

Ahmed Davudoğlu açıklaması: Bu hadîs, telbiyenin bayram günü cemre-i Akabe'de teş atıncaya kadar devam ettiğine delildir. İmam A'zam ile İmam Şafiî, Sevrî, .Ebû Sevr ve Sahabe ile Tabiin'den birçok ulemânın kavilleri budur. Hasan-ı Basri'ye göre Arafe günü sabah namazında telbiye kesilir. Hz. Alî, İbni Ömer ve Âişe (Radiyallahu anha) ile İmam Mâlik ve Medine fukahâsının cumhuru telbiyenin, Arafe günü güneşin zevaline kadar devam ettiğine kaail olmuşlardır. Onlara göre vakfeye başlayınca telbiye kesilir. İmam Ahmed, İshâk ve Seleften bâzılarına göre telbiye cemre-i Akabe'de taş atmak sona erinceye kadar devam eder. Cumhûr-u ulemâ'nın delilleri bu hadîs ile ondan sonra gelen hadîslerdir. Nevevi, muhaliflerin bir deîîli olmadığını söylüyor. Gerçi bir rivayette: «Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) cemre-i Akabe'de taş atıncaya kadar telbıyeye devam etti.» denilmiştir. Bu cümle İmam Ahmed ile İshâk'a delil olabilirse de cumhûr-u ulemâ rivayetlerin arasını bulmak için: «Bundan murâd: Taşları atmaya başlamaktır.» demişlerdir. Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)'in: «Sükûneti iltizâm edin!» buyurması, o gece yolda riâyeti gereken edep ve terbiyeye irşâd içindir Sâir kalabalık yerlerin hükmü de buna kıyâs olunur. Nebi (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)'in taş atar gibi eliyle işâret buyurması, îzâh ve beyân içindir.

Zincir sözün kaynağından musannife doğru sıralanmıştır: 1 = sözü söyleyen/ilk aktaran, sonrakiler onu sırayla nakledenler, en altta eseri derleyen Müslim. Râviye tıklayınca aynı râvinin geçtiği tüm hadisler listelenir; parantezdeki sayı râvinin sitedeki hadis kitaplarında geçtiği hadis sayısıdır.