A'raf Suresi 12. Ayet

Yüce Allah’ın, İblîs’i hemen rahmetinden kovmayıp isyan etmesinin sebebini sorması, savunmayı herkes için bir hak olarak tanıdığını gösterir. İblîs, kendisinin ateşten, Âdem’in ise topraktan yaratıldığı, şu halde kendisinin ondan daha değerli olduğu şeklinde bir istidlâlde bulunmuşsa da, gerçekte birçok bakımdan isabetsiz olan (ayrıntısı için bk. Elmalılı, III, 2130-2134) bu gerekçe haklı görülmemiş ve İblîs bulunduğu makamdan kovulmuştur. Burada İblîs’in kibre kapıldığına ve bunun cezası olarak aşağılıklardan biri haline getirildiğine bilhassa dikkat çekilmektedir. Müfessirler, 13. âyetteki “in oradan!” ifadesiyle kastedilen yer konusunda farklı görüşler üzerinde durmuşlardır. İbn Abbas’a isnad edilen bir rivayete dayanılarak buranın cennet olduğu söylenmiştir. Daha güçlü bir görüşe göre orası semâdır. Burayı “melekler katı” diye anlayanlar da olmuştur (Râzî, XIV, 33; Şevkânî, II, 220).

Bu ayet meleklere yönelik dile getirilen “Âdem için Yüce Allah’a secde” emrinin İblis’e de ayrıca yönlendirildiğinin delilidir.,Benzer mesajlar: Hicr 15:33; İsrâ 17:61; Sâd 38:76.  

bk. Kur’ân-ı Kerim, 15:26-28; 38:76; 55:14-15.  

Bkz. 2:34, 7:12, 15:26-28, 17:61, 18:50, 20:116, 38:76, 55:14-15Ayette de görüldüğü üzere ırkçılığı ilk başlatan şeytan olmuştur. İnsan, hangi maddeden yaratıldığına değil ne için yaratıldığına bakmalı. Ne yaptığına değil ne yapması gerektiğine dikkat etmeli. İnsanın elinde olmayan ve hiçbir katkısı bulunmayan doğuştan gelen bir özelliği üstünlük ölçüsü olarak görmesi hem yanlıştır hem de şeytanî bir davranıştır. Bu düşünceyle, “biz peygamber soyundan geliyoruz”, “biz falan kabileye mensubuz” gibi çıkışlar arasında herhangi bir mantık farkı yoktur.Irk, renk, servet, şöhret, güzellik, makam, güç gibi özellikler, İslâm’a göre asla üstünlük ölçüsü olamazlar. İlâhî değer ölçülerine göre en kıymetli, en saygıdeğer insan; ortaya koyduğu faydalı çalışmalar ve ahlâkî erdemler bakımından en önde olan insandır. Nitekim Hucurat, 49:13. ayetinde buyrulduğu gibi “Allah katında sizin en değerliniz, O’na karşı gelmekten en çok sakınanınızdır” buyrulmaktadır. Yani kim Allah’a karşı sorumluluk bilinciyle yaşar ve O’nun öğretileriyle hayatını tanzim ederse Allah için en değerli insan odur.  

Bak 15:28  

1 Her ne kadar secde emri verilirken, sadece melekler zikrediliyorsa da (Bakara: 34, Hicr: 28-32, İsrâ: 61, Kehf: 50) Bu ve (Hicr: 32)’den, iblise de Âdem’e secde etmesinin emredildiği anlaşılmaktadır.2 İblis: Hayırdan pişmanlık duyup, mahzun olmak demektir. Bundan dolayı iblis kelimesi ilk şeytanlaşan varlığın ismi olmayıp, sıfatı olabilir. (Tıpkı, Ebû Cehil ve Ebû Leheb gibi…) Şeytan; cinlerden ve insanlardan şerli yaratıkları nitelemek için kullanılan bir cins isimdir. İblis, isabet ettiğini zehirleyen bir ateşten (nar-ı semûm) yaratılmış bir cindir. İblisin melek olduğu, hatta meleklerin hocası olduğu, kâinatta secde etmediği yerin kalmadığı gibi ifadelerin tamamı uydurmadır. İslam’a göre şeytan diye özel bir varlık yoktur. Şeytanlık tıpkı mü’minlik gibi bir sıfattır. Bu sıfatı ilk kazanan ise “iblis” isimli bir cindir. Bu sıfatlara sahip olan her insan, tüm akıllı varlıklar ve düşünce sistemleri şeytanın ta kendisidir.3 İblis bu ifâdesiyle; “ateşin topraktan daha hayırlı olduğu” yargısını ortaya atmış ve bunu, “kendisinin insandan daha üstün olduğu” tezine delil getirme gibi bir şeytanlık yapmıştır. Tıpkı bu gün bilimsel gerçek diye önce bir yalan söyleyip sonra o yalanının üzerine güya bilimsel gerçeklerini inşa eden üçkâğıtçı sözde bilim adamları gibi… İşte bu, ilk ırkçı düşüncedir. Böylece iblis, akılcıların ve ırkçıların fikir babası olmuştur. O ana kadar iblisin, Allah’a isyan etmemesinin sebebi; o güne kadar hiç imtihan edilmemesi olabilir.4 İblisin aynı ifâdeleri için, Bk. (Sâd: 76)  

[1162] Halk hem yoktan hem vardan yaratmayı ifade eder. Şeytanın polemiği, akılcı fakat akıllı değildir. İlkel bir materyalizm olarak adlandırılabilecek bu tavrın en tipik özelliği, kişinin, kendi dahlinin olmadığı doğuştan gelen bir değeri üstünlük ölçüsü olarak sunmasıdır. Bu mantıkla, “ben üstünüm çünkü falan ırka mensubum”, “ben üstünüm çünkü cinsiyetim şu” türü bir mantık arasında hiçbir fark yoktur. Sözün özü: Şeytan ırkçılığın piridir.