"Akıl hastası erkek ve kadının recmedilemeyeceği." Yani bir erkek ve kadın akıl hastası iken zina işlediklerinde recm edilmezler. Bu icma hükmüdür. Bilginler, . sağlığı yerinde iken zina işleyip de daha sonra aklını yitiren kişiye ayılıncaya kadar mühlet verilip verl1meyeceği konusunda ihtilaf etmişlerdir. Çoğunluğa göre böyle bir kişiye mühlet verilmez. Çünkü recm ile onun ölmesi istenmektedir. Dolayısıyla cezasının geri bırakılmasının herhangi bir pratik faydası yoktur. Sopa cezası uygulanacak olan kişi ise böyle değildir. Zira sopa cezasıyla o kişinin acı çekmesi hedeflenir. Netice olarak akıl hastalığı geçinceye kadar cezası ertelenir.
Yukarıda zikredilen birinci haberin baş tarafında atılan başlığa uygun düşen bir olaydan söz edilir. O da şudur: "İbn Abbas'ın nakline göre Hz. Ömer'e zina suçu işlemiş akıLhastası bir kadın getirilir. Kadın hamiledir. Hz. Ömer onu recm etmek isteyince, Hz. Ali kendisine 'Üç kişiden kalemin (sorumluluğun) kaldırılmış olduğunu duymadın mı?' demiş ve yukarıdaki hadisi zikretmiştir. Bu hadisi Ata b.
es-Saib, Ebu Zabyan vasıtasıyla Hz. Ali'den, İbn Abbas'ın ismini zikretmeksizin rivayet etmiştir. Bu hadisin sonunda "Hz. Ömer tekbir almaya başladı" cümlesi yer almaktadır. Haberi Ebu Davlıd ve Nesai "Ömer'e bir kadın getirildi" cümlesiyle başlayan benzer bir lafızia nakletmişlerdir. Onların rivayetinde olay şöyle aktarılmaktadır: Ali kadını salıverdi. Bunun üzerine Hz. Ömer "Ali'yi bana çağırın" dedi. Ali yanına gelince ona "Ey mu'minlerin emiri! Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem 'Kalem (sorumluluk) ... lerden kaldırılmıştır"
buyurmuştur dedi ve hadisi zikretti. Fakat bu hadiste geçen ifade şöyledir: "Bunaktan iyileşineeye kadar, kalem (sorumluluk) kaldırılmıştır" Bu, filanca oğullarının bunamış kadınıdır. Herhalde onunla zina eden kişi bu rahatsızlığı çektiği sırada bu fiili işlemiştir. "(Ebu Davud, Hudud) Fıkıh bilginleri bu hadislerin hükmüne göre hareket etmişlerdir. Fakat İbn Hibban hadiste sözü edilen "Kalemin (sorumluluğun) kaldırılması" deyiminden maksadın, iyiliğin değil, kötülüğün yazılmaması olduğunu söylemiştir. Hocamız Tirmizi şerhinde şöyle demiştir: Bu, akıl hastası ve uyuyan hakkında olmamakla birlikte çocuk açısından anlaşılır bir şeydir. Çünkü akıl hastası ile uyuyan şuurları olmadığı için sahih bir ibadette bulunmaya elverişli kişilerden değillerdir.
İbnü'lArabtnin nakline göre fıkıh bilginlerinden birine çocuğun İslama girmesinin geçerli olup olmadığı sorulunca, buna "geçerlidir" cevabını vermiş ve delilolarak bu hadisi göstermiştir. Ancak kaldırılan şeyin sorumluluk kalemi olduğu söylenerek buna itiraz edilmiştir. "Sevap kalemi"ne gelince, bu kaldırılmaz. Çünkü Nebi s.a.v. kendisine "Bunun haccı geçerli midir?"
