Sâd Suresi 33. Ayet

Bu âyetin bu kısmı, “Nihayet güneş perde arkasına çekilince (batınca)” şeklinde de tercüme edilebilir.  

Tefsirlerde bu âyetlere, bizim tercih ettiğimizden oldukça farklı bir anlam daha verilmektedir. Buna göre söz konusu âyetlerin meâli şöyledir: Bir gün akşama doğru alımlı, soylu koşu atları Süleyman’ın önüne getirilmişti. Süleyman, “Ben mal sevgisini rabbimi anmaya tercih ettim (Mal sevgisi bana rabbimi anmayı, ikindi namazını kılmayı unutturdu)!” dedi. Artık güneş perdesinin arkasına çekilip gözden kaybolmuştu. Süleyman “Atları bana geri getirin” dedi; getirilince de (günah işlemesine sebep oldukları için) bacaklarını ve boyunlarını bir bir kestirmeye başladı. Tefsirlerde her iki meâl istikametinde de yorumlar yer almaktadır. Ancak biz, bu ikinci meâli isabetli görmüyoruz. Çünkü öncelikle bir peygamberin, Allah’ı unutacak kadar kendisini mal sevgisine kaptırması, ayrıca çok sayıda (bazı rivayetlerde yirmi bin) atı katliamdan geçirecek kadar insafsız, kendi hatasının bedelini mâsum hayvanlara ödetecek kadar adaletten uzak olması mümkün değildir. Bu anlayışa bakılırsa Hz. Süleyman kendisini atların sevgisine kaptırmışken güneş batmış, ikindi namazının vakti geçmişti. Öncelikle âyette güneş kelimesi geçmiyor; atlardan söz edilirken mecazi bir ifadeyle onun / onların gözden kaybolduğu bildiriliyor (Burada “gözden kaybolma” anlamındaki “tevâret” fiili nin gizli öznesi tekil de çoğul da olabilir). Gözden kaybolanın atlar olması sözün akışına daha uygun düşmektedir. Öyle anlaşılıyor ki Süleyman’ın peygamber kişiliğiyle bağdaşmayan, bu sebeple de bizim tercih etmediğimiz yorumun aslı İsrâiliyat kaynaklıdır. Ayrıca hikayeye ikindi namazı gibi bazı İslâmî unsurlar da katılmıştır. Yahudi geleneğinde babası Dâvûd gibi Süleyman da bir kral olarak telak ki edildiği için ona peygamberlikle bağdaştırılması imkânsız bu tür kötü isnatlarda bulunulmuş olabilir (bazı örnekler için bk. Kitâb-ı Mukaddes, I. Krallar, 11:1-10). İslâm inancında Dâvûd gibi Süleyman da peygamber olduğundan, peygamberler hakkında son derece yüceltici ifadeler kullanan Kur’an’da Süleyman’ın Allah’ı unutacak kadar mal tutkunu, zalim ve insafsız biri olarak tanıtılması mümkün değildir. Nitekim Kitâb-ı Mukaddes’in anılan bölümünde Hz. Süleyman’ın âhir ömründe ecnebi asıllı eşlerinin telkiniyle tek tanrı inancından saptığı, putlara taptığı bildirilirken Kur’ân-ı Kerîm’de bu iddialar, “şeytanların uydurmaları” olarak nitelenmekte ve Süleyman hakkında böyle bir inancı benimseyen yahudiler eleştirilmektedir (Bakara 2:102).

Bu ayette Hz. Süleyman’in atlarının boyunlarını ve bacaklarını sıvazlamasından söz edilmektedir; iddia edildiği gibi atların katledilmesi söz konusu değildir.  

1- Sevgiyle okşamaya. 2- Bu ayete, kimi çevirilerde: “Bacaklarını ve boyunlarını kesti” şeklinde anlam verilerek önemli bir hataya düşülmektedir. Böylesi kötü bir davranışı, bir nebiye yakıştırmak, “kör” bir anlayıştan ve İsrâîlliyât'tan başka bir şey değildir.  

6.Veya: "Ayaklarını ve boyunlarını kesmeye başladı." Tefsirlerde ifade edildiğine göre Süleyman (a.s.) kendisini ikindi namazından alıkoymaları dolayısıyla bu atları kurban ederek etlerini fakirlere dağıttı. Çünkü onun şeriatında at eti yemek caizdi.  

(*) Birinci görüşte atları, güzelliklerinden, mana-yı ismiyle sevmişti. Zikirden gafil kalmıştı. İkinci görüşte ise onları, Allah namına mana-yı harfiyle sevmişti. Bu ayetlerle ilgili İsrailiyatın İslamî bir kaynağı yoktur.  

 Âyet, muharebe için at beslemenin öteden beri yürütülegelen güzel bir âdet olduğunu ortaya koymaktadır. Hz. Süleyman, savaş ihtiyacı belirince, atların hazırlanmasını ve idman için koşturulmasını emrederek, «Ben bunları dünyada nefsimin hazzı için değil, Allah’ın emrinden ve onun dinini takviye etmek arzusundan dolayı seviyorum» demişti.  

[3] Atların boyunlarından, bacaklarından, muhabbetinden dolayı tozunu silkti. İkinci mânâya göre kılıç sürdü, ayağını kesti. Bu hal Süleyman için mubah idi. Fakat bizim şeriatımızda böyle değildir.  

1 Birçok tefsirde, Hz. Süleyman ve atları ile ilgili yakışıksız rivâyetler vardır. Bazıları bu ayeti, [“Ben hayrı yani malı ve atı sevmek için Rabbimin zikrinden kaldım. Sonunda Güneş battı gizlendi ve böylece ikindi namazım geçti” diye üzüldü ve bundan dolayı: “getirin onları bana” deyip hepsini Allah için kurban etti.] şeklinde anlamışlarsa da bu rivâyetlerin sağlam bir kaynağı olmadığından dolayı tercüme yukarıdaki gibi yapılmıştır. Bk. (Râzî) Esasen Hz. Süleyman (a.s.), “Gerçekten ben, iyi atı bana Rabbim(in gücünü) hatırlattığından dolayı severim.” dedi. Yani namazını geçirmedi. Zira ayetin metninde namazla ilgili hiçbir ifade geçmemektedir. Belki de atların kendisine ikindi vakti arz olunmasından dolayı böyle bir iftira uydurulmuş olabilir.  

Hz. Süleyman (a.s.) savaşta istifade etme ve daha başka gayelerle atların hazırlanmasını ve eğitimleri için koşturulmalarını emrederek, bazan bu işe bizzat nezaret ediyordu.” Ben bunları nefsimin haz duyması için değil, Allah’ın dinini güçlendirmek arzumdan dolayı seviyorum.” demişti.