Ebû Hafs · Emevî halifesi, beşinci râşid halife
Ömer b. Abdülazîz b. Mervân b. el-Hakem b. Ebü'l-Âs b. Ümeyye b. Abdüşems
Ebû Hafs Ömer b. Abdülazîz, Emevî hânedanının sekizinci halifesidir. h. 61 / m. 680 yılında Medine'de doğdu. Babası Mısır valisi Abdülazîz b. Mervân, annesi ise Hz. Ömer'in oğlu Âsım'ın kızı Ümmü Âsım'dır; böylece anne tarafından Hz. Ömer'in torununun oğludur. Adaletiyle Hz. Ömer'e benzetildiği için bazı kaynaklarda el-Melikü'l-âdil diye anılır.
Medine'de yetişip devrin âlimlerinden ilim aldı. h. 87 / m. 706 yılında Velîd b. Abdülmelik tarafından Medine valiliğine getirildi ve bu görevi yaklaşık yedi yıl, h. 93 / m. 712 yılına kadar sürdürdü. Süleymân b. Abdülmelik döneminde halifenin yakın danışmanı oldu ve onun vasiyetiyle h. 99 / m. 717 yılında halife seçildi.
Kısa hilafeti boyunca saray israfını kaldırdı, vergi düzeninde adaleti gözeten düzenlemeler yaptı, hutbelerde Hz. Ali'ye sövülmesi âdetine son verdi. Güvenilir bir hadis râvisi olan Ömer, hadislerin kaybolmaması için resmî olarak yazıya geçirilmesini emretmiş, İbn Şihâb ez-Zührî'yi bu işle görevlendirerek derlenen hadislerin bölgelere gönderilmesini sağlamıştır. Bu yönleriyle beşinci râşid halife olarak kabul edilmiştir. Receb 101 / Şubat 720'de Hımıs yakınlarındaki Deyr Sem'ân'da otuz dokuz-kırk yaşlarında vefat etti.
Râvi adları senedden otomatik ayrıştırılmış; kimlik ve hayat bilgileri ricâl kaynaklarından (Itqan râvi profilleri, muslimscholars.info) eşleştirilerek eklenmiştir.