Sahîh-i Buhârî 663. Hadis

Kamet getirildiğinde ifadesi, kamet getirilmeye başlandığında anlamına gelir. Hiçbir namaz olmaz ifadesi farz dışında kılınan namazların geçerli I sahih olmayacağına veya kâmil I tam olmayacağına işaret eder. Söz konusu namazların geçerli olmayacağına dair açıklama daha doğru görünmektedir. Çünkü kullanılan olumsuzluk edatı gerçek anlamda bir geçersizliği anlatır.

Fakat Nebi s.a.v. bu şekilde namaz kılan adamın namazına doğrudan müdahale edip engel olmadığı ve sadece bunu tasvip etmediğini azarlayıcı bir ifade ile dile getirdiği için, bu başlıktan kamet getirilirken kılınan diğer namazların kâmil tam olmayacağını anlarız. Başlıkta kullanılan olumsuzluk (nefy) edatının yasaklama anlamında (nehy) olduğu da düşünülebilir. Bu durumda anlam kamet getirilirken başka bir namaz kılmayın olur.

Sadece farz namaz kılınır ifadesi namaz için kamet getirilmeye başlandıktan sonra nafile namaz kılınamayacağını gösterir. Kılınan nafile namazın düzenli olarak kılınan sünnet namazlarından (sünen-i râtibe) olup olmaması bu hükmü leğiştirmez. Çünkü başlıkta kullanılan kelimesi farz namazları anlatır. Bu hadisle ilgili olarak Müslim İbn Hâlid'in, Amr İbn Dînâr'dan naklettiği ek bir bilgi bulunmaktadır. Bu rivayette geçen ek bilgi şöyledir: "Ashâb-ı kiram; 'Ey Allahın Resulü, sabah namazının iki rekathk sünneti de mi kılınmaz?' diye sorunca, Nebi s.a.v.; 'Evet, sabah namazının iki rekathk sünneti de kılınmaz' buyurdu" İbn Adiyy'in Yahya İbn Nasr İbnü'l-Hâcib'in terceme-i hal! / biyografisini anlatırken tahric ettiği bu rivayetin senedi hasendir.

İmam Nevevî bu hadisle ilgili olarak şu açıklamaları yapmıştır: "Kamet getirildiğinde sadece vaktin namazını kılmak gerektiğine dair hükmün hikmeti şudur: Kişi bu şekilde farz namaza en başından itibaren katılmış ve hemen İmamın ardından başlamış olacaktır. Zaten farz namazı tam olarak kılmak için gerekli tedbirleri almak ve buna özen göstermek nafile ibadetle meşgul olmaktan daha faziletli ve daha evlâdır."

İbn Abdilberr başta olmak üzere pek çok âlim şöyle demiştir; "Herhangi bir görüş ayrılığı ve tartışma meydana geldiğinde başvurulacak ana kaynak/asıl delil sünnettir. Sünnette ifade edilen hükme sarılan kurtulur. Kamet getirildiği zaman nafile ibadeti bırakıp farz olan namazı eda ettikten sonra nafilelere devam etmek sünnete daha uygun bir davranıştır; bu şekilde hareket eden bir kimse sünnete daha fazla uymuş olur."

Farz namaz için kamet getirildiğinde, başlanmış olsa bile nafile ibadeti bozup farz namaza başlamak gerektiğini savunanlar "sadece farz namaz kılınır" ifadesinin genel anlamını delil olarak almışlardır. Şâfiîier'den İmam Ebu Hamid el-Gazâlî de bu görüştedir. Buna karşılık, kamet getirildiği zaman nafile namaz kılınmayacağına dair yasağın nafile İbadete başlamak üzere olan kimselerle ilgili olduğunu savunanlar ise "Amellerinizi bozmayın (İptal etmeyin)"194 âyetinin genel anlamını delil olarak göstermişlerdir.