Sahîh-i Müslim 3324. Hadis

Ahmed Davudoğlu açıklaması: Bu hadîsi Buhârî «Hacc» ve «İ'tisâm» bahislerinde tahrîc etmiştir. Bu hadîsde Medine'nin nereden nereye kadar haram olduğu müphem bırakılmıştır. Bir iki hadîs sonra gelecek Hz. Alî rivayetinde Medine'nin Ayr ile Sevr dağları arasındaki arazisinin haram olduğu görülecektir. Hadesten murâd günah işlemektir. (metinler'in tercümesinde günah diye geçiyor zaten ancak Hades kelimesinin manalarından birinin de anlaşılması açısından yer verdik ) İbni Enes'in rivayetinden anlaşılıyor ki Medine'nin hareminde günah işleyen bir kimseyi barındırmak ve korumak da aynı laneti mücibdir. Muhdis: Günah işleyen demektir. İmam Mâzirî bu kelimenin (Muhdes) şeklinde dahî okunduğunu söylemiştir. Bu takdirde ondan bizzat bid'at ve günahlar kastedilir. Kaadî İyad'ın beyânına göre ulemâ, bu hadîsdeki lanet meselesiyle Medine'nin hareminde işlenen suçların büyük günahlardan sayılacağına istidlal etmişlerdir. Çünkü lanet ancak büyük günah karşısında yapılır. Allah'ın, meleklerin ve bütün insanların lanette bulunmaları o kimsenin rahmet-i ilâhiyyeden uzaklaştırıldığını mübalâğalı bir şekilde ifade etmek içindir. Çünkü lâ'n lûgatta kovmak ve uzaklaştırmak mânâlarına gelir. Ulemâ buradaki lâ'ndan azâb ve Cennet'e ilk girenler arasından koğulmak mânâsı kastedildiğini söylemişlerdir. Bu lanet küffârın rahmet-i ilâhiyyeden ebediyyen uzaklaştırıldıklarını bildiren lanet gibi değildir. İmam Mâzirî sarf ve adl kelimelerinin tefsirinde ulemânın ihtilâf ettiklerini söylemiştir. Cumhûr'a göre sarftan murâd farz; adl'den maksat da nafile ibâdettir. Hasan-ı Basrî bunun aksine olarak sarfın nafile, adlin de farz ibâdet olduğunu söylemiştir. Esmaî'ye göre sarf tevbe demektir. Adl'den murâd da fidyedir. Bu mânâ Peygamber (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) Efendimizden rivayet olunmuştur. Yûnus sarfın kazanç, adl'in de fidye mânâsına geldiğini söylemiştir. Bir takımları Adl'e çâre, bâzıları da misil mânâsını vermişlerdir. «Sarf diyet, adl de ziyâdedir.», diyenler de olmuştur. Kaadî İyad ulemâdan bâzılarının bu hadîse: «Allah o kimsenin farz ve nafile İbâdetlerini ceza suretiyle kabul etse de rızâ suretiyle kabul etmez» mânâsını verdiklerini söylemiştir. Bir takımları buradaki kabulün günahlara keffâret mânâsına geldiğini söylemişlerdir. Bu hadîsin ekserî nüshalarında: İbni Enes: Yahut günah işliyen birini barmdırırsa dedi.» ibaresi vardır. Bâzı nüshalarda İbni Enes yerine Enes denilmiştir. Fakat doğrusu îbni Enes'dir. Çünkü hadîs, baştan sona Hz. Enes'in sözüdür. Binâenaleyh sonunda Hz. Enes'in bizzat istidrâk yaparak Enes şöyle söyledi demesinin bir mânâsı yoktur. İbni Enes, babam şunu da söyledi» demek istemiştir.