(İkindi Namazının Fazileti) Bu başlık, ikindi namazının, sabah namazı hariç diğer bütün namazlardan üstün olduğunu göstermek için konmuştur. [geçirmemeyi başarabiliyorsanız} Bu ifade, namazı geçirmeye neden olacak, uyku, meşguliyet vs. gibi durumlara son vermeye işaret etmektedir. Namazın geçmesine neden olabilecek şeylerle mücadele etmek İse, namaz için gerekli hazırlıkları yapmakla mümkündür.
İbn Battal, İbn Mühelleb'in bu ifadeyi şu şekilde yorumladığını nakletmiştir: "Namazı geçirmemeyi başarabiliyorsanız İfadesi, cemaatle namaz kılmayı başarabiliyorsanız manasına gelir. Hz. Peygamber sadece bu İki vakti belirtmiştir. Çünkü melekler bu vakitte toplanıp kulların amellerini Allah'a çıkartırlar. Bu yüzden onların, bu namazları cemaatle kılmanın büyük sevabından mahrum kalmalarını istememiştir."
[Melekler) Bu meleklerin hafaza melekleri olduğu söylenmiştir. Kadı lyâz ve diğerleri bu görüşü çoğunluk âlimlerden (cumhurdan) nakletmiştir. (gece sizin yanınızda olanlar) Neden bu hadiste sadece gece insanların yanında kalan meleklere soru sorulduğu, gündüz kulların yanında kalanlara soru sorulmadığı hakkında farklı yorumlar yapılmıştır. Bir yoruma göre, iki taraflı bir meselenin bir ayağını zikretmekle diğerinden bahsetme ihtiyacı duyulmamıştır. Tıpkı şu âyetlerde olduğu gibi; "Eğer öğüt fayda ediyorsa, öğüt ver! [A'la 9] Bu ayetin anlamı, öğüt fayda verse de vermese de, öğüt ver! demektir. "Sizi sıcaktan koruyacak elbiseler yarattı.[Nahl 81] Bu âyetin anlamı da sizi sıcaktan ve soğuktan koruyacak elbiseler yarattı şeklindedir.
(onlara 'Kulumu nasıl bıraktınız?' diye sorar) Allah'ın meleklere soru sormasının hikmeti, onların insanlar lehine hayırla şehadette bulunmalarını ve onlar hakkında merhameti gerektirecek şekilde konuşmalarını istemesidir. Bu da, insanın yaratılması esnasında "Yeryüzünde fesat çıkaracak, orada kan dökecek insanı mı halife kılıyorsun? Oysa bizler, hamdinle seni tesbih ve takdis ediyoruz [Bakara 30.] diyen meleklere insan türünün yaratılışındaki hikmeti göstermek içindir. Yani Allah Teâlâ meleklere, "İnsanlar arasında da, sizin şahitliğinizle sabit olduğu üzere, sizin gibi beni tesbih ve takdis eden kullarım var" mesajını iletmek istemiştir.
(Kulumu nasıl bıraktınız?') İbn Ebî Cemre şöyle demiştir: "Burada yöneltilen soru, en son yapılan amel hakkında olmuştur. Çünkü ameller sonuçlarına göre değerlendirilir... Melekler kendilerine sorulan sorudan daha fazlasına cevap vermişlerdir. Çünkü onlar, bu sorunun insanoğluna merhameti gerektirecek bir sual olduğunu biliyorlardı. Bu yüzden merhameti gerektirecek ilave bilgi aktardılar."
İbn Huzeyme'nin "Sahih'inde Ebu Hureyre'den naklettiği bu hadisin sonunda melekler şöyle demiştir: "Allah'ım! Kıyamet günü onları bağışla!" Hadisten Çıkarılan Sonuçlar 1- Namaz ibadetlerin en yücesidir. Çünkü burada sadece onun hakkında soru-cevap vâki olmuştur. 2- Sabah ve ikindi namazı son derece değerlidir. Çünkü gece ve gündüz melekleri bu vakitlerde bir araya gelir. Diğerlerinde ise, sadece bir grup melek bulunur.
3- Bu iki vakit çok değerlidir. Nitekim rızkın sabah namazından sonra dağıtıldığı, amellerin ise gün sonunda Allah'a yükseltildiği nakledilmiştir. Dolayısıyla bu iki vakitte her kim itaat içinde olursa, hem rızık hem de amel bakımından berekete mazhar olur. Doğrusunu en iyi Allah bilir. Bu iki namaza özen gösterilmesinin hikmeti de buna dayanır. 4- Bu ümmetin diğerlerinden daha şerefli olduğuna işaret edilmiştir. Bu da, bizim Peygamberimiz'in diğer peygamberlerden daha üstün olması anlamına gelir.
5- Burada gaybdan haber verilmiştir. Gaybtan haber verilmesi imanın artmasına vesile olur. 6- Bütün hallerimizin kaydedildiği bildirilmiştir. Böylece emir ve yasaklar konusunda gereken titizliği gösterip hassas olmamız istenmiştir. Ayrıca bu vakitlerde Rabbimiz'in elçisi geldiği ve Rabbimiz bizi sorduğu için sevinmemiz gerekir. 7- Meleklere karşı büyük sevgi beslememiz için onların bizi sevdikleri haber verilmiştir. Onları sevince Allah'a ibadet ederek yaklaşırız.
8- Allah melekleriyle konuşur. Kitabu't-Tevhîd'de bu konuya tekrar döneceğiz.
