Enfal Suresi 37. Ayet

Bedir Savaşı’nda, başlarında Ebû Cehil olmak üzere on Kureyş zengini bizzat harbe katılmanın yanında her gün birer deve keserek savaşçılara ikram ediyorlardı, buna rağmen yenildiler. Uhud Savaşı’nda intikam almak istediler; Ebû Süfyân, taşradan gelip Mekke civarına yerleşen gariban takımından (ehâbîş) 2000 kişi kiralayarak savaşa sürdü, ancak bu savaşta da istedikleri sonuca ulaşamadılar; çünkü bu savaşta, kendilerine ulaşan bilginin aksine Hz. Peygamber, Ebû Bekir ve Ömer ölmemişlerdi. Arkadan Hendek Savaşı oldu, bu savaşta da Medine’yi günlerce kuşatma altında tuttular, fakat sonuç alamadan bırakıp gittiler. Müslümanların bütün istedikleri Allah’ın gösterdiği yolda yürümek, O’nun rızâsına uygun bir hayat düzeni kurmaktı. Müşrikler ise bunu onlara çok görüyor, yollarını kesmek istiyor, bu maksatla büyük harcamalar yapıyor, mal ve canlarından oluyorlardı. Bütün bu fedakârlık ve harcamaların sonu hüsran oldu, yenildiler ve acı çektiler. Sonunda iyi ile kötü, pis ile temiz, doğru yolda olanla yanlış yolda olan birbirinden ayrıldı, herkes hür iradesi ile seçtiği yolda yürüdü. Bu yolun sonu iyiler için Allah rızâsı ve cennet, kötüler için ise Allah’ın gazabı ve cehennem oldu, bu her zaman da böyle olacaktır.

Ayetteki [liyemîze] fiilindeki [lâm/li] edatı, “sonunda” anlamında da yorumlanabilir. Bu durumda ayet şöyle tercüme edilebilir: “Sonunda Allah kirliyi temizden ayıklayacak (mümini kâfirden ayıracak) ve (bütün) kötülerin bir kısmını diğer bir kısmının üstüne koyup hepsini istifleyerek, onu (hepsini) cehenneme atacaktır. İşte onlar ziyana uğrayanların ta kendileridir.”  

bk. Kur’an-ı Kerim, 10:28; 30:14; 36:59.  

(1)“Evet mâdem ki bu âlem, nev‘-i beşerin (insanlığın) imtihan meydanıdır ve müsâbaka (yarışma)yeridir; iyilikle fenâlığın birbirinden tefrîk edilemeyecek (ayrılamayacak) derecede muhtelit ve karışık olmaları lâzımdır ki, insanların dereceleri tezâhür etsin (ortaya çıksın). İmtihan ve tecrübe zamanları bittikten sonra, fenâ insanlar: وَمْتاَزُوا الْيَوْمَ اَيُّهاَ الْمُجْرِمُونَ hitâbıyla, yani: ‘Ey mücrimler! Bir tarafa çekiliniz!’ diye olan tüyler ürpertici, sâikavâri (yıldırım gibi), şiddetli emr-i İlâhîye ma‘ruz kalacakları gibi; iyi insanlar da فاَدْخُلُوهاَ خاَلِد۪ينَ hitâbıyla: ‘Dâimî kalmak üzere Cennete giriniz!’ diye olan Cenâb-ı Hakk’ın mün‘imâne, şefîkāne, lütufkârâne (ni‘met veren Allah’a yakışır, lütuf ve şefâat eder bir tarzdaki)emirlerine mazhar olacaklardır. İnsanlar böyle iki kısma ayrıldıktan sonra, kâinât tasfiye ameliyâtına uğrayacak (temizlenecek). Kötülüğü, şerri, zarârı tevlîd eden (doğuran) maddelerin bir tarafa çekilmesiyle Cehennemin techîzâtı(cihazları) ikmâl edilecek (tamamlanacak); iyiliği, hayrı, nef‘i (menfaati) doğuran maddelerin de bir tarafa çekilmesiyle Cennetin techîzâtı ikmâl edilecektir (tamamlanacaktır).” (İşârât’ül-İ‘câz, 193)  

[4] Kâfiri mü'minden.[5] Onların başına gelenler bunların da başına gelir.