Yusuf Suresi 43. Ayet

Bu kralın, Sînâ yarımadası yoluyla gelip Mısır’ı istilâ ettikten sonra ülkede milâttan önce 1700’den 1580’e kadar hüküm süren altı Hiksos kralından biri olduğu bildirilmektedir (bk. Ahmet Suphi Furat, “Yûsuf”, İA, XIII, 441). Tarihçilerin bunları, “göçebe ülkelerin hükümdarları” veya “çoban krallar” diye isimlendirmiş olmaları bunların Mısır’ı istilâ etmeden önce henüz tam olarak yerleşik hayata geçmemiş olan Suriyeli Araplar oldukları ihtimalini kuvvetlendirir. Bunların, İbrânî asıllı Hz. Yûsuf ile menşe yakınlığı ihtimali de vardır. Çünkü İbrânîler de daha önce Arabistan yarımadasından Mezopotamya’ya, sonra Suriye’ye göç eden bedevî kabilelerden birinin soyundan gelmektedir. Kralın, Hz. Yûsuf’a güven duyması ve ailesine ülkesinde geniş imkân tanıması Mısır’da zaman içinde İsrâil asıllıların etnik ve kültürel bir toplum haline gelmesini sağlamıştır (Esed, II, 464-465; İbn Âşûr, XII, 280). Hz. Mûsâ’nın zamanında ise Hiksoslar dönemi kapanmıştı, artık Mısır’ı Kıptî soyundan gelen Firavun yönetiyordu. Ülkesi için bir tehlike oluşturacağı endişesiyle İsrâiloğulları’nın erkek çocuklarını öldürüyor, kız çocuklarını hayatta bırakıyordu (Bakara 2:49).

Bu ayetten anlaşıldığına göre rüyalar tefsir edilmez. Rüyalar için tabir, fetva ve tevil ifadeleri kullanılmaktadır.,Yüce Allah Mısır Kralı’na çok ilginç bir rüya göstererek Hz. Yusuf’un hapisten çıkma sürecini başlatmıştı. Ayette geçen [erâ] fiili geniş zaman kalıbında geldiği için, Kral’ın söz konusu rüyayı bir süredir görmekte olduğu, dolayısıyla onu ciddiye aldığı anlaşılmaktadır. Bu nedenle Kral, durumunu çevresindekilere aktarma ihtiyacı hissetmiştir. Devam eden cümlede rüyanın yorumunu öğrenmek için çağrıda bulunduğu haber verilmektedir.  

1- Halkın ileri gelenleri, imtiyaz sahibi seçkinleri. Din adamları/ruhban sınıfı.  

Kur’ân, rüyayı görenin "melik", yani Firavun olduğunu söylüyor. Ahd-i Atıyk'te de böyledir. Hz. Yûsuf, rüyayı yorduktan sonra sûrenin 54. âyetinden itibaren anlatıldığı gibi Mısır'da maliye işlerine memûr olmuştur. Ahd-i Atıyk'te de böyle anlatılmaktadır.  

2.Yani: "Ayrıca yedi kuru başak görüyorum."  

Ayette sözü edilen Kral’ın Mısır’da M.Ö. 1580’den 1700’e kadar hüküm süren altı Hiksos kralından biri olduğu söylenir. Kıssada sözü geçen kralın İbranî kavminden olan Hz. Yusuf’a imkân vermesi, Mısır’da İsrail milletinin oluşumuna esas teşkil etmiş olabilir. İbraniler, Arabistan Yarımadası’ndan Mezopotamya’ya, sonra Suriye ve Mısır’dan Kuveyt’e kadar olan topraklarda yaşamış eski bir halk topluluğudur. İbrani asıllı halk genellikle İsrailoğulları, Midianitler, Yoktanitler ve Edomitler olarak anılır. Günümüzde sadece İsrail Halkı İbranice konuşur. Ayrıca Hiksos dilinin, eski Arap lehçelerinden biri olan İbraniceye çok yakın olduğu da bilinmektedir.  

(2)“Hem rüyâ dahi hayır iken, bazı aks-i hakīkatle (hakīkatin tersiyle) göründüğü için şer telakkī edilir (anlaşılır), ye’se (ümidsizliğe) düşürür, kuvve-i ma‘neviyeyi (ma‘nevî kuvveti) kırar, sû-i zan (kötü zan) verir. Çok rüyâlar var ki, sûreti (görünüşü) dehşetli, zararlı, mülevves (çirkin) iken, ta‘bîri ve ma‘nâsı çok güzel oluyor. Herkes rüyânın sûretiyle ma‘nâsının hakīkati mâbeynindeki (arasındaki)münâsebeti bulamadığı için, lüzumsuz telâş eder, me’yûs olur (ümidsiz olur), keder eder. (...) Mâhiyet-i insâniyedeki (insanın rûhundaki) latîfe-i Rabbâniye (adı verilen ve Cenâb-ı Hakk’ı bildiren isti‘dad), âlem-i şehâdetle (gördüğümüz bu âlemle) bağlanan ve o âlemde dolaşan duyguların kapanmasıyla ve durmasıyla, âlem-i gayba (göremediğimiz âleme) karşı bir münâsebet bulur, bir menfez(pencere) açar. O menfez ile, vukūa gelmeye hazırlanan hâdiselere bakar ve Levh-i Mahfûz’un cilveleri(parıltıları) ve mektûbât-ı kaderiyenin (kader yazılarının) nümûneleri nev‘inden birisine rast gelir, bazı vâkıât-ı hakīkıyeyi (olacak hâdiseleri) görür ve o vâkıâtta bazen hayâl tasarruf eder (hükmeder), sûret libasları (şekil elbiseleri) giydirir. Bu kısmın çok envâı ve tabakātı (nevi‘leri ve tabakaları) var. Bazı aynen gördüğü gibi çıkar, bazen bir ince perde altında çıkıyor, bazen kalınca bir perde ile sarılıyor. Hadîs-i Şerîfte gelmiş ki: ‘Resûl-i Ekrem Aleyhissalâtü Vesselâm’ın bidâyet-i vahiyde (vahyin başlangıcında) gördüğü rüyâları, subhun (sabahın) inkişâfı (açılması) gibi zâhir, açık, doğru çıkıyordu.’ ” (Mektûbât, 28. Mektûb, 195-196)  

[1863] Kur’an baştan sona eski Mısır yöneticilerini “Firavun” adıyla anarken, istisnaî olarak Yusuf sûresinde onları “melik” adıyla anar. Bunun nedeni de Hz. Yusuf dönemindeki yöneticinin Firavunlar hanedanına mensup olmamasıdır. Eski Mısır uzmanlarına göre bu kral, MÖ. 1700-1580 arasında hüküm süren Suriye kökenli Hiksos Hanedanı’nın altı kralından biridir. “Çoban krallar” (hik-şasu) anlamına gelen adından da anlaşılacağı gibi MÖ. 1700-1580 arasında hüküm süren bu hanedan, Mısır’ın muhtemelen Sami-Arap asıllı olan Güney Doğulu fatihleridir. Bu açıdan Hiksos Hanedanı Hz. İbrahim’in çocuklarıyla hemşehridirler. Hatta uzak akraba olmaları da ihtimal dahilindedir. Hz. Yusuf’un sarayda böylesine kolay hüsnü kabul görmesinin nedenlerinden biri de bu olsa gerektir. [1864] Ru’yâ Kur’an’da hep tekil gelir. Tabire lâyık olan sadık ru’ya budur. Hulm ise hep çoğul (ahlâm) gelir ve “karma karışık” (adğâs) sıfatını alır. Mısır Kralının gördüğünün ahlâm değil ru’ya olduğunu vahiy onayladı, fakat görevliler onu “karma karışık düşler” sınıfına sokmuştu (Bkz: Âyet 44). [1865] Te’vîl kelimesiyle ilgili bir not için bkz: 18:78.  

Bu hükümdar, Sina yarımadasından gelip Mısırı istila ettikten sonra M.Ö. 1700 - 1580 arasında hüküm süren Hiksos krallarından biri olup İbranî kavminden olan Hz. Yusuf ile menşe yakınlığı olabilir. Onun Yusuf hanedanına imkân vermesi, Mısır’da İsrail milletinin oluşumuna esas teşkil etmiş olabilir. Hiksos döneminin kapanmasından sonra Hz. Mûsâ’nın dünyaya geldiği sırada Mısır’ın yerlileri, İbranilerin dışından gelecek tehlike ile işbirliği yapacağı endişesi ile onların erkek çocuklarını öldürüyorlardı.