

Ahmed Davudoğlu açıklaması: Bu hadisi Buhâri «Cihâd» bahsinde tahric etmiştir. Hayber gazası hicretin yedinci senesinde vuku bulmuştur. İbni ishâk'ın Hz. Amr b. Ekvâ'dan rivayet ettiği bir hadise göre Nebi (Sallallahu Aleyhi ve Sellem), Hz. Ebû Bekr'i Hayber kal'alarından birine göndermiş: Ebû Bekir (Radiyallahu anh) yahudileri hayli sıkıştırmış ise de kal'a fethedilemeden dönmüş. Ertesi gün Nebi (Sallallahu Aleyhi ve Sellem), Hz. Ömer'i göndermiş, yahudilerle o da harbetmiş, fakat kal'a yine alınamamış. Nihayet Resûlullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem): «Yarın bu sancağı Allah'ın ve Resulünün sevdiği bir adama vereceğim... ilâh» buyurarak sancağı Hz. Ali'ye vermiş ve fetih onun eliyle müyesser olmuştur. ibni İshâk'ın beyânına göre Hayber'in ilk fethedilen kal'ası Nâim'dir. Mahmud b. Seleme orada şehid edilmiş, kal'adan üzerine bir değirmen taşı atılmıştır. Hz. Ömer'in kumandan olmayı ancak o gün diledim, demesi bu kumandanlık Allah'ın ve Resulünün muhabbetlerine delâlet ettiği ve kal'a o kumandanın eliyle fethedileceği içindir. Nevevi'ye göre: Nebi (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)'in Hz. Ali'ye : «Bakınma...» emrini vermesinin iki veçhe ihtimâli vardır. Birinci veçhe göre bu sözden zahiri mânâsı kastedilmiştir. Yâni sağa sola bakınmadan dosdoğru git, demektir. İkinci ihtimale göre bu sözden murad harbe atılmak ve koşmaktır. Hz. Ali onu birinci mânâya hamletmiş; icab ettiği halde gözüyle bakınmamıştır. Bazılarına göre ihtimal buradaki emirden murad : «Düşmanınla karşılaştıktan sonra kal'ayı fethedineeye kadar oradan ayrılma» demektir. Kızıl renkli develer Arablann en kıymetli malları idi. Bir şeyin nefasetini bildirmek için bunları misal gösterirlerdi. Yerinde de görüldüğü gibi âhiret umurunu dünya işlerine benzetmek sadece zihinlere mânâyı yerleştirmek içindir. Yoksa baki olan âhiret nimetlerinin zerresi dünyalardan daha hayırlıdır.

Zincir sözün kaynağından musannife doğru sıralanmıştır: 1 = sözü söyleyen/ilk aktaran, sonrakiler onu sırayla nakledenler, en altta eseri derleyen Müslim. Râviye tıklayınca aynı râvinin geçtiği tüm hadisler listelenir; parantezdeki sayı râvinin sitedeki hadis kitaplarında geçtiği hadis sayısıdır.