Sahîh-i Buhârî 7526. Hadis

"Yüce Allah'ın 'Sözünüzü ister gizleyin, ister açığa vurun; Bilin ki 0, kalplerin içindekini bilmektedir. Hiç yaratan bilmez mi? ° en ince işleri görüp bilmektedir ve her şeyden haberdardır' sözü." İmam Buhari bu ayetle ayette geçen "kavl = söz" kelimesinin genel olup, hem kuran ve hem de başka sözleri kapsadığına işaret etmiştir. Eğer "söz"den maksat kuransa, kuran Allah'ın kelamıdır ve onun zat! sıfatlarındandır. Dolayısıyla bu konuda kesin delil bulunduğu için mahluk değildir. Burada geçen "söz"den maksat, kuran'dan başkası olduğu takdirde "O, kalplerin içindekini bilmektedir" ayetinden sonra gelen "Hiç yaratan bilmez mi?"(Mülk 13,14) ayeti gereği mahluktur.

İbnü'I-Müneyyir şöyle demiştir: Buhari bununla lafız meselesi ile sıkıntı çekmesine neden olan nükteye işaret etmiştir. Attığı başlıkla insanların okumalarının gizli ve açık sıfatıyla nitelendiğine ve bunun mahluk olması gerektiğine işaret etmiştir ve açıklamasını bu doğrultuda yapmıştır. Buhari Halk-u Ef'ali'I-İbad isimli eserinde buna delalet eden birçok hadise yer verdikten sonra Nebi s.a.v.'in insanların seslerinin, kıraatlerinin, tahsil yapmalarının, talimlerinin, dillerinin birbirinden farklı olduğunu, bazılarının daha güzel, daha süslü, daha tatlı, daha yüksek, daha tertiBi, daha lahinli, daha alçak, daha kısık, daha huşulu, daha açık, daha gizli, daha kısa, daha uzun, daha yumuşak olduğunu beyan etmiştir.

باب: قول النبي صلى الله عليه وسلم: (رجل آتاه الله القرآن فهو يقوم به آناء الليل وآناء النهار، ورجل يقول: لو أوتيت مثل ما أوتي هذا فعلت كما يفعل). 45. NEBİ S.A.V.'İN "BİR KİMSE Kİ ALLAH ONA kuran İLMİ VERMİŞTİR DE O GECE SAATLERİNDE VE GÜNDÜZ VAKİTLERİNDE ONUNLA KAİM OLMAKTADIR. BİR KİMSE DE KEŞKE ŞUNA VERİLEN kuran NİMETİ GİBİ BANA DA VERİLMİŞ OLSAYDI, BEN DE ONUN YAPMAKTA OLDUĞU GİBİ YAPAYDIM DER"SÖZÜ فبيَّن الله: أن قيامه بالكتاب هو فعله .وقال: {ومن آياته خلق السماوات والأرض واختلاف ألسنتكم وألوانكم} /الروم: 22 /.وقال جل ذكره: {وافعلوا الخير لعلكم تفلحون} /الحج: 77/.

Buharl'nin değerlendirmesi şöyledir: Yüce Allah o kimsenin kitap la kaim olmasının onun fiili olduğunu beyan ederek şöyle buyurdu: "Onun delillerinden biri de gökleri ve yeri yaratması, lisanlarınızın ve renklerinizin değişik olmasıdır. Şüphesiz bunda bilenler için {alınacak} dersler vardır. "(Rum 22) Yüce Allah ayrıca "Hayır işleyin ki kurtuluşa eresiniz"(Hac 77) buyurmuştur.