Hacc Suresi 19. Ayet

Kur’an’ın birçok âyetinde olduğu gibi burada da, evrendeki zorunlu itaat yasaları uyarınca Allah’a boyun eğen varlıklara dikkat çekilmekte, insanların ise sınav ortamının icabı olarak hür iradeleriyle baş başa bırakılmaları neticesinde topyekün bir teslimiyet ve itaat içinde olmadıkları, dolayısıyla birçok insan Allah’a itaat edip kurtuluşa ererken nicelerinin de azabı hak etmiş olacağı uyarısı yapılmaktadır. Âyetlerde yer alan tasvirlerde açıkça görüldüğü üzere, dünyadakinden başka bir hayat tanımayıp inkârcılıkta direnen ve rableri hakkında çekişme içine girenlerin öteki dünyadaki âkıbetleri pek acı olacaktır. İman edip Allah’ın hoşnutluğuna uygun davranışlarda bulunanların mükâfatı ise dünyada en cazip görünen nimetlere eriştirilmekten ibaret değildir. Çünkü onlar her türlü övgüye lâyık olan Allah katında en itibarlı mevkiye, Allah’ın yoluna iletilmiş ve sözlerin en güzeline yöneltilmişlerdir ki bu da mutlulukların en büyüğüdür.

1- İnananlar ve Küfredenler.  

Bu iki bölükten maksat, Bedir'de, ilk karşılaşanlardır, yani Abdülmuttalip oğlu Hamza, Ebu-Tâlip oğlu Ali, Hars oğlu Ubeyde'yle düşmanları olan ve onlar tarafından öldürülen müşriklerden Rabia oğlu Utbe, Utbe oğlu Velid ve Rabia oğlu Şiybe'dir (Mecma, 2, 166).  

19.Buhari ve Müslim`in Ebu Zer (r.a.)`den rivayet ettiklerine göre bu ayeti kerime Hamza (r.a.), Ubeyde (r.a.) ve Ali bin Ebi Talib (r.a.) ile (Bedir`de onlarla çarpışmaya girmiş olan) Utbe, Şeybe ve Velid bin Utbe hakkında indirilmiştir.Bedir`de Hz. Ali (r.a.) Velid bin Atebe ile, Hz. Hamza (r.a.) Şeybe ile Ubeyde (r.a.) de Utbe ile ikili çarpışmaya girmiş ve adları geçen sahabilerin hepsi de müşriklerden olan hasımlarını kısa sürede öldürmüşlerdir.Hakim`in Hz. Ali (r.a.)`den rivayet ettiğine göre o: "Bu ayeti kerime bizim hakkımızda bizim Bedir`deki ikili çarpışmamız (mübarezemiz) hakkında indirildi" demiştir.İbnu Cerir`in Abdullah bin Abbas (r.a.)`tan rivayet ettiğine göre de, bu ayeti kerime ehli kitap ile Müslümanlar arasındaki tartışma hakkında inmiştir. Ehli kitap: "Biz Allah`a sizden daha yakınız. Çünkü bizim kitabımız daha eskidir ve peygamberimiz sizin peygamberiminizden önce gelmiştir" dediler. Müslümanlar da: "Biz Allah`a yakın olmaya daha lâyığız. Çünkü biz Muhammed`e de sizin peygamberinize de ve Allah`ın indirdiği bütün kitaplara da iman ettik" dediler. İbnu Ebi Hatim de Katade`den bunun benzeri bir rivayet nakletmiştir.  

19-22 Cehenneme gitmek için diretenlerin, "Cehennemin bu kadar kötü olduğunu bilseydik farklı davranırdık," diye bahane ileri sürememeleri için cehennemin dehşeti en çarpıcı sembolik ifadelerle anlatılır. Kuran'ın, cennet ve cehennemden genellikle bir arada söz edişi dikkat çekicidir. İnananlar cennet tasvirlerinden hoşlanırken bahaneleri ellerinden alınan inkarcılar, cehennem tasvirlerini şiddetli bulup eleştirirler. İşin ilginç yanı, eleştirdikleri o yere gitmek için alabildiğine gayret ederler.  

(4)Cehennem ehlinin elbiselerinin keyfiyeti hakkında bakınız; (sahîfe 260, hâşiye 2)  

[3] Bir tarafta mü'min, diğer tarafta kâfir.[4] Din-i İlâhi, zat ve sıfat-ı Bari hakkında.[5] Bağırsakları, ciğerleri, iç yağları.[6] Yani içleri, dışları erir.  

1 İbnu Abbas’tan rivâyete göre: bu âyetten itibaren üç veya dört âyet, Medîne’de nâzil olmuştur. Bu âyet; Ebû Zer (r.a)’den rivâyet olunduğuna göre Bedir günü Hz. Hamza, Hz. Ali, Hz. Ubeyde b. Haris’in (r.a) Kureyş’ten Utbe, Şeybe b. Rebi’a ve Velîd b. Utbe ile savaş öncesi vuruşmaları üzerine nâzil olmuştur. Buna göre bu âyet: “İşte (bunlar), Rableri hakkında birbirleriyle mücadele eden iki düşmandır...” şeklinde tercüme edilebilir.  

[2816] Başlarından aşağı boca edilen şeyin ne olduğu açıkça yer almasa da, 22. âyetten bu şeyin onları derin bir umutsuzluk ve pişmanlığa sevk eden “gam ve keder” olduğunu anlıyoruz.