Sahîh-i Buhârî 2544. Hadis

Bu hadis İman bölümünde başka bir rivayet zinciri ile Şu'be'den nakledilmişti ve o rivayette şu ilave vardır: "Sen İslam öncesinirı - cahiliye döneminin kalıntılarını taşıyan bir adamsın. Bu kardeşleriniz sizin hizmetinizi görüyorlar ... " "yediklerinden yedirsin": Yani kendisi ne yiyorsa ona da ondan yedirsin. İki başlık sonra gelecek olan ve Ebu Hureyre'nin rivayet ettiği şu hadis de bunu destekler: "Onu kendisiyle birlikte oturtmuyorsa hiç olmazsa bir lokma uzatsın."

Bu hadisten maksat, her açıdan eşit olmak değil; yardımcı olmaktır. Bununla birlikte Ebu Zer gibi bazı sahabiler, bunu en kamil anlamında kabul ederek kölelerini kendilerine eşit tutmuşlardır ki en güzel davranış budur. Yoksa bu caiz olmakla birlikte kişi kölesini ailesiyle bir tutmaz. Bu hadisten kişiye ancak gücünün ye ttiği kadar görev verilmesi gerektiği de anlaşılmaktadır. Görev verilen kimsenin görevi yapmaya gücü yetiyorsa kendisi yapar. Aksi halde ona yardım edecek başka birini daha görevlendirmelidir. Bu hadiste kölelere sövmek ve anne-babalarından dolayı onları ayıplamak yasaklanmış; onlara iyilik etmek ve yumuşak davranmak teşvik edilmiştir. Köle yerini tutan ücretli işçiler ve hizmetçiler de bu konuda köleler gibidir. Yine bu hadis, kişinin bir Müslümana karşı büyüklenmemesi ve onu küçük görmemesi gerektiğini göstermektedir. Yine bu hadiste, iyiliği emretme ve kötülüğü yasaklama örneği görülmektedir. Ayrıca hadiste köle hakkında "kardeş" ifadesi kullanılmıştır. Akrabalık anlamı kastedilmiş ise bu, mecazi bir kullanımdır. Çünkü herkesin soyu Adem'e dayanır.

İslam kardeşliği de kastedilmiş olabilir. Bu durumda gayrimüslim köle, bu sözün kapsamına dolaylı olarak girer. Ya da hüküm Müslüman kölelerle ilgilidir. KİTABU’L-İTK’ EK SAYFA – 1118-3 باب: العبد إذا أحسن عبادة ربه ونصح سيده. 16. KÖLE RABBİNE GÜZELCE İBADET; EFENDISININ iYiLiĞiNi iSTEDiĞiNDE حدثنا عبد الله بن مسلمة، عن مالك، عن نافع، عن ابن عمر رضي الله عنهما: أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال: (العبد إذا نصح سيده، وأحسن عبادة ربه، كان له أجره مرتين).

Davudi, İbn Battal ve daha birçok hadis alimi "Canım elinde olan Allah'a yemin ederim ki Allah yolunda cihad, hac ve anneme iyilik etmek olmasa köle olarak ölmeyi arzu ederdim" ifadesinin hadise, Ebu Hureyre tarafından katıldığı görüşündedir. Anlam açısından "anneme iyilik etmek" ifadesi bunu gösterir. Çünkü o zaman Hz. Nebi'in iyilik edecek bir annesi yoktu.

Müslim'in Ebu Hureyre'den naklettiği rivayeti ise şöyledir: "Allah'a güzelce kulluk edip dururken ölen köleye ne mutlu!" Bu ifadede, amellerin sonuçlarına göre değerlendirileceğine işaret vardır.