diye soran kadına, "evet" diye cevap vermiştir. Bir de bir başka hadisinde Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem çocukları kastederek "Onlara namaz kılmalarını emrediniz" buyurmuştur. Çocuk açısından sevap kalemi işlediğine göre islam sözcüğü sevap türlerinin en büyüğüdür. O halde nasılolur da çocuğun "islama girdim" cümlesi boşuna kabul edilirken, haccına ve namazına itibar edilir? Bu konuda bir de "ergenlik çağına girinceye dek" ifadesi ile çocuğun bu yaştan önce hesaba çekilmeyeceği sonucu çıkarılmıştır. Bundan önce çocuğun hesaba çekileceğini söyleyen bilgin ise delilolarak irtidadı göstermiştir. Aynı şekilde Malikilerden ergenlik çağına yaklaşmış çocuğa (murahik) şer'ı ceza uygulanacağını ve boşamasının geçerli olduğunu söyleyen bilginler başka yollardan nakledilen "büyüyünceye kadar" cümlesi ile bir başka rivayetteki "hatta yeşibbe= gençlik çağını bitirinceye kadar"
cümlesini delil olarak göstermişlerdir. ibnü'l-Arabı, bu görüşü "Sözkonusu 'ergenlik çağına girinceye kadar' ifadesi kesin bir alamettir. Dolayısıyla bunu esas almak gerekir. Kalan rivayetleri de bu doğrultuda yorumlamak gerekir" diyerek tenkit etmiştir. "Kendi aleyhindRki itirafını dört kere tekrar etti." Müslim'de yer alan Büreyde hadisine göre Nebi s.a.v. "Yazıklar olsun sana!
Dön, 411ah'tan istiğfar et ve ona tövbe et" buyurmuştur.(Muuatta, Hudud) Bu kişi kısa bir süre sonra yeniden dönüp gelmiş ve "Ya Resulallah! Beni temizle" demiştir. Hadisin bir başka ifadesine göre "O kişi ertesi gün olunca, Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e gelmiştir." imam Malik ve Nesa!' de Yahya b. Said el-Ensarı vasıtasıyla Said b. elMüseyyeb'in mürsel haberinde şöyle yer almaktadır: "Eslem kabilesinden bir kişi Hz. Ebu Bekir'e gelerek "(Kendini kaste'dib) rezil rüsvay olasıca zina etti" dedi. Hz. Ebu Bekir "Allah'a tövbe et. Allah'ın senin bu suçunu gizlediği gibi sende gizle" dedi. Aynı kişi Hz. Ömer'e geldi, sonra da aynı cevabı alınca, Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e geldi. Nebi s.a.v. ondan üç kez yüz çevirdi.
Adam çok gelip gitmeye başlayınca, Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem (durumunu soruşturmak için) ailesine haber gönderdi."(Muuatta, Hudud; Nesai, es-Sünenü'l-Kübra, IV, 281) "Kendi aleyhine dört kere şehadet edince." Bu haber Ebu Zerr'in rivayet inde "Erbaa merratin = dört kez" şeklindedir. " 'Sende akıl hastalığı var mı?' diye sordu. O kişi 'Hayır (yoktur)' dedi."
Büreyde'nin' naklettiği hadiste Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem "Onda akıl hastaize ğı var mı?" diye sormuş, kendisine akıl hastalığı olmadığı haber verilmiştir. Bu hadis bir başka ravi tarafından şöyle nakledilmiştir: "Nebi s.a.v. O kişinin kavmi ne haber saldı. Onlar bu kişinin aklının yerinde ve salih kişilerimizden olduğundan başka bir şey bilmiyoruz" dediler.
"Resuluııah Sallallahu Aleyhi ve Sellem sen 'Muhsan mısın' yani evli misin? diye sordu." Bu sorunun manası burada kesin olarak "evli misin?" şeklindedir. Çünkü önceden bir evlilik geçirmiş olanla, hiç evlenmemiş kişi açısından zina cezası birbirinden farklıdır. "O kişi 'Evet (evliyim)' dedi." Büreyde hadisinde Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem bu ifadeden önce "İçki içtin mi?" diye sormuş, adam "hayır" diye cevap vermiştir. Bu rivayette. şu cümle yer almaktadır: "Adamın biri ayağa kalkıp, onun nefesini kokladı ve ağzından içki kokusu almadı." İbn Abbas'ın biraz sonra gelecek rivayeti ise şöyledir: "Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem o kişiye belki öpmüş veya ona dokunmuş ya da bakmışsındır" buyurmuştur. Yani bu fiilleri işlemiş, sonra bunlara "zina" demişsindir. Fakat bu fiillere zina cezası uygulanmaz. Adam "hayır" dedi. Nuaym hadisine göre ise Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem adama "O kadınla birlikte yattın mı?"
diye sormuş. Adam "evet" demiştir. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem "Ona temas ettin mi?" demiş, adam "evet" diye cevaplamıştır. Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem "onunla cinsel ilişkiye girdin mi?" demiş, adam da "evet" diye cevaplamıştır. "Atılan taşlar ona isabet edip acıtınca kaçtı." Hadisteki "ezlekathu", "aklekathu= onu huzursuz etti" demektir.
en-Nihaye'de şöyle denir: Ezlekathu, taşlar onu yorgun düşürdü ve nihayet huzursuz etti demektir. Nevevi'ye göre ise, taşlar ona sivri tarafı ile isabet ettiğinde demektir. Bu kökten türeme olarak "inzeleka" bir şeyin kesici sivri tarafı oldu demektir. Hadisten Çıkan Sonuçlar 1. Hadiste Maiz b. Malik'in büyük bir menkıbesi vardır. Çünkü Maiz tövbe etmiş olmasına rağmen, temizlenmesi tamam olsun diye kendisine zina cezası uygulanmasını ısrarla talep etmiş ve bu ikrarından vazgeçmemiştir. Oysa insanın doğası, sonunda hayatına malolacak bir şeyi ikrar etmeyi ısrarla talep etmeyi gerektimez. Buna rağmen o bu uğurda nefsiyle mücadele etmiş, onu yenmiş ve -bu cezanın şahitlik yoluyla kendisine uygulanma zorunluluğu olmadığı haldeikrarda bulunmuştur. Oysa tövbe ederek öldürülmekten kurtulma yolu vardı.
Burada "Belki de o cezanın devlet başkanına (yetkili makamlara) iletilmesinden sonra ikrardan vazgeçmek suretiyle ortadan kalkacağını bilmiyordu" denemez. Çünkü biz şöyle diyoruz: Maiz'in kendi durumunu fetva sorma şeklinde ortaya koyması ve bu konunun hükmünü öğrenmesi, kendisine verilen cevaba göre hareket edip, ikrarını değiştirmesi mümkündü. 2. Maiz alayında böyle bir fiili işleyen kimsenin Allah'a tövbe edip, kendisini gizlemesi ve bu konuyu hiç kimseye açmamasının müstehap olduğu anlaşılmaktadır. Nitekim Hz. EbU. Bekir ve Ömer, Maiz' e bu tavsiye de bulunmuşlardır. Maiz olayından anlaşılan şudur: Böyle bir suçtan haberdar olan kimse işaret ettiğimiz deliller nedeniyle bunu gizler, o kişiyi rezil rüsvay etmez ve suçunu devlet başkanına (yetkili makama) bildirmez. Nitekim Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem bu olayla ilgili olarak "Bunu elbisenle gizleseydin, senin için daha hayırlı olurdu"
buyurmuştur. İmam Şafil de bu kanaattedir. O şöyle demiştir: Bir günahı işleyip, Allah tarafından suçu örtülen kimsenin onu saklaması ve kimseye bu konuda bir şey söylememesi ve ardından tövbe etmesi bence daha iyidir. İmam Şafii' bu görüşünü Maiz'in, Hz. Ebu Bekir ve Ömer'le olan konuşmalarına dayandırmıştır. İbnü'l-Arabi' şöyle der: Bütün bunlar suçunu açıktan açığa işlemeyen kişi açısındandır.
Bir kimse açıktan açığa zina işliyorsa bunun açığa çıkarılması ve o kişinin ve başkalarının bu suçtan cayması için kendisine can yakıcı bir ceza verilmesi taraftarı yı m . 3. Bu hadisten cezası Müslümanın canına malolacaksa, o suçun araştırılması ve Müslümanın ölümden kurtulması için çok gayret edilmesi gereği anlaşılmaktadır. Zira bu olayda Maiz defalarca Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem' e gelmiş, Resulullah s.a.v. ona ikrarından dönmesi imasında bulunmuş ve eğer bu fiili zorla yaptığını iddia eder ve zinanın ne demek olduğu noktasında hata ettiğini veya cinsel organa değil de başka bir yere temas ettiğini ya da buna benzer başka bir iddiada bulunduğu takdirde iddiasının kabulolacağına işaret etmiştir.
4. Bu olaydan zina fiilini yetkili makamın (devlet başkanının) huzurunda ve mescidde ikrar etmenin geçerli olduğunu ve zorunlu bir ihtiyaçtan dolayı insanın ağzına almaktan haya edeceği cinsel ilişkiyle ilgili cümleleri açıktan söylemesinin mümkün olduğunu anlamaktayız. 5.Yüksek sesle seslenmek caizdir. 6. Devlet başkanınınhad uygulama ihtimali olan bir konuyu ikrar eden kimseden yüz çevirmesi caiz caizdir. Zira suçu itiraf eden kimse bunu had cezası gerektirmeyen bir şekilde tefsir edebilir veya ikrarından dönebilir.
7. Devlet başkanının gereğini yapmak üzere sözkonusu suçun şartlarını soruşturması caizdir. 8.Akıl hastasının ikrarı geçersizdir. 9. Suçunu ikrar eden kimseye üstü kapalı olarak ikrarından dönmesi ve döndüğü takdirde bunun kabul edileceği imasında bulunmak caizdir. 10. Herhangi bir günahı işleyen ve sonra buna pişman olan kimsenin derhal tövbe etmesi ve bunu hiç kimseye haber vermemesi, Allah'ın örtüsü ile örtünmesi müstehaptır. Şayet boş bulunup, birisine söylemişse o kişinin kendisine tövbe etmesini tavsiye etmesi ve insanlara söylememesi de müstehaptır. Nitekim Maiz'in, Hz. Ebu Bekir ve sonra Ömer'le aralarında geçen olay bunu göstermektedir.
11. Devlet başkanının had cezası uygulama yetkisini bir başka makama devretmesi caizdir. 12. Yetkili makamın had uygulanacak bir suçu ikrar eden kimseye cezayı kendisinden kaldıracak bir yol tavsiye etmesi de caizdir. 13. Had cezasının ancak açık ve net bir ikrar neticesinde uygulanması gerekir. 14. Sarhoşun ikrarı herhangi bir sonuç doğurmaz. Bu hüküm hadisteki "Onun ağzını kokladılar" cümlesinden anlaşılmaktadır.
15. Zina ikrarında bulunan kişi ikrarda bulunduğunda bir işlem yapılmaz, durumuna bakılır. İkrarından döndüğünü açıkça belirtirse mesele yoktur, belirtmezse peşine düşülüp, yakalanarak recm edilir. İmam Şafil ve Ahmed b.' Hanbel'in görüşü bu doğrultudadır. Bu görüşün Maiz olayından dayanağı gayet açıktır. Nuaym b. Hezzal hadisine göre Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem recm cezasını uygulayanlara "Keşke onu bıraksaydınız, belki tövbe eder ve Allah da tövbesini kabul ederdi" buyurmuştur. Bu hadisi Ebu Davud rivayet etmiş, Hakim sahih olduğunu belirterek hasendir demiştir. Tirmizl'nin, Ebu Hureyre'den buna benzer bir rivayet i vardır. Hakim bu rivayetin sahih olduğunu belirtmiştir. Ebu Davud'ta yer alan bir hadise göre Büreyde şöyle demiştir: "Biz Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in sahabeleri olarak Maiz ve Gamidiyye itiraflarından dönselerdi, Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem onların peşine düşmezdi diyorduk "(Ebu Davud, Hudud; Tirmizi, Hudud; Hakim, el-Müstedrek, LV, 404)
