Nebe' Suresi 33. Ayet

Yeri geldikçe belirtildiği, özellikle bir kutsî hadiste de ifade buyurulduğu üzere, 31. âyette “müttakiler” şeklinde anılan itaatkâr müminler için âhirette hazırlanan nimetler, lutuf ve ikramlar “gözlerin görmediği, kulakların işitmediği ve hiçbir beşer aklının tam olarak tasavvur edemeyeceği türdendir” (Buhârî, “Tevhîd”, 35; Müslim, “Îmân”, 312). Çünkü bütünüyle âhiret gayb alanıdır; gaybı da Allah’tan başkası bilemez (bk. Bakara 2:3). Bununla birlikte, Allah Teâlâ, kullarının uhrevî nimetlere dair yaklaşık bir fikir edinmelerini sağlamak ve onlarda bir arzu uyandırmak için, birçok âyette olduğu gibi burada da idrak ve anlama gücüne göre temsilî bir anlatımla bu dünyada en çok ihtiyaç duydukları, arzuladıkları, sevdikleri nesneler ve hazlardan örnekler vermiştir. Bu anlatımda Kur’an’ın ilk muhataplarının beklentilerinin dikkate alındığı da söylenebilir, kezâ bu anlatımdan, âhirette cennete girmeyi hak eden her bir insana, dünyadaki ameline zihnî ve ruhî kemaline, mutluluk anlayışına ve beklentisine göre neleri istiyor ve bekliyorsa onların verileceği sonucunu çıkarmak da mümkündür (bk. Fussılet 41:30-33). “Bunlar rabbinin bol bol lutfettiği karşılıktır, bağıştır” diye tercüme ettiğimiz 36. âyete, “Bunlar rabbinden, amellerine göre hesap ve takdir edilmiş bolca mükâfatlardır” şeklinde de mâna verilmiştir (İbn Âşûr, XXX, 47-48). Burada kapalı bir şekilde ifade edilmiş olan amellerin karşılığının, başka âyetlerde Allah’ın lutfu olarak on katı (En‘âm 6:160), 700 katı (Bakara 2:261), hatta hesapsız (Zümer 39:10) bir şekilde kat kat verileceği bildirilmiştir. 26. âyette azgınlara verilecek cezanın dünyada yaptıklarına uygun bir karşılık olduğu bildirilmişti. Burada da müminlerin yaptıklarına karşılık olarak verilecek ödülün Allah’ın bolca lutfu ve bağışı olduğu belirtilmektedir. 36. âyette müminlere âhirette verilecek nimetlerin niceliğini bildiren hisâben kelimesi, “çok, bol bol, yeter deyinceye kadar” şeklinde yorumlandığı gibi, “yeterli, kâfi miktarda, amellerin miktarına göre, hak edişe göre” şeklinde de açıklanmıştır. Ancak meâlde biz, kısmen birbirinden farklı olan bu iki yorumdan ilkini tercih ettik. Çünkü ödülün, amellere göre kat kat fazlasıyla, hatta hesapsız verileceğini bildiren âyetler de vardır (Bakara 2:261; Zümer 39:10; Gåfir 40:40) ve bu âyetlerde ahirette ödüllerin hak edişe göre ölçülü değil, Allah’ın razı olduğu kullarına, ölçüye ve hesaba sığmaz lutufları olarak verileceği belirtilmektedir.

Ayetteki [Kevâ‘ıbe etrâben] ifadesinin, genç kız çocuklarıyla değil, bağlam gereği üzüm taneleri veya salkımları şeklinde anlaşılması gerekmektedir. Bu ifade, yumru bitkiler şeklinde de anlaşılabilir. [Kevâ‘ıb] sözcüğü, Mâide 5:6’da [el-ka‘beyni] şeklinde topukların üstündeki yumru biçiminde aşık/uyluk kemikleri demektir. [Türâb] ile aynı kökten gelen [etrâb] sözcüğü de toprakla ilişkilidir. Burada kastedilen, topraktan çıkan turp vs. yumru biçimindeki gıdalara benzer şekildeki cennete özel içeceklerin meyveleri de olabilir. Zaten sonraki ayette de bunlardan elde edilen ve dolu kadehlerdeki içeceklerden söz edilmektedir.  

[711] Cennetlikler hakkında bilgi için bk. Bayraklı, KUR’ÂN TEFSÎRİ, XX, 294-298.  

1- Bu ayetin çevirisi, etik olmayan ve Kur'an'ın nezihliğine yakışmayan argo bir dille; “Göğüsleri tomurcuklanmış yaşıt kızlar” veya “tomurcuk göğüslü aynı yaşta genç kızlar.” şeklinde yapılmaktadır. Ayet, “Kevâib” ve “Etrab” olmak üzere iki sözcükten oluşmaktadır. Kevâib; görkemli, yüce, değerli, yüksek, aşık kemiği, topuk, küp gibi anlamlara gelen “keab” kökünden gelmektedir. Eril ve dişil cisimlerin her ikisini de kapsayan bir sözcüktür. “Etrab” sözcüğü ise, akran, yaşıt, emsal, eş zamanlı, dengi dengine, aynı seviyede” demektir. Dolayısı ile ayetin doğru çevirisi, “birbirine denk, görkemli eşler” şeklindedir. Bu ayete, “Birbiri ile uyumlu üzüm salkımları” veya “Topraktan yumrular.” Yani topraktan çıkan yumru bitkiler olarak da anlam verilmektedir. Keab sözcüğü 5:97 de Kâbe, 5:6' da ise ayak topukları anlamında kullanılmaktadır.  

1 (كَوَاعِبُ) kelimesi mecâzen: “çarpıcı, göz alıcı, harika, olağan üstü güzel” anlamlarına gelmektedir. (Lisan’ül-Arab) Yukarıdaki tercüme bu durum dikkate alınarak yapılmıştır. Tefsir ve meâllerin genelinde verilen anlam ise, “cennetin sadece erkeklere ait ve kadınların da onlara ikram edilen bir meta’ olduğu” kanaatini verdiği için tercih edilmemiştir.2 Mefâz: Korkulardan kurtulup murada ermek yahut büyük bir kurtuluş yeri, yani cennet demektir.3 32-34. âyetler (مَفَازٌ) kelimesine bedel-i iştimâl olarak tercüme edilmiştir.  

[5536] Kevâ‘ib, “yüksek, yüce, kaliteli, değerli, gözalıcı” anlamına gelen ka‘b kökünden (Mekâyîs). Sonradan Ka‘be gibi “kübik”, ka‘beyn (ayak bileği) gibi dairevî cisimler için de kullanılmaya başlanmıştır. Yalnız burada geçen kelime dişil olmadığı gibi, tek bir cinse de hamledilemez. Her iki cinsi de kapsar. “Tam denk” anlamındaki etrâb da tercihimizi doğrular.