Nahl Suresi 126. Ayet

Adalet İslâm’ın aslî ilkesidir ve insan bu ilkeyi ancak kendisi aleyhine yani özveri yönünde aşabilir (âyet 90); buna mukabil, karşı taraf putperest, inkârcı veya başka bir dinden bile olsa ona, onun kendisine verdiği zarardan fazla bir zarar veremez; gördüğü zarara kurallar çerçevesinde dengiyle cevap vermek adalet ilkesinden doğan bir haktır. Ancak yine de Allah, resulüne ve onun şahsında müslümanlara, eğer sabır gösterirlerse, yani kötülüğe dengiyle dahi karşılık verme arzularını dizginleyip mukabelede bulunmazlar ve bu haklarını kullanmazlarsa bunun sabır erdemini kazanmış kişiler için daha hayırlı olacağını bildirmektedir. İslâm ahlâk literatüründe bu davranışın adı hilimdir. Bazı eski tefsirlerde bu âyetin hükmünün cihadı emreden âyetlerle neshedildiği ileri sürülmüşse de (bk. Taberî, XIV, 195; İbn Atıyye, III, 433; Râzî, XX, 141) bu görüşü kabul etmek mümkün değildir; çünkü cihad özel durumlarla ilgili geçici bir mücadele yöntemidir; buna karşılık kötülük edenlere adalet ölçüsü içinde cevap vermek hak olmakla birlikte, bağışlama yolunu tercih etmek ilâhî dinlerin ahlâk öğretilerinde başta gelen erdemlerindendir. Başka bir açıdan bakıldığında affetmek insan psikolojisini cezalandırmaktan daha fazla etkilediği için pratikte insanları kazanmak için daha etkili bir yoldur. Âyette sabrın daha hayırlı olduğu belirtilirken böyle bir imada da bulunulmuş olabilir.

Benzer mesajlar: Bakara 2:261, 272, 273; En‘âm 6:160; Enfâl 8:60; Yûnus 20:27; Hacc 22:60; Neml 27:89-90; Yâsîn 36:54; Zümer 39:10; Şûrâ 42:40; Müzzemmil 73:20; Nebe’ 78:36. Konuyla ilgili ayetlerden anlaşılıyor ki iyiliklerin ödülleri “en az” o iyilik kadar, hatta sınırsız da olabilir. Kötülüklerin karşılığı ise affedilmezlerse “en fazla” o kötülük kadardır.  

1- Bağışlarsanız.  

bk. Kur’ân-ı Kerim, 5:45; 42:40.  

126.Hakim`in, ed-Delâil`de Beyhaki`nin ve Bezzar`ın Ebu Hureyre (r.a.)`den rivayet ettiklerine göre Uhud savaşında Hz. Hamza (r.a.) şehid edildikten sonra bedeni yarılmış ve bazı organları kesilmişti. Resulullah (a.s.) savaştan sonra Hz. Hamza (r.a.)`nın cesedinin yanında durdu ve: "Senin yerine onlardan yetmiş kişiye aynı uygulamayı (temsil) yapmaya yemin ediyorum" dedi. Bunun üzerine bu ayeti kerime indirildi. Bu ayeti kerimenin indirilmesinden sonra Resulullah (a.s.) bu yemininin gereğini yerine getirmekten vazgeçti ve keffaret verdi.Tirmizi ve Hakim, Ubeyy bin Ka`b (r.a.)`dan buna benzer bir rivayet nakletmişlerdir. Ancak bu rivayette bu ayeti kerimenin Mekke`nin fethinden sonra indirildiği ifade edilmektedir. Yukarıdaki rivayette ise bu ayeti kerimenin Uhud savaşı esnasında indirildiği bildirilmiştir. Bazı müfessirler iki rivayetin arasını birleştirebilmek için ayeti kerimenin bir Uhud savaşında bir de Mekke`nin fethi esnasında olmak üzere iki kere indirilmiş olabileceğini söylemişlerdir.  

 Resûlullah (s.a.), Uhud savaşında amcası Hz. Hamza’yı kâfirler tarafından burnu ve kulakları kesilmiş, ciğeri çıkarılmış bir şekilde görünce: «Allah’a andolsun ki, eğer Allah bana zafer verirse senin yerine yetmiş kişiyi böyle yapacağım!» diye yemin etti. Bunun üzerine 126. âyet indi. Resûlullah (s.a.) yeminine keffâret verdi ve onu uygulamadı.  

1 126 ve 127. Âyetlerin Medeni olduğu ve Uhud şehitleri hakkında nâzil olduğu ile ilgili rivâyetler kuvvetlidir.  

Hz. peygamber, Uhud Savaşında, amcası Hamza'yı kâfirler tarafından burnu ve kulakları kesilmiş, ciğeri çıkartılmış bir durumda görünce: "Allah'a andolsun ki, eğer Allah bana zafer verirse, senin yerine, onlardan yetmiş kişiyi böyle yapacağım!" demişti. Fakat yemînine keffâret vererek bu sözünü uygulamamış, Mekke'nin Fethinde düşmanlarını affetmiştir.