Fâtır Suresi 31. Ayet

İlk âyette Kur’an’ın kendinden önceki ilâhî kitapların aslî durumlarını onaylayan ve Allah katından geldiğinde kuşku bulunmayan bir kitap olduğu belirtilmektedir (bu konuda bilgi için bk. Âl-i İmrân 3:3-4). Müfessirlerin çoğunluğu 32. âyette geçen “kitap”tan maksadın Kur’an-ı Kerîm ve “mirasçı kılınanlar”dan maksadın da müminler olduğu kanaatindedirler. Buna göre âyette zikri geçen üç grup insan da hep müminler olmaktadır. Allah’ın, kendilerine peygamberler aracılığı ile kitabını göndermek için seçtiği kulların tamamı ondan eşit derecede yararlanmış değillerdir. Râzî, bu yoruma göre âyette belirtilen üç mertebe için yapılmış izahları aktardıktan sonra kendi tercihini şöyle açıklar: Birinci gruptakiler, Allah’ın buyruklarını terkedip yasaklarını işleyenlerdir. Bunlar “bir işi yerli yerince yapmayan” kimseler oldukları için (meâlde “kendine kötülük eder” diye çevrilen) zalim kelimesiyle ifade edilmiştir. “Orta bir durumdadır” (muktesıd) diye söz edilenler, –sonuç almada tam başarılı olmasalar da– ilâhî buyruklara karşı gelmemek için çaba harcayanlardır. “Allah’ın izniyle hayır işlerinde yarışır” (sâbık bi’l-hayrât) diye anılanlar ise hem belirtilen çabayı harcayan hem de Allah’ın izniyle bunu başaranlardır. Taberî de mirasçı kılınanlar ile müminlerin kastedildiği kanaatini taşımaktadır, fakat kitap ile ilgili yorumlar arasından tercih ettiği şudur: Burada Kur’an’dan önceki ilâhî kitaplar kastedilmektedir; nitekim müslümanlar onlara inanmayı da iman esaslarından sayarlar. Âyetin sonundaki “büyük lutuf” da, “kitaba mirasçı kılma, hayır işlerinde yarışma veya Allah’ın buna muvaffak kılması” mânalarıyla açıklanmıştır (diğer yorumlarla birlikte bk. XXVI, 24-26; Taberî, XXII, 133-137; Zemahşerî, III, 275-276; Şevkânî, IV, 400).

1 Şu anda elimizde bulunan Zebûr, Tevrât ve İnciller, Peygamberlerine gelen kitaplar değil, sonradan uydurulmuş kitaplardır. Bunlar için ancak, “Zebur, Tevrât ve İncil olduğu iddiâ edilen kitaplar” demek mümkündür. Bunların içerisinde bir kısım hakikatlerin bulunması da hiç önemli değildir. Zîrâ bunların içerisinde bulunması gereken hakikatler, zâten Kur’an’-la tekrar gönderilmiştir. “Doğrultucu” ifâdesini “onaylayan” anlamında anlamamak gerekir. Zîrâ Kur’an bozulan bu kitapların doğrusunu söylemek üzere gönderilmiştir. Hattâ bu kitaplar, “Hak kitap” olarak kalsaydı Kur’an’ın gönderilmesine ihtiyaç bile olmazdı. Kim gerçek Zebûr, Tevrât ve İncil’i okumak isterse ona Kur’an yeter. Bu uydurma kitapların Kur’an’ın yerini tutamayacağını anlayan toplum mühendislerinin icat ettikleri ve “Kur’an gibi veya Kur’an’ın nuru olduğunu” iddia ettikleri kitaplar da asla Kur’an değildir ve bunlara itibar etmek Tevrat, Zebur ve İncil olduğu iddia edilen kitaplara uymakla aynıdır.  

[3911] Âyetin başındaki ellezi ilgi zamirinin canlı özneler için kullanıldığı göz önüne alınırsa, bununla muhatabın Kur’an’a canlı bir özne gibi bakmasının, tasavvur ve aklını onun inşâsına açmasının amaçlandığı sonucu çıkar. [3912] Mâ beyne yedeyh ibaresini “önündekiler” olarak çevirmek, lafız olarak doğru olsa da mana olarak yeterli değildir ve meal okurunu riske atar. Zira Kur’an “önündekileri” tümüyle onaylamaz. Onayladığı, onların içinde önceki vahiylere ait olup da, “Kur’an’ın iniş zamanına kadar ulaşan” kısımlardır. Gerçek vahye ait olanı, olmayandan ayırt etmek için kullanılacak mihenk taşı da Kur’an’dır: “ve onların doğrusunu yanlışından ayırt edici olarak gönderdik” (5:48).