, bütün iddet bekleyenler için haramdır. Üstü kapalı ifade ile teklifle bulunmak birinci (kocasının vefatı dolayısıyla iddet bekleyen) durumundaki kadın için mubahtır. Ric'i talak ile iddet bekleyen hakkında haramdır, bain talak ile boşanmış kadın hakkında ise farklı görüşler vardır.
"Ata dedi ki: Üstü kapalı ifade kullanır. Ancak açıkça söylemez." Yani açıktan açığa evlenmeyi sözkonusu etmez. "Eğer iddeti içerisinde kadın bir adam ile sözleşir, sonra da onu nikahlarsa ... " Yani iddeti bittikten sonra onunla evlenirse "birbirlerinden ayrılmalarına hüküm verilmez." Bu, günah sözkonusu olsa dahi nikahın sıhhatini olumsuz olarak etkilemez.
Abdurrezzak, Ata yoluyla gelen bu rivayetin akabinde İbn Cüreyc'den şöyle dediğini nakletmektedir: Ayrıca bana İbn Abbas'tan şöyle dediği ulaşmıştır: "Böyle bir kadından ayrılmak, senin için daha hayırlıdır." İddet esnasında açıktan açığa evlenme teklifinde bulunan, ama ancak iddetin bitiminden sonra nikah akdini yapan kimsenin durumu hakkında farklı görüşler vardır. Malik: Onunla gerdeğe ister girmiş olsun, ister girmemiş olsun, ondan ayrılır derken, Şafii: Sözü geçen, açık ifade kullanmanın yasaklanmasını çiğnemiş olsa dahi cihet farklılığı dolayısıyla akid sahihtir, demiştir.
el-Mühelleb dedi ki: İddet sırasında açıktan evlenme teklifinde bulunmanın men edilmesinin illeti, bunun iddet esnasında onunla bir arada olmaya götürebilen bir yololuşundan dolayıdır. Oysa kadının iddeti beklemesinin sebebi, ölenin ya da onu boşayanın cihetinden rahminde bir gebeliğinin bulunup bulunmadığının anlaşılmasıdır. Ancak el-Mühelleb'e şöyle karşılık verilmiştir: Böyle bir illet, akdin yasaklanmasına elverişli bir illettir, ama yalnızca açık evlenme teklifinde bulunmanın yasaklanışına elverişli bir illet olamaz. Ancak açıkifade kullanmanın akde götüren bir yololduğunun, akdin de birbirleriyle beraber olmalarına götüren bir yolun olmasının söylenmesi hali müstesn':I.ır.
İddet esnasında akid yapılsa ve koca da o kadın ile gerdeğe girse, birbirlerinden ayrılacaklarına hüküm verileceği hususunda fukahanın ittifakı vardır. Malik, Leys ve Evzaı bundan sonra bir daha o kadını nikahlaması helal olmaz derken; diğerleri, hayır iddeti bittikten sonra dilerse onunla evlenebilir, demişlerdir.
