"Neceş"in Anlamı: "Neceş" sözlükte avı ürkütmek ve avlansın diye bulunduğu yerden kaçırmaktır. Hukuki bir terim olarak ise, "başkasının daha pahalıya satın alması için, satın alma niyetinde olmayan kimsenin malın fiyatını arttırmasıdır." Satışa bu ismin verilmesi, satışı yapan kimsenin mala olan rağbeti bu şekilde arttırması sebebiyledir. Neceş" Satışının Türleri a. Neceş satışı, bir kişinin satıcı ile anlaşarak üçüncü bir şahsı aldatması şeklinde olabilir. Bu durumda hem neceş yapan hem de satıcı, günahta ortak olurlar.
b. Neceş, satıcının bilgisi dışında da olabilir. Bu durumda günah yalnızca neceşi yapana aittir. c. Neceş yalnızca satıcı tarafından da yapılabilir. Örneğin, satıcı elindeki malı, kendisinin satın aldığından daha yüksek bir fiyata satın aldığını söyleyerek müşteriyi aldatmak isteyebilir. Nitekim bu ileride, sahabenin sözü olarak aktarılacaktır. İbn Kuteybe şöyle demiştir: Neceş, dalavere ve hile yapmaktır.
Göruldüğü kadarıyla Buhari konu başlığında, Abdürrezzak'ın Ömer bin Abdü'l-Aziz aracılığıyla rivayet ettiği şu hususa işaret etmektedir: Ömer bin Abdü'l-Aziz'in memurlarından biri bir esir sattı ve Ömer'e "şayet fiyatını arttırmasaydım ve ona harcama yapmasaydım düşük fiyata satılacaktı". Bunun üzerine Ömer: "Bu helal olmayan neceş satışıdır" dedi. Daha sonra birini görevlendirerek "satış geçersizdir, helal değildir"
şeklinde duyuru yaptırdı. Neceş Satışı Hukuken Geçerli midir? İbn Battal şöyle demiştir: Alimler, neceş yapanın günaha girmiş olacağı konusunda icma' etmişlerdir. Ancak bu şekilde yapılan satışın geçerli olup olmayacağı konusunda görüş ayrılığına düşmüşlerdir. [1. Görüş: Mutlak olarak geçersizdir] İbnü'l-Münzir, bir grup hadisçiden bu satışın fasit olduğu görüşünü nakletmiştir. Bu, zahirilerin görüşü olduğu gibi, İmam Malik'ten de rivayet edilmiştir.
[ 2. Görüş: Satıcının bilgisi dahilinde olması halinde geçersizdir] Satıcı ile anlaşarak yapılması yahut satıcının bunda parmağının bulunması halinde satışın geçersiz olacağı görüşü. Bu, Hanbelilerden nakledilen meşhur görüştür. [ 3. Görüş: Satıcının bilgisi dahilinde olması halinde geçerli olmakla birlikte alıcı muhayyerdir ] Malikllerden nakledilen meşhur görüş'e göre ise böyle bir durumda alıcı satış akdini kabul edip etmeme konusunda muhayyer olur. Musarrat hadisine kıyasla Şafii'lerin bir görüşü de bu şekildedir.
(Musarrat: Hayvanın sütlü zannedilmesi için uzun süre sağılmadan bekletilmesi ve memesi dolu iken satılmasıdır.) [ 4. Görüş: Mutlak olarak geçerlidir] Şafiilerde daha sahih olan diğer görüşe göre ise günah söz konusu olmakla birlikte satış akdi geçerlidir. Hanefiler de bu görüştedir.
