Nisâ Suresi 132. Ayet

Önceki âyetlerde adalet, sulh, iyilik ve takvâ emredilmiş, istenmesine ve çaba gösterilmesine rağmen aile hayatına devam edilememesi durumunda ayrılmanın da bir çözüm olacağına işaret edilmiş, aç ve açıkta kalma korkusuyla zulme boyun eğmek, istenmeyen bir evliliğe katlanmak gerekmediği vurgulanmıştı. Hemen ardından Allah’ın bu emir, tavsiye ve açıklamalarıyla ilgili bulunan sıfatları zikredilmek suretiyle bu hususlar teyit edilmiş, bu isteklerin ve açıklamaların nasıl bir makamdan geldiğinin düşünülmesi istenmiştir. Allah’ın “göklerde ve yerde ne varsa hepsinin sahibi ve mâliki olduğunun” üç kere tekrarlanması kendisinin bu özelliğini ve sıfatını güçlü ve teyitli olarak ifade etmekten ziyade üç ayrı hükmü ve mânayı teyit etmek içindir. Önce boşanma halinde Allah’ın taraflara imkânlar bahşedeceği bildirilmiş, arkasından Allah’ın her şeyin mâliki olduğu gerçeği hatırlatılmıştır. Sonra insanların Allah’tan korkmaları ve inkâra sapmamaları istenmiş, bu isteğin Allah’ın ihtiyacından değil, kulların ihtiyacından kaynaklandığına işaret edilmek üzere O’nun her şeye mâlik olduğu tekrar ifade edilmiştir. Daha sonra bu ezelî-ebedî gerçek bir daha zikredilmiş, itaatsizlik halinde bütün insanları yok edip yerine başkalarını getirmeye de kadir bulunan Allah’ın bunu yapmamasının aczinden değil, hikmetinden kaynaklandığı bilinsin istenmiştir.

1- Her şeyin koruyucusu, yöneticisi, dayanağı ve kefili olan; varlığı ayakta tutan, sürdüren, koruyan kontrol altında tutan, rızkını ve hak ettiğini veren.  

“Göklerde ve yerde ne varsa hepsi Allah’ındır” cümlesi arka arkaya iki defa gelmiş olsa da her cümleden sonra muhatapların dikkatini çekerek farklı mesajları içermektedir. Mesela; eşler ister evli olarak kalsınlar isterse ayrılsınlar Allah insanların rızkını vermeye devam eder. Çünkü O, bütün canlıların rızkını üstüne almış, göklerde ve yerde olanların sahibi ve malikidir yani tasarruf yetkisi O’na aittir. Yine insan nankörce de davranıp Allah’ın ayetlerini inkâr etse yine de rızıklanmaya devam eder. Çünkü Allah’a ait olan gökler ve yer ister mü’min olsun ister kâfir ister deist olsun, isterse ateist, sonuçta insan için yaratmıştır.  

(2)Nasıl tevekkül edileceği ve her işte Allah’ı vekîl kılmak ne kadar büyük bir rahat ve huzur vesîlesi olduğu hakında bakınız; (sahîfe 71, hâşiye 3; sahîfe 110, hâşiye 2)  

[841] Ardı ardına tam üç kez geçen bu ibare, bağlamlarıyla ilintili olarak farklı farklı vurgulara sahiptir. Bunlardan ilki “Ve eğer eşler ayrılırsa, Allah, lutfuyla her birinin geçimini sağlar…” âyetinin ardından gelir ve burada Allah’ın insanların geçimini kendisine ait olan dünya aracılığıyla sağlayacağına işaret eder. İkinci ibarenin siyak ve sibakına dikkat edildiğinde, Allah’ı inkâr edenlerin dahi hayatlarını sürdürmek için O’na ait olan yer ve göklere muhtaç olduklarına, Allah’ın yerleri ve gökleri kendi ihtiyacı için değil insanın ihtiyacı için yarattığına işaret edildiği görülür. 132. âyette geçen üçüncü ibare ise bağlamından da anlaşılacağı gibi zımnen şunu vurgular: yerler ve göklerde olan her şeyin sahibi olan Allah, aynı zamanda onlar üzerinde her türlü tasarrufun da sahibidir: güvenini zedeleyen ve inkâra sapanları yenileriyle değiştirebilir.