Bakara Suresi 176. Ayet

“Kitap”tan maksat Tevrat, İncil veya Kur’an-ı Kerîm’dir. Allah’ın kitabındaki yüce gerçekleri tesbit etmek üzere yapılan bilimsel çalışmalar sırasında iyi niyete dayalı görüş ayrılıklarının, ictihad farklarının doğması kaçınılmazdır ve doğaldır. Bu sebeple burada Allah’ın âyetlerinin içerdiği hakikatleri keşfetme yolunda yapılan iyi niyetli çalışmalar sırasında ortaya çıkan görüş ayrılıkları değil; çıkarcılık, taassup, inatçılık, itibar ve şöhret arayışı gibi ahlâka aykırı sebeplerle âyetler üzerinde gerçeğe aykırı yorumlar yapıp onları kasıtlı olarak gerçek anlam ve amacından saptırmaya yönelik davranışlar eleştirilmekte; bunu yapanların derin bir “ayrılıkçılık” içine düştükleri bildirilmektedir. “Ayrılıkçılık” diye çevirdiğimiz şikāk kelimesi için tefsirlerde “düşmanlık duygularıyla ayrılıkçılık yapmak, doğru yolda olanlarla ihtilâfa düşmek, inatlaşmak, tartışma ve çekişmeye girişmek, haktan sapmak” gibi anlamlar verilmiştir (bk. Râzî, IV, 84-85). Şu halde Allah’ın âyetlerini yorumlarken hedef ayrılık çıkarmak olmamalıdır. Geçmişte ve günümüzde müslümanlar arasında başgösteren ve onlara her alanda güç kaybettiren ihtilâf ve çatışmaların sebepleri arasında, bu tür kötü niyetli gelişmelerin önemli ölçüde etkisi olmuştur ve olmaktadır.

 Allah Teâlâ’nın Kur’an’ı hak olarak indirdiği apaçık ortada iken, ondaki ahkâmı; sağlam delillere dayanmadan kendi arzularına göre yorumlamak isteyenlerin, gerçeklerden uzak kaldıkları ve içinden çıkılmaz ayrılıklara düştükleri, bu yüzden de hem dünyada hem de ahirette zarara uğrayacakları anlatılmıştır.  

174-176 Kuran'ın olağanüstü matematiksel sistemini ve onun getirdiği mesajı gizlemeye çalışan din adamları da bu ayetlerle kınanan tavrı göstermektedirler.  

[10] Zikrolunan vâitler, azabı mağfirete, dalâleti hidayete tebdil etmeleri, acıklı bir azabın hazırlanması, Allah tarafından tezkiyeye nâil olamamaları, konuşmasından mahrum olmaları.[11] Hükmünü gizlemek veya inkâr etmek suretiyle.[12] Tevrat veya Kur'an-ı Mübin hakkında: Tevrat'ı tahrif ve tebdil edenler veya bir kısmına inanıp bir kısmına inanmayanlar; Kur'an-ı Kerîme sihirdir, kehanettir, uydurmadır, diyenler.  

1 Yani kitaplara îman hususunda ayrılığa düşerek, Allah’ın indirdiği kitapların hepsine inanmayıp, sadece birine inananlar, bir kitabın bir kısmına inanıp bir kısmına inanmayanlar veya Allah’ın kitabını işlerine geldiği gibi yorumlayanlar.  

[338] Veya ihtilâfın Meryem 59’daki gibi halef anlamından yola çıkarak: “kitap hususunda birbirlerine halef olarak..” (Krş: Râzî).  

Bi’l-hakki: Hakkıyla, hak ile, hak olarak demektir. Burada bâ’ edatı konusunda: mülâbese, musahebe veya sebebiyye olmak üzere birkaç ihtimal vardır. Mülabese olursa: hakka mülabis, yani “haklı olarak”, “hak olarak iniş” veya “kitabın tam hakkı verilerek” demek olur. Sebebiye olursa: “bu hak sebebiyle, hakkı açıklamak için veya hak hikmeti ile” demek olur ki, yerine göre bu mânalardan biri tercih olunur.