Bu ayet Hafs Mushafı sırasına göre baştan 4045, sondan 2192. ayet; 38. sure ve Sâd Suresinin 75. ayetidir. Sâd Suresi 75. ayetinin kelime sayisi 15, harf sayısı 55 ve toplam ebced değeri ise 4087 olarak hesaplanmıştır. Sâd Suresinin toplam ebced değeri 227837 olarak hesaplanmıştır. Ebced sayımlarında varsa ء Hemze harfi dahil olarak sayılmıştır. Bu sure ص hurufu mukatta harfleriyle başlamaktadır. Bu ayette ص (0) bulunuyor.
Arapça Metin
قال يا ابليس ما منعك ان تسجد لما خلقت بيدي استكـبرت ام كنت من العالين
Burada belirtilmemekle birlikte, başka âyetlerde meleklerin secde etmeleri emredilen bu ilk insanın Hz. Âdem olduğu bildirilmiştir. Bundan önceki âyetlerde melekler topluluğunun tartışmasına atıf yapılmasına ve ilk insan konusuyla münasebet kurulmasına bakılırsa burada Hz. Âdem’in yaratılışına ve İblis’in onun karşısındaki olumsuz tutumuna, bu yüzden Allah’a âsi olup rahmetten kovulmasına dair bilgilere yer verilmekle, bilhassa Hz. Muhammed’in bu bilgileri ancak vahiy yoluyla almış olabileceği ortaya konmuş; böylece ona vahiy geldiğine, dolayısıyla peygamberlik görevi verildiğine inanmayan müşrikler ikna edilmek istenmiştir. Ayrıca bu âyetler insanın, yaratıcısının kim olduğunu, kendi aslının ne olduğunu, nereden geldiğini anlayıp kavraması; şeytanî kışkırtmalara karşı dikkatli olması gerektiğini; Allah’a inanıp dayanan, ihlâsla Allah yoluna koyulanlar üzerinde şeytanî kışkırtmaların asla etkili olamayacağını, zira Allah’ın, yardımıyla onların yanında olduğunu bildirmektedir (âyetlerin ayrıntılı tefsiri için bk. Bakara 2:34; A‘râf7:11-18; Hicr 15:28-40).
Mehmet Okuyan
(Allah) “Ey İblis! İki elimle (kudretimle) yarattığım varlık için (bana) secde etmekten seni engelleyen neydi! Kibirlendin öyle mi; yoksa (haksız yere) büyüklenenlerden mi oldun!” demişti.
(Allah) Dedi ki: "Ey İblis, iki elimle (yapıp) yarattığıma (insan denen bu sanat harikama) seni secde etmekten alıkoyan neydi? Büyüklük mü tasladın, yoksa kendini yükseklere çıkanlardan (ve artık sorumsuzlardan) mı sandın?"
Allah: “Ey İblis!” dedi. “Kendi ellerimle yarattığım şu varlığın önünde yere kapanmaktan seni alıkoyan nedir? Başka bir yaratık önünde boyun eğmeyecek kadar kibirli misin? Yoksa kendini üstün görenlerden misin?”
Allah:
“Ey İblis, iki elimle yarattığıma secde ederek saygı göstermene mâni olan nedir? Gururuna mı yediremedin, yoksa sen yüksek makam sahiplerinden biri misin?” dedi.
(Allah İblis'e şöyle) buyurdu: “- Ey İblis! Bizzat kudretimle yarattığıma secde etmene, seni hangi şey engelledi? Kibirlenmek mi istedin, yoksa yücelenenlerden mi oldun?”
Allah: "Ey İblis! O benim kudretimle yarattığıma secde etmene ne engel oldu? Kibirlenmek mi istedin? Yoksa yüksek derecelerde bulunanlardan mı oldun?" dedi.
Rabbi “Ey İblis! Kendi elimle yarattığım insan için, büyüklenerek bana secde etmekten seni alıkoyan nedir. Yoksa sen çok yüce erişilmez bir şey mi oldun?” dedi.
Bunun sebebini çok iyi bilmesine rağmen Allah, şeytanı azarlamak için “Ey İblîs!” dedi, “Sonsuz kudret ve ilmimin eseri olarak, yani kendi ellerimle ve özenle yarattığım şu insan denen varlığın önünde saygıyla eğilmekten, secde etmekten seni alıkoyan nedir? Söyle; kendini bir şey zannederek büyüklük duygusuna mı kapıldın, yoksa gerçekten de, hiç kimsenin önünde boyun eğmeyecek kadar yüce bir varlık mı oldun?”
1 Burada “iki elin” ayrı ayrı birer anlamı olmayıp, yaratmaktan kinâyedir. Veya bu ifâde Allah’ın kudreti ile te’vil edilebilir, ikil olması tekit içindir. Buradan ayrıca, Allah’ın Âdem’i hiç bir sebep araya girmeksizin, doğrudan doğruya kudreti ile yarattığı da anlaşılır.
Muhammed Esed
[Allah]: “Ey İblis!” dedi, “Kendi ellerimle yarattığım 58 şu [varlığın önünde] yere kapanmaktan seni alıkoyan nedir? [Başka bir yaratık önünde boyun eğmeyecek kadar] kibirli misin, yoksa [yalnız] kendisini üstün görenlerden misin?” 59
Allah: Ey İblis, kudretimin bir eseri olarak yarattığım bu varlığın üstünlüğünü kabul etmekten seni alıkoyan nedir? Âdeme karşı büyüklük mü taslıyorsun, böyle yapmakla sen Rabbine karşı büyüklük taslamış oldun. 20/115...123
(Allah) “Ey İblis!” dedi, “Ellerimle yarattığım (beşerin) emrine âmâde olmaktan seni alıkoyan şey neydi? (Başkasına boyun eğmeyecek kadar) kibirli misin, yoksa kendini (herkesten) üstün görenlerden biri misin?”
(Cenâb-ı Hak) Buyurdu ki: «Ey İblis! İki elimle yarattığıma secde etmekten seni ne şey alıkoydu? Kibirlenmek mi istedin, yoksa sen yükseklerden mi oldun?»
Allah buyurdu: “İblis! Benim ellerimle yarattığım mahlûkuma neden secde etmedin? Gururlandın mı, yoksa kendini çok yükseklerde mi görüyorsun? {KM, Mezmurlar 119, 73}
Kur’ân-ı Kerîm’de Allah Teâlâya yed (el) kelimesi bazen tekil olarak (yedullah, 48,1) bazen çoğul olarak (eydina 36,71), bazen da burada olduğu gibi tesniye olarak (iki el, yedeyye) izâfe edilir. Bunların her birinde Allah’ın şanına yaraşan bir mâna kasdedilmiştir. Bu durum, bir yönden de şuna delâlet eder: Allah mutlaktır, beşer ifadesindeki kayıtlar onun vasıflarını ve icraatını anlatmaya yetmez.Birçok müfessire göre burada Allah Teâlâ’nın bu tabiri kullanması, ihtimamla yaratmasından kinayedir. Yahut biri bedeni biçimlendirmeye, öbürü ruh üflenmesine işaret olmak üzere insanın ruh ve bedeni cem eden varlığını da hatıra getirebilir.
Süleyman Ateş
(Rabbin ona) Dedi ki: "Ey İblis, iki elimle yarattığıma secde etmekten seni alıkoyan nedir? Büyüklük mü tasladın, yoksa yücelerden mi oldun?"