Sahîh-i Buhârî 2473. Hadis

Buhari "mahalle sakinleri ... " diyerek hükme ilişkin konuya geçiş yapmıştır. Tahavı bu konuda İmam Buhari ile aynı doğrultuda düşünerek şöyle demiştir: Bu hadisin, yeni yapılacak bir yol şeklinde anlaşılmaktan daha uygun bir anlamı yoktur. Bu anlaşmazlık da, yol yapacak kişiler yolun ne büyüklükte olacağı konusunda görüş ayrılığına düştüklerinde olur. Bu, Müslümanların yolu olmayan bir yöreyi fethetmeleri ve devlet başkanının canlandırması için bağışladığı ölü araziyi verdiği kişinin, geçenler için bir yol yapmak istemesi gibidir."

Bir diğer fakih ise şöyle demiştir: "Hadisten maksat şudur: göre hareket edebilirler. Anlaşmazlığa düştüklerinde ise yolun genişliği yedi arşın yapılır." Ekin tarlası da böyledir. Mesela tarla sahipleri, tarlanın ortasından geçen bir yol yapmak istedikleri zaman yolun büyüklüğü onların tercihine kalmıştır. Fazla kullanılmayan yollar da böyledir. Hane sahiplerinin karşılıklı rızası ile avluların sınırları geriye çekilerek yol yapılır.

Hadiste belirlenen "yedi arşın" ölçüsü, anlaşıldığı kadarıyla, insan arşınıdır. Bunda da normal bir insanın arşını kabul edilir. Bunun, meşhur olan bina yapımında kullanılan arşın olduğu da söylenmiştir. Taberı şöyle der: Bu hadisin anlamı şudur: Ortak yolun genişliği yedi arşın olarak belirlenir, sonra tarladaki ortaklardan her birine faydalanabileceği ve diğerine zarar vermeyecek büyüklükte bir tarla bırakılır.

Yolun genişliğinin yedi arşın olarak belirlenmesinin hikmeti, tarlaya girip çıkarken yükleri ve ağırlıklarının geçebilmesi ve yolun, kapı dışına bırakmaları gereken eşyalarını alabilmesidir. Buhari'nin konu başlığında geçen mahalle sakinlerine yolun kenarına oturan satıcılar da girer. Yol yedi arşından daha büyükse satıcıların yol kenarında oturması engellenmez. Daha dar ise yoldan geçenlerin yolunun daralmaması için satıcıların oturması engellenir.