Sahîh-i Müslim 6347. Hadis

Tahric: Buhari Menakibu'l-Ensar; Tirmizi, menakib; İbn-i Mace, mukaddime

AÇIKLAMA: Hz. Sa'd, Evs kabilesinin reisi idi. Nitekim Sa'd b. Ubade de Hazrec'in büyüğü idi. Bedir, Uhud ve Hendek gazalarında bulunmuş, Hendek gazasından bir ay sonra harbde aldığı yaradan vefat etmiştir. . Ulemâ bu hadisin te'viiinde ihtilâf etmişlerdir. Bir kısmı zahiri mânâsına almış ve Arş-ı Alâ'nın Sa‘d'in ruhu geliyor diye sevincinden sallandığını söylemişlerdir. Onlara göre Allah Teâlâ arşa akıl ve temyiz bahşetmiş, sallanma bu suretle olmuştur. Buna bir mâni de yoktur. Nitekim ALLAH Teâlâ: «O taşlardan bâzıları hakikaten Allah korkusundan aşağı düşerler.» [Bakara 74] buyurmuştur. Nevevi: «Hadisin zahirinden anlaşılan budur. Muhtar olan da budur.» diyor. Maziri bu kavli naklettikten sonra şunları söylemiştir: «Akıl cihetinden bu inkâr edilemez. Çünkü arş hareke' ve sükûnu kabul eden bir cisimdir. Lâkin bununla Sa'd'a bir fazıle' hâsıl olmaz. Meğer ki: Allah Teâlâ arşın hareketini melekler için Sa'd'ın ölümüne bir alâmet kılmış ola.» Ulemâdan bazıları arşın sallanmasını, onu taşıyan meleklerin titreşmesi mânâsına almışlardır. Onlara göre cümleden mudaf hazf edilmiştir, Murad olan arşın sallanması değil, ehl-i arşın hareketidir. Buradaki salanmadan maksad sevinç ve kabuldür. Harbi: «Bu söz Hz. Sa'd'ın vefâtı meselesini büyültmekden kinayedir. Arablar büyük bir şeyi, ondan daha büyüğüne nisbet ederler. Meselâ: Filânın ölümü için dünya karardı; onun için kıyamet koptu derler.» şeklinde mütalâada bulunmuştur, Bazıları hadisden murad Hz. Sa'd'in tabutu sallandı manasınadır, demişlerse de Nevevi bu sözün bâtıl olduğunu söylemiştir. Filhakika sahih rivayetler bunu reddetmektedir. İhtimal ki, bu zevata Müslim'in rivâyet ettiği bu hadisler ulaşmamıştır.