Ebü'l-Âliye er-Riyâhî'nin asıl adı Rufey' b. Mihrân'dır. Riyâhoğulları'ndan bir kadının kölesi iken azat edildiği için bu kabileye nisbetle er-Riyâhî diye anılır. Hz. Peygamber'in vefatından sonra, Hz. Ebû Bekir'in hilâfeti döneminde Müslüman olmuştur. Bu nedenle Resûlullah'ı göremediği için sahâbî değil, tâbiîlerin büyüklerinden sayılır. Hayatını Basra'da geçirmiş ve bu şehrin önde gelen âlimlerinden biri olmuştur.
Hz. Ali, Übey b. Ka'b, Ebû Zer el-Gıfârî, Abdullah b. Mes'ûd, Hz. Âişe, Zeyd b. Sâbit, Abdullah b. Abbâs ve Ebû Mûsâ el-Eş'arî gibi pek çok sahâbîden ilim almıştır. Özellikle Kur'an kıraatinde öne çıkmış, kıraati hocalarına okuyarak (arz yoluyla) öğrenmiş; kıraat imamı Ebû Amr b. Alâ gibi âlimler ondan faydalanmıştır.
Kendisinden Dâvûd b. Ebû Hind, Muhammed b. Sîrîn, Rebî' b. Enes, Hâlid b. Mihrân, Şuayb b. Habhâb ve A'meş gibi râviler rivayette bulunmuştur. Tercih edilen görüşe göre Şevval h. 90 (Ağustos 709) tarihinde vefat etmiştir; 93, 106 veya 111 yıllarında öldüğüne dair rivayetler de bulunmaktadır.
Yaşadığı yerler: Basra.
Râvi adları senedden otomatik ayrıştırılmış, kimlik ve hayat bilgileri ricâl kaynaklarından (Itqan râvi profilleri, muslimscholars.info) eşleştirilerek eklenmiştir; eşleşmeyen yazımlar ayrı kayıt olarak kalabilir